Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Spółdzielni Mieszkaniowej A we W. - jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: zaliczenia nadpłaty z tytułu zwróconej do budżetu państwa dotacji za 1998 rok na poczet zaległości z tytułu dotacji uzyskanych w latach 1999 i 2000.
Z akt sprawy wynika, że Spółdzielnia Mieszkaniowa A we W. wykorzystała niezgodnie z przeznaczeniem dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa w latach 1998 - 2000 r. Na podstawie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z [...] o zwrocie dotacji za ww. lata oraz wystawionego tytułu wykonawczego z [...] nr [...] wyegzekwowano nadmiernie pobraną dotację za 1998 r. W wyniku późniejszego umorzenia ww. postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia zobowiązania za 1998 r. powstała nadpłata, którą Naczelnik D. Urzędu Skarbowego we W. - postanowieniem z dnia [...] Nr [...] zaliczył z urzędu, z dniem [...] na poczet ciążących na SM A zaległości i odsetek z tytułu niewłaściwie wykorzystanych dotacji za rok 1999 i 2000. Postanowienie to, wydane na podstawie art. 76 a, art. 76 § 1 w związku z art. 72 § 1, art. 73 § 1 pkt 1, art. 51, art. 53, art. 3 ust. 3 pkt c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.
Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 ze zm.) zostało zaskarżone przez reprezentującego SM A pełnomocnika - adwokata A. M., który wniósł o jego uchylenie oraz zwrot na rachunek bankowy podatnika kwoty wyegzekwowanej przez organ egzekucyjny w postępowaniu, które zostało umorzone z powodu przedawnienia zobowiązania.
W zarzutach pełnomocnik podnosił:
- - kwota uzyskana egzekucyjnie, nie jest nadpłatą, której legalną definicję określa art. 72 OP;
- - w sprawie nie została wydana przewidziana w art. 74a OP decyzja w sprawie określenia nadpłaty, co jego zdaniem wyklucza istnienie nadpłaty w rozumieniu art. 76 OP;
- - skoro umorzono postępowanie egzekucyjne na skutek przedawnienia zobowiązania za 1998 r. (art. 59 § 1 pkt 9 OP), to organ winien zwrócić wyegzekwowane w ramach tego postępowania kwoty na rachunek podatnika a nie był upoważniony do ich zarachowywania na poczet zaległości za 1999 i 2000 r. Zarzucił w tym względzie obejście przepisu art. 60 u.p.e.a.;
- - pełnomocnik kwestionował też istnienie zaległości z tyt. dotacji twierdząc, że przepisy nie przewidują takiego podatku;
- - zarzucił też organom działanie naruszające ochronę praw strony, twierdząc, że jeżeli organ przyjmuje, że istniała zaległość, to winien wyegzekwować ją egzekucyjnie a nie w drodze zarachowania nadpłaty na zaległość.
Dyrektor Izby Skarbowej we W. nie uznał zarzutów zażalenia i korygując naliczenie odsetek związane z nie naliczeniem ich za dzień [...] (rok przestępny) uchylił zaskarżone postanowienie i postanowieniem z [...] orzekł o zaliczeniu z dniem [...] nadpłaty w kwocie [...] z tyt. zwróconej do budżetu dotacji na poczet zaległości z tyt. dotacji za 1999 i 2000 r. - wynikających z decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z [...] Nr [...], podlegających zwrotowi do budżetu z powodu ich niewłaściwego wykorzystania.
W skardze na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] pełnomocnik skarżącej SM A zarzucił naruszenie:
- - art. 76 § 1 w zw. z art. 72 § 1 i art. 74 a Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że kwota wyegzekwowana (w styczniu 2005 r.) jest nadpłatą;
- - art. 60 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - w ocenie skarżącego organ winien dochodzić zaległości w trybie egzekucyjnym, gdyż tylko taki tryb zapewnia pełną ochronę praw strony. Jego zdaniem, zarachowanie nadpłaty na poczet zaległości, zmierzało do obejścia ww. przepisu art. 60 § 1 u.p.e.a.
Powtórzył też zarzuty - podnoszone już na etapie postępowania zażaleniowego, kwestionując istnienie zaległości z tyt. dotacji - twierdził, że przepisy nie przewidują takiego podatku. Zarzucił też organom działanie zmierzające do uniemożliwienia stronie ochrony jej praw. Twierdził, że skoro organ uznał, że istnieje zaległość podatkowa, to winien egzekwować ją a nie dokonywać zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. ustosunkował się do podnoszonych zarzutów, uznał je za nietrafne i wnosząc o oddalenie skargi, w całości podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy objętej zarzutami skargi uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę administracji publicznej - obejmującą orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne, które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem, zarówno materialnym jak i procesowym. Uchylenie rozstrzygnięcia, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy. Sąd rozpatrując według powyższych kryteriów zarzuty skargi - nie stwierdził naruszenia prawa, które uzasadniałoby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Punktem wyjścia do rozważań nad legalnością zaskarżonego rozstrzygnięcia jest art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148 ze zm.), który stanowi, że dotacje udzielone z budżetu państwa: wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem oraz pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie do 28 lutego roku następującego po roku, w którym udzielono dotacji. W świetle tej regulacji i wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzji z [...] - obowiązek zwrotu do budżetu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem - nie budzi wątpliwości. Ponieważ SM A nie zwróciła dotacji w terminie - administracyjny organ egzekucyjny uprawniony był do wyegzekwowania tego obowiązku. Ponieważ jednak egzekucja dotyczyła dotacji podlegającej zwrotowi w 1998 r., która w chwili egzekucji była już przedawniona, uzyskana z egzekucji kwota stała się kwotą nienależnie pobraną.
Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (OP) - jej przepisy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, zgodnie zaś z art. 3 pkt. 3 lit. c - OP, ilekroć w ustawie jest mowa o podatkach, rozumie się przez to również niepodatkowe należności budżetowe. Dotacja celowa - jako niepodatkowa należność budżetowa ma charakter publicznoprawny ze wszystkimi tego konsekwencjami, w tym w zakresie stosowania do niej przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących zaległości podatkowych i nadpłat.
Należy więc zgodzić się ze stanowiskiem organów, że dotacje stanowią niepodatkowe należności budżetowe, do których stosuje się przepisy OP, w tym przepisy działu III dotyczące zobowiązań podatkowych.
Sąd nie podziela też zarzutów, że niewłaściwie wykorzystana dotacja stanowi nienależne świadczenie cywilnoprawne i winna być dochodzona jedynie w trybie egzekucyjnym. Powołana na obronę takiej tezy publikacja, została wyrwana z kontekstu i nie odnosi się do sprawy będącej przedmiotem skargi.
Nie można również zgodzić się z zarzutem, dotyczącym nieistnienia nadpłaty, jaka powstała na skutek umorzenia postępowania egzekucyjnego w wyniku którego wyegzekwowano przedawnioną dotację za 1998 r. Egzekucja prowadzona była na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w oparciu o decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] orzekającą o zwrocie nadebranej dotacji celowej. Nadpłatą jest zatem - zarówno świadczenie dobrowolnie zrealizowane jak i wyegzekwowane w oparciu o decyzję właściwego organu podatkowego, w sytuacji - gdy następnie decyzja taka została uchylona lub gdy wyegzekwowano należność, która (jak w spornym przypadku) była przedawniona. Kwota uzyskana w wyniku egzekucji przedawnionego zobowiązania jest więc kwotą nienależnie zapłaconego podatku, stanowi więc nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 OP. Zgodnie z art. 73 § 1 pkt 1 - nadpłata powstaje z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej i to niezależnie od tego, czy podatnik dokonał zapłaty dobrowolnie czy też należność została ściągnięta w drodze egzekucji.
Nie ma więc przeszkód aby do tak powstałej nadpłaty stosować przepisy art. 76 i art. 76 a OP - dotyczące zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych. Zatem organy uprawnione były do zaliczenia nadpłaty powstałej na skutek umorzenia postępowania egzekucyjnego dot. dotacji za 1998 r - na poczet zaległego zwrotu dotacji za 1999 i 2000 r. W konsekwencji - zarzut skargi - kwestionujący zarówno istnienie nadpłaty jak i zaliczenia jej skarżonym postanowieniem na poczet zaległości z tytułu nadebranej dotacji celowej za ww. lata - jest bezzasadny.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nie wydania w sprawie decyzji przewidzianej w art. 74 a OP - w sprawie określenia nadpłaty, nie oznacza, że nie istniała nadpłata w rozumieniu art. 76 OP. Powstała ona bowiem na skutek umorzenia postępowania egzekucyjnego, w którym uzyskano kwoty na zaległość, która była już w chwili egzekucji przedawniona. Organ nie tylko mógł, ale obowiązany był - zamiast zwracać ww. kwotę na rachunek podatnika i ponownie zajmować ją w trybie egzekucyjnym - dokonać zaliczenia tej kwoty na poczet istniejących i znanych organowi zaległości z tyt. niewłaściwie wykorzystanych dotacji za 1999 i 2000 r. Oszczędziło to nie tylko skomplikowanej procedury egzekucyjnej, ale też było mniej uciążliwe i tańsze dla podatnika.
Ponadto, organ miał wynikający z art. 76 § 1 OP - obowiązek, zaliczenia z urzędu nadpłaty na poczet istniejących zaległości (a taką była zaległość z tyt. dotacji za 1999 i 2000 rok). Prawidłowym było więc zaliczenie nadpłaty na należność główną i odsetki, gdyż i w tym zakresie mają zastosowanie przepisy OP (art. 55 § 2 i art. 62 OP) dotyczące proporcjonalnego zaliczania kwot na zaległość i odsetki i kolejności zaspokajania zaległości.
Kolejny zarzut, dotyczący naruszenia art. 60 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (upea) nie został w skardze w żaden sposób uzasadniony. Z lakonicznej argumentacji zażalenia wynika, że naruszenie tego przepisu upatruje pełnomocnik skarżącej Spółdzielni w jego "obejściu".
Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu którego dotyczy skarga takiego "obejścia" ww. przepisu ustawy egzekucyjnej. Po pierwsze dlatego, że organ nie mógł naruszyć przepisu, którego nie stosował, po drugie przepisy egzekucyjne nie miały w sprawie zastosowania a po trzecie, strona mogła w postępowaniu egzekucyjnym domagać się wydania na podstawie art. 60 § 2 postanowienia dotyczącego uchylenia czynności egzekucyjnych wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego, wówczas na podstawie § 3 ww. art. 60 upea - przysługiwałoby jej zażalenie. Zaniechanych w postępowaniu egzekucyjnym środków zaskarżenia nie może więc podnosić w postępowaniu opartym na przepisach Ordynacji podatkowej dotyczącym zaliczenia nadpłaty na zaległość.
Nie można też zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej, że zaliczenie w trybie art. 76 i art. 76 a OP nadpłaty na poczet zaległych dotacji za 1999 i 2000 r. narusza uprawnienia strony do skutecznej obrony jej praw:
- - zarachowanie jest trybem mniej uciążliwym i tańszym dla podatnika, gdyż nie powoduje kosztów egzekucyjnych;
- - nie ma obaw o naruszenie praw strony - podobnie jak w postępowaniu egzekucyjnym, również w tym postępowaniu, na wydane przez organ na podstawie art. 76 a OP postanowienie służą stronie prawem przewidziane środki ochrony - czego dowodem jest wniesione zażalenie i rozpatrywana obecnie przez WSA skarga.
W ocenie Sądu, organy nie naruszyły zasad postępowania, a strona nie została pozbawiona środków ochrony prawnej. Skorzystała bowiem zarówno z przysługującego jej zażalenia na wydane przez organ I instancji postanowienie, jak też ze skargi do WSA w której kwestionowała postanowienie organu II instancji. Podnoszone przez skarżącą SM A zarzuty - są jednak w ocenie orzekającego w sprawie Sądu - bezzasadne.
W rezultacie badania legalności zaskarżonego postanowienia - Sąd nie stwierdził, aby naruszało ono wskazane w skardze przepisy prawa, a merytoryczna ocena rozstrzygnięcia organów podatkowych potwierdziła jego zgodność z obowiązującym prawem procesowym i materialnym. Mając powyższe na uwadze – Wojewόdzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skargę oddalił.