Uzasadnienie
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2016 r. odmówiono przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W postanowieniu tym podano m. in, że w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. w rubryce o oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach rubryka dotycząca stanu rodzinnego i nieruchomości została zakreślona. Strona podała, że posiada oszczędności w kwocie 12.000 zł oraz udziały w spółce z o.o. [...]. Dochody uzyskuje wyłącznie z działalności gospodarczej w wysokości 2.500 zł netto. Jako zobowiązania i stałe wydatki strona podała wartość 1.800 zł stanowiące koszty utrzymania.
W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdzono m. in., że strona jest w stanie opłacić koszty sądowe, gdyż wskazuje na to w pierwszej kolejności wysokość przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej. W 2015 r. było to ponad 6.000.000 zł, a do końca kwietnia 2016 r. jego wartość wyniosła ponad 300.000 zł. Bez znaczenia pozostawał fakt, że strona jednocześnie odnotowała niski dochód (ponad 70.000 zł), a w 2016 r. roku stratę (stanowiącą niewiele ponad 1% przychodu). Dochód i strata są wynikiem ponoszenia mniejszych lub większych kosztów uzyskania przychodu, natomiast wszystkie te trzy wartości (dochód, strata, koszty podatkowe) są wykazywane przede wszystkim na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Dlatego też to wartość przychodu jest najbardziej wymiernym punktem odniesienia dla oceny możliwości płatniczych ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Podkreślono, że strona odnotowując stratę, jedocześnie ma środki na opłacenie kosztów utrzymania oraz na regularną spłatę kredytu w wysokości około 2.000 zł, co wynika z wydruków rachunków bankowych.
Również dane wynikające z wydruków przedłożonych rachunków bankowych, operacje obejmujące znaczne kwoty po kilkadziesiąt tysięcy złotych, świadczyły o dysponowaniu środkami pieniężnymi, które strona jest w stanie przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych.
W postanowieniu tym zaznaczono, że strona skarżąca posiada jeszcze inne konto niż ujawnione w niniejszej sprawie. Dodano także, że nie tylko działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącą jednoosobowo, jest jej źródłem rzeczywistych, ale również posiadane udziały w spółce z o.o. [...], w której strona jest jedynym wspólnikiem.
Nie wszystkie oświadczenia złożone przez stronę uznano za wiarygodne.
W konsekwencji, na podstawie tak udostępnionych danych nie było możliwe ustalenie wysokości rzeczywiście ponoszonych przez skarżącą miesięcznych wydatków (które obejmowałyby faktyczne koszty utrzymania albo wynajmu domu).
Postanowieniem Sądu z dnia 8 sierpnia 2016 r. odrzucono, wniesione przez pełnomocnika skarżącej, zażalenie na to postanowienie, które następnie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2016 r. sygn. akt I GZ 566/16.
Dnia 31 sierpnia 2016 r. skarżąca nadała w urzędzie pocztowym kolejny (drugi) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (podpisany 2 września 2016 r.).
W jego uzasadnieniu podała, że aktualny stan majątkowy w porównaniu z wartością przedmiotu sporu nie pozwala na opłacenie skarg. Organ podatkowy wydał decyzje w rozbiciu na pojedyncze dostawy, z kolei sposób ich wydania i suma kwot wynikająca z tych decyzji powoduje zwiększenie kosztów sądowych.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wszystkie rubryki zostały zakreślone. Podała, że stałe koszty utrzymania wynoszą 1.800 zł, a miesięczny dochód z działalności gospodarczej wynosi 2500 zł.
Drugi wniosek o przyznanie prawa pomocy, nadany dnia 31 sierpnia 2016 r., został zakwalifikowany jako wniosek o zmianę postanowienia referendarza sadowego z dnia 27 czerwca 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 30 grudnia 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do wskazania okoliczności uzasadniających zmianę powyższego postanowienia- w terminie 7 dni. Pismo Sądu z dnia 2 stycznia 2017 r., mające na celu wykonanie tego zarządzenia, zostało doręczone upoważnionemu pracownikowi kancelarii pełnomocnika w dniu 9 stycznia 2017 r.
Na to pismo nie udzielono żadnej odpowiedzi.
W myśl art 245 § 3 p.p.s.a.. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016, poz. 718, dalej p.p.s.a..) zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym.
Na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane osobie fizycznej – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W myśl art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy", o których mowa w art. 165 p.p.s.a. należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy okolicznością taką będzie w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 8 sierpnia 20-14 r. sygn. akt II OZ 746/14, LEX nr 1502259).
Obecnym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu z uwzględnieniem zmiany okoliczności sprawy, o których mowa art. 165 p.p.s.a.
Ponieważ skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na pismo Sądu z dnia 2 stycznia 2017 r. (wykonujące zarządzenie referendarza sądowego z dnia 30 grudnia 2016 r.) wzywające do wskazania okoliczności uzasadniających zmianę postanowienia referendarza sądowego, to obecnie rozpoznawany wniosek, należało ocenić na podstawie okoliczności podanych w drugim urzędowym formularzu (k- 80) wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, który został zakwalifikowanym jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 27 czerwca 2016 r.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca powołała w istocie w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych te same okoliczności co w pierwszym wniosku, które zostały już ocenione postanowieniem referendarza z dnia 27 czerwca 2016 r. Okoliczności te obejmują deklarowany przez skarżącą dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 2.500 zł oraz zobowiązania i stałe wydatki w łącznej kwocie 1800 zł, które nie zostały szczegółowo sprecyzowane. Z rubryki obejmującej stan rodziny wynika, że skarżąca nadal prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe.
Zatem deklarowana przez skarżącą wysokość wydatków i wysokość miesięcznych dochodów nie uległa zmianie, przy czym w postanowieniu z dnia 27 czerwca 2016 r., przyjęto, że o możliwościach finansowych skarżącej decyduje wysokość przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej., który w 2015 r. wyniósł ponad 6.000.000 zł, a do końca kwietnia 2016 r. jego wartość wyniosła ponad 300.000 zł. Źródłem przychodu były również posiadane udziały w spółce z o.o.
W obecnym wniosku skarżąca nie wykazała więc, że jej sytuacja materialna zmieniła się w istotny sposób w stosunku do wskazanej w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Ponadto w obecnie rozpoznawanym wniosku skarżąca podała, tak jak w poprzednim wniosku, że organ podatkowy wydał decyzje w rozbiciu na pojedyncze dostawy i suma kwot wynikająca z tych decyzji powoduje zwiększenie kosztów sądowych.
W poprzednim postanowieniu referendarza sądowego uwzględniono bowiem okoliczności, że skarżąca była stroną postepowania sądowego w siedmiu sprawach, a łączna wysokość wpisów w tych siedmiu sprawach wyniosła 1515 zł.
Obecnie zaś zostało zarejestrowanych w Sądzie 145 skarg, a łączne wpisy od tych skarg wynoszą ponad 30.000 zł. Sam wzrost liczby skarg i tym samym wysokości kosztów sądowych nie może uzasadniać jednak zmiany wcześniejszego postanowienia skoro skarżąca nie powołała w niniejszej sprawie żadnych nowych okoliczności mających wpływ na pogorszenie jej sytuacji finansowej.
W tej sytuacji skoro skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na pismo Sądu z dnia 2 stycznia 2017 r. wzywające do wskazania okoliczności uzasadniających zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2016 r. przyjąć należy, że nie wykazała ona okoliczności mających wpływ na pogorszenie jej sytuacji finansowej, uzasadniających zmianę wspomnianego postanowienia.
W myśl zaś art 249a p.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.
Z powyższych względów przyjąć należy, że rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych okazało się zbędne, co uzasadnia umorzenie postępowania wszczętego tym wnioskiem na podstawie art. 249a p.p.s.a.
W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy;
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. i art 249a p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.