Uzasadnienie
Skarżąca spółka, prowadząca działalność w zakresie pośrednictwa w sprzedaży miejsc na cele reklamowe, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że na skutek działań organu kontroli skarbowej jej rachunek bankowy został zajęty do kwoty ponad 300.000 zł. W związku z tym nie dysponuje żadną gotówką, która pozwoliłaby na pokrycie kosztów postępowania sądowego.
W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że jej kapitał zakładowy wynosi 846.760 zł, wartość środków trwałych – 72.200 zł, a strata według bilansu za ostatni rok wyniosła 178.984,97 zł. Saldo rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 150,66 zł.
Na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), strona wskazała, że dokumentami księgowymi dysponuje biuro rachunkowe, z którym została rozwiązana umowa i do tej pory nie dokumentacji nie odebrano. W związku z tym spółka przedłożyła dokumenty, które posiadała, to jest bilans oraz rachunek zysków i strat za 2010 r., wydruk z rachunku bankowego wykazujący brak jakichkolwiek operacji bankowych od września 2013 r., a także dokumenty potwierdzające zajęcie egzekucyjne w związku z zaległymi zobowiązaniami podatkowymi. Strona w piśmie odpowiadającym na powyższe wezwanie zobowiązała się do niezwłocznego nadesłania żądanych dokumentów, dotyczących aktualnej sytuacji finansowej. Do dnia wydania niniejszego postanowienia nie przedłożono żadnej dokumentacji.
Powyższe okoliczności nie dają podstaw do uwzględnienia wniosku.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Podkreślenia wymaga, że powyższa regulacja stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej – formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] red. J. Stelmasiak, Polski model sądownictwa administracyjnego., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne, leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek.
Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).
Rola Sądu/ referendarza sądowego ogranicza się do wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, gdy informacje udzielone na urzędowym formularzu wniosku, dotyczące stanu finansowego i majątkowego wnioskodawcy okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, stosownie do treści art. 255 p.p.s.a.
W takich też warunkach spółka została wezwana do przedłożenia dokumentów – zwłaszcza tych, które dotyczą aktualnej sytuacji finansowej. Tymczasem strona nie nadesłała dokumentów finansowych umożliwiających zbadanie jej obecnej kondycji finansowej, to jest bilansu oraz rachunku zysków i strat za wrzesień, październik i listopad 2013 r. Bezcelowe jest natomiast dokonywanie oceny możliwości płatniczych spółki w zakresie ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie na podstawie dokumentów odzwierciedlających jej sytuację sprzed trzech lat.
W istocie strona wyjaśniała, że żądana dokumentacja znajduje się w biurze rachunkowym, z którym rozwiązała umowę. Jednak jednocześnie zobowiązała się do jej niezwłocznego nadesłania. Pismo w tym przedmiocie wpłynęło do Sądu w pierwszej połowie stycznia 2014 r. i do dnia wydania niniejszego postanowienia nie nadesłano dodatkowych dokumentów. Natomiast nie jest możliwe dokonanie oceny aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej spółki wyłącznie na podstawie dokumentów potwierdzających prowadzenie postępowania egzekucyjnego w związku z zaległościami podatkowymi ani wydruku z rachunku bankowego, zajętego w tym postępowaniu, z którego spółka aktywnie nie korzystała od września 2013 r. Dodać trzeba, że złożone dokumenty wskazują, iż organ egzekucyjny – ze względu na brak środków na rachunku – nie był w stanie wyegzekwować wskazanej przez stronę kwoty ponad 300.000 zł.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należało, że skarżąca spółka nie wykazała okoliczności uzasadniających żądanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec tego postanowiono jak w sentencji, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.