Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiuz 24 października 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 448/24

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium) z dnia 14 marca 2024 r. Nr SKO 4000.205.2023 stwierdzające niedopuszczalność odwołania P. S.A. (dalej Strona, Podatnik, Skarżący), od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Twardogóra (dalej organ I instancji) z dnia 29 września 2023 r. nr FNP.3120.7.5.2023.AGr odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2017 - 2021.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia SKO, powołując się na treść art. 228 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej O.p.) wskazało, że wobec braku przedstawienia przez organ I instancji dowodu doręczenia pełnomocnikowi Skarżącego decyzji z dnia 29 września 2023 r., umieszczonej w systemie ePUAP, uznać należy, że decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego. Zatem, w ocenie SKO, niedopuszczalność odwołania zaistniała w związku z brakiem przedmiotu zaskarżenia.

Strona wniosła skargę, na ww. postanowienie SKO, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając naruszenie art. 228 § 1 pkt 1 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia, pomimo, że zdaniem Strony, decyzja organu I instancji została prawidłowo doręczona. Zarzucono ponadto naruszenie art. 220 § 1 w zw. z art. 233 § 1 O.p. poprzez brak dokonania kontroli instancyjnej zaskarżonej decyzji.

Wniesiono o przeprowadzenie dowodu z urzędowego poświadczenia doręczenia przedmiotowej decyzji pełnomocnikowi Skarżącego, uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Sąd na rozprawie, w dniu 24 października 2024 r., dopuścił dowód z urzędowego poświadczenia doręczenia decyzji organu I instancji pełnomocnikowi Skarżącego, załączony przez Stronę do skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył, co następuje

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej p.p.s.a.) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi - zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego postanowienia nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów o postępowaniu (art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 p.p.s.a). Kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem legalności, tj. oceny działań administracji podatkowej pod kątem przestrzegania przepisów postępowania i prawidłowości stosowanej wykładni przepisów prawa.

Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Wartym też podkreślenia jest to, że po myśli art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W przedmiotowej sprawie przedmiotem sporu była kwestia oceny, czy decyzja organu I instancji weszła do obrotu prawnego, tj. czy została doręczona pełnomocnikowi Strony, a zatem czy istniał przedmiot zaskarżenia w postępowaniu odwoławczym.

W myśl art. 144 § 1a O.p. organ podatkowy doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu podatkowego albo w siedzibie organu podatkowego.

Artykuł 144a § 1 O.p. stanowi, że w przypadku doręczenia na adres do doręczeń elektronicznych, pisma doręcza się na: 1) adres do doręczeń elektronicznych wpisany do bazy adresów elektronicznych;

2) adres do doręczeń elektronicznych powiązany z kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego, za pomocą której wniesiono podanie, jeżeli adres do doręczeń elektronicznych nie został wpisany do bazy adresów elektronicznych.

W przypadku doręczenia na adres do doręczeń elektronicznych dzień doręczenia ustala się zgodnie z przepisami art. 42 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 285, ze zm.; dalej: u.d.e.)

Jak stanowi art. 41 ust. 1 u.d.e. dowód otrzymania jest wystawiany po: 1) odebraniu korespondencji przekazanej na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego;

1. 2) wpłynięciu korespondencji na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu publicznego;
2. 3) upływie 14 dni od dnia wpłynięcia korespondencji przesłanej przez podmiot publiczny na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego, jeżeli adresat nie odebrał go przed upływem tego terminu. Stosownie do ust. 2 ww. artykułu przez odebranie dokumentu elektronicznego rozumie się każde działanie adresata posiadającego adres do doręczeń elektronicznych, powodujące, że adresat dysponuje dokumentem, który wpłynął na ten adres, i może zapoznać się z treścią odebranego dokumentu.

Natomiast w myśl ust. 3 ww. artykułu przez wpłynięcie dokumentu elektronicznego na adres do doręczeń elektronicznych rozumie się zaistnienie warunków technicznych umożliwiających adresatowi odebranie doręczanego dokumentu.

Jak stanowi art. 42 ust. 1 pkt 1 u.d.e. w przypadku doręczania korespondencji przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego korespondencja jest doręczona we wskazanej w dowodzie otrzymania chwili odebrania korespondencji - w przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1.

W myśl art. 42 ust. 2 u.d.e. w przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 3 u.d.e., korespondencję uznaje się za doręczoną w dniu następującym po upływie 14 dni od wskazanego w dowodzie otrzymania dnia wpłynięcia korespondencji na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego.

Jak stanowi art. 147 ust. 3 u.d.e. doręczenie korespondencji nadanej przez podmiot publiczny posiadający elektroniczną skrzynkę podawczą w ePUAP do osoby fizycznej lub podmiotu niebędącego podmiotem publicznym, o których mowa w ust. 2, stanowiącej odpowiedź na podanie albo wniosek złożone w ramach usługi udostępnionej w ePUAP, jest równoważne w skutkach prawnych z doręczeniem przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego.

Zgodnie art. 147 ust. 4 u.d.e. w przypadkach, o których mowa w ust. 1-3, urzędowe poświadczenie odbioru, o którym mowa w art. 3 pkt 20 ustawy zmienianej w art. 105, jest równoważne dowodowi otrzymania, o którym mowa w art. 41.

Jak stanowi art. 3 pkt 20 ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2023 r., poz. 57, ze zm., dalej i.d.p.) określenie urzędowe poświadczenie odbioru oznacza dane elektroniczne powiązane z dokumentem elektronicznym doręczonym podmiotowi publicznemu lub przez niego doręczanym w sposób zapewniający rozpoznawalność późniejszych zmian dokonanych w tych danych, określające:

1. a. pełną nazwę podmiotu publicznego, któremu doręczono dokument elektroniczny lub który doręcza dokument,
2. b. datę i godzinę wprowadzenia albo przeniesienia dokumentu elektronicznego do systemu teleinformatycznego podmiotu publicznego - w odniesieniu do dokumentu doręczanego podmiotowi publicznemu,
3. c. datę i godzinę podpisania urzędowego poświadczenia odbioru przez adresata z użyciem mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 1 albo 2 - w odniesieniu do dokumentu doręczanego przez podmiot publiczny,
4. d. datę i godzinę wytworzenia urzędowego poświadczenia odbioru.

Stosownie do § 14 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 180, dalej s.d.d.e.) poświadczenie doręczenia jest udostępniane przez system teleinformatyczny podmiotu publicznego w celu umożliwienia podpisania tego poświadczenia przez adresata dokumentu elektronicznego i zawiera:

1. 1. pełną nazwę podmiotu publicznego, który doręcza dokument elektroniczny;
2. 2. pełną nazwę podmiotu, któremu podmiot publiczny doręcza dokument elektroniczny;
3. 3. oznaczenie sprawy;
4. 4. jednoznaczne oznaczenie pisma, którego dotyczy;
5. 5. w przypadku podpisania poświadczenia doręczenia - datę i czas podpisania rozumiane jako data i czas doręczenia dokumentu elektronicznego.

Stosownie do § 15 s.d.d.e. adresat dokumentu elektronicznego potwierdza jego odebranie przez podpisanie poświadczenia doręczenia kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP, albo przez zapewnienie możliwości potwierdzenia pochodzenia oraz integralności danych zawartych w tym poświadczeniu przy użyciu technologii, o których mowa w art. 20a ust. 2 i.d.p.

W myśl § 16 s.d.d.e. po opatrzeniu poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata:

1. 1. udostępnia adresatowi do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia;
2. 2. udostępnia organowi doręczającemu podpisane poświadczenie doręczenia.

W świetle wyżej powołanych przepisów, decydujący dla ustalenia daty doręczenia pisma, wyekspediowanego drogą elektroniczną, w przypadkach w których korespondencja jest doręczana przy wykorzystaniu elektronicznej skrzynki podawczej w ePUAP, jest moment zakończenia procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata, co następuje bezpośrednio po opatrzeniu poświadczenia doręczenia tym podpisem, a dowód tego doręczenia świadczący jednocześnie o chwili doręczenia - zgodnie z art. 42 ust. 1 pkt 1 u.d.e. w zw. z art. 149a w zw. z art. 147 ust. 4 u.d.e. - stanowi udostępnione automatycznie przez system teleinformatyczny poświadczenie doręczenia (UPD).

Na rozprawie w dniu 24 października 2024 r. Sąd dopuścił zawnioskowany przez Stronę dowód z urzędowego poświadczenia doręczenia(UPD) decyzji organu I instancji pełnomocnikowi Skarżącego. Z dokumentu wynika, że decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi Strony w dniu 13 października 2023 r. Uznać zatem należy, że weszła ona do obrotu prawnego, zgodnie bowiem z art. 212 O.p. organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Tym samym, brak było podstaw prawnych do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, na podstawie art. 228 § 1 O.p., z powodu braku przedmiotu zaskarżenia.

Zatem zarzuty Skarżącego, w tym zakresie, tj. naruszenia art. 228 § 1 O.p., zasługują na uwzględnienie, albowiem mając na uwadze ww. przepisy dotyczące doręczeń elektronicznych, uznać należy, że decyzja została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 13 października 2023 r.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, w sytuacji braku innych podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, SKO powinno przystąpić do rozpoznania merytorycznego sprawy.

Mając na uwadze powyższe, w związku z naruszeniem przez SKO art. 228 § 1 O.p, Sąd orzekł jak w pkt I sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a,.

O kosztach orzeczono w pkt II, w oparciu o art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.