Uzasadnienie
Skarżący, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 2.376 zł, wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uzasadniając, że dysponują skromnym dochodem w wysokości 3.980 zł brutto i jest to jedyny dochód ich 4-osobowej rodziny. Powyższe środki przeznaczane są w całości na bieżące wydatki, przede wszystkim na czynsz, energię i żywność. Wnioskodawcy nie mają żadnych oszczędności i nie byli w stanie przygotować się na opłatę w powyższej wysokości.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że małżonkowie mają dwoje dzieci w wieku szkolnym. Nie dysponują jakimkolwiek majątkiem, w tym nieruchomościami, zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżąca jest bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie uzyskuje dochodów z żadnych źródeł – alimentów, zasiłków, z ubezpieczenia społecznego.
Koszty utrzymania lokalu wynoszą około 1.000 zł, reszta dochodów przeznaczona jest na żywność, odzież, środki czystości, rehabilitację chorego syna.
Z dokumentów i oświadczeń przedłożonych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wynika, że w 2012 r. wnioskodawca uzyskał z działalności gospodarczej przychód w wysokości 1.913.266,3 zł i dochód 10.999,56 zł. Do lipca 2013 r. przychód ten wyniósł 790.819,04 zł, a dochód 7.161,98 zł. Na karcie kredytowej z limitem 20.000 zł stan zadłużenia na dzień 15 sierpnia 2013 r. wynosił 15.539,41 zł. Na rachunku bankowym odnotowane są przede wszystkim operacje wypłaty z bankomatu kwot 1.000-3.000 zł, a także wpłaty: 20.000 zł w dniu 27 czerwca 2013 r. i 6.000 zł w dacie 17 czerwca 2013 r. Miesięczne wydatki rodziny wynoszą łącznie 4.220 zł, z czego kwota 1.960 zł to rata kredytu samochodowego. Jako źródło finansowania wydatków wnioskodawcy wskazali prowadzoną działalność gospodarczą.
W ocenie referendarza sądowego, powyższe okoliczności nie dają podstaw do uwzględnienia żądania wniosku.
Podstawą prawną jego rozpoznania jest art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przede wszystkim jednak zwrócić należy uwagę, że w niniejszej sprawie skarżący wnosili już o prawo pomocy w tym samym zakresie. Postanowieniem z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt II FZ 842/12, Naczelny Sąd oddalił zażalenie na postanowienie tutejszego Sądu, którym odmówiono przyznania prawa pomocy. Z kolei stan faktyczny, w oparciu o który zapadły powyższe rozstrzygnięcia, nie odbiega znacznie od tego, jaki skarżący przedstawili ubiegając się obecnie o zwolnienie od kosztów sądowych. Aktualnie bowiem podali, że nie posiadają żadnych nieruchomości (poprzednio mieli mieszkanie o powierzchni 60 m2) i spłacają kredyt tylko za jeden samochód (a nie za dwa, które były wykorzystywane w działalności gospodarczej). Jeśli jednak chodzi o przychody z działalności gospodarczej, to stale są wysokie.
Bez znaczenia pozostaje tutaj fakt, że jednocześnie odnotowany jest niski dochód, czy nawet poniesiona strata. Wymienione wartości stanowią tylko wynik ponoszenia znacznych kosztów uzyskania przychodów. Zaznaczyć też trzeba, że koszty podatkowe, dochód i strata są wielkościami ściśle powiązanymi z rozliczeniami w podatku dochodowym i zwykle nie znajdują odzwierciedlenia w rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Tym samym wymierną wartością dla oceny jego możliwości płatniczych są przychody. Te natomiast w 2012 r. wyniosły ponad 1.900.000 zł, a do lipca 2013 r. – ponad 790.000 zł.
Dodać trzeba, że ocena zdolności opłacenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie podlega też ocenie w wymiarze czasowym. Postępowanie sądowe toczy się bowiem ponad rok, a ww. postanowienie NSA w przedmiocie prawa pomocy jest datowane na 26 października 2012 r. Co za tym idzie, skarżący znali ocenę Sądów obu instancji co od zasadności ich wniosku o przyznanie prawa pomocy i w związku z tym mogli czynić już stosowne oszczędności na poczet ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi kasacyjnej, którego kwota stanowi połowę wpisu od skargi. Zwłaszcza, że mieli ku temu warunki, mając na uwadze wyżej podane wartości przychodów. Tym samym chybiona jest argumentacja wniosku, że małżonkowie nie byli przygotowani na konieczność opłacenia powyższego kosztu sądowego.
Nie bez znaczenia dla oceny zasadności wniosku pozostaje fakt pobierania znacznych kwot gotówki z bankomatu i wpłat dokonywanych na ten rachunek.
Z okoliczności tych bowiem wynika, iż małżonkowie dysponowali fizycznie środkami, z których mogli poczynić rezerw na dalsze koszy sądowe.
Wobec powyższego stwierdzić należało, że nie zostały wykazane okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.