Uzasadnienie
Sygnatura akt I S.A.AA/r 531/02
W dniu [...]skierowany został na drogę postępowania egzekucyjnego tytuł wykonawczy nr [...], wystawiony przez Urząd Skarbowy W. – Ś. na Spółdzielnię Mieszkaniową A obejmujący nadebrane dotacje w roku 1995 w kwocie [...]. W dniu [...]organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego. W tym też dniu do zobowiązanego wysłane zostało poczta zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego oraz odpis tytułu wykonawczego.
W dniu [...]do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. –Ś. wpłynęły zarzuty pełnomocnika strony w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę zarzutu powołano brak zaopatrzenia tytułu wykonawczego w klauzulę o skierowaniu tytułu do egzekucji, a także przedawnienie obowiązku.
Organ egzekucyjny po rozpatrzeniu sprawy stwierdził, że istotnie klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji nie została podpisana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. W związku z tym uznać należało, że w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne nie było prawidłowo wszczęte, dlatego też tytuł wykonawczy został zlikwidowany. Skoro zaś uznano, że postępowanie egzekucyjne nie toczyło się, organ egzekucyjny, decyzją z dnia [...]nr[...], umorzył postępowanie w sprawie wniesionych zarzutów jako bezprzedmiotowe.
Od decyzji tej pełnomocnik Spółdzielni wniósł pismem z dnia [...]odwołanie, zarzucając naruszenie art. 104, 105 i 107§ 1 Kpa oraz 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Dyrektor Izby Skarbowej we W. uznał, po rozpatrzeniu sprawy, że rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego było prawidłowe i nie zostały naruszone wskazane przez Stronę przepisy prawa. Dlatego też, decyzją z dnia [...]nr [...], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – Ś. o umorzeniu postępowania w sprawie zarzutów jako bezprzedmiotowego.
Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. pełnomocnik strony wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze tej zarzucono organowi odwoławczemu naruszenie art. art. 7, 8, 80, 105 § 1 oraz 107 § 1 i § 3 oraz art. 109 § 1 w zw. z art. 40 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego a także art. art. 33 pkt 6 i 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym w dniu 22.11.2001 r. Zdaniem Strony wniesione zarzuty należało rozpatrzyć merytorycznie, niezasadne zatem było umorzenie postępowania w sprawie zarzutu jako bezprzedmiotowego. Jako podstawę zarzutu Strona podaje art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. niedopuszczalność egzekucji.
Skarżący podnosi, ze wbrew swemu obowiązkowi, organ egzekucyjny nie umorzył postępowania egzekucyjnego ze względu na niedopuszczalność egzekucji. Ponadto pełnomocnik Strony wskazał na naruszenie art. 109 § 1 i 40 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez doręczenie zaskarżonej decyzji Spółdzielni A, a nie jej pełnomocnikowi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swe stanowisko, iż w przedmiotowej sprawie należało uznać postępowanie w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne za bezprzedmiotowe. Tytuł wykonawczy nr [...]wystawiony został przez wierzyciela prawidłowo i zawierał wszystkie elementy, wskazane w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny przez niedopatrzenie przed zastosowaniem pierwszego środka egzekucyjnego nie wypełnił klauzuli o skierowaniu tytułu do postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – Ś. uznał, że w tej sytuacji w ogóle nie doszło do prawidłowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zajęcie rachunku bankowego było czynnością bezprawną. Dlatego też natychmiast uchylił dokonaną czynność egzekucyjną i uzyskane środki zwrócił na rachunek bankowy zobowiązanego. Tytuł wykonawczy został zlikwidowany, czyli wyeliminowany z obrotu prawnego.
Należy w tym miejscu zaznaczyć, że błędne jest stanowisko pełnomocnika Strony, że należało w tej sytuacji umorzyć postępowanie egzekucyjne w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak wyżej wspomniano, postępowanie egzekucyjne nie zostało prawidłowo wszczęte, nie można więc było wydać postanowienia o umorzeniu postępowania, gdyż w istocie się nie toczyło. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie możemy w tym przypadku mówić o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Niedopuszczalność egzekucji ma miejsce np. w przypadku przewidzianym w art. 14 powołanej ustawy, zgodnie z którym nie jest możliwe prowadzenie egzekucji przeciwko osobom, które korzystają z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych. Bezpodstawne jest więc zarzucanie organowi odwoławczemu naruszenia przepisu art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym w dniu 22.11.2001 r. Jak wykazano wyżej, w sprawie nie zachodzi przypadek niedopuszczalności egzekucji administracyjnej.
Powołany przez skarżącego wyrok NSA sygn. akt III SA 2035/99 nie ma zastosowania w tej sprawie, gdyż jest w nim mowa o brakach formalnych w tytule wystawionym przez wierzyciela. Tymczasem tytuł został przez wierzyciela wystawiony prawidłowo i nie było podstaw do jego zwrotu w oparciu o przepis art. 29 powołanej wyżej ustawy.
Biorąc pod uwagę, iż postępowanie egzekucyjne nie zostało prawidłowo wszczęte a zajęcie rachunku bankowego Spółdzielni Mieszkaniowej "A" było czynnością podjętą bez umocowania prawnego, uznać należy, że postępowanie w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu w oparciu o przepis art. 105 § 1 Kpa jako bezprzedmiotowe, gdyż nie można wnieść zarzutów na postępowanie, które w istocie się nie toczyło.
W związku z tym, że zaskarżona decyzja była prawidłowa, nie można zgodzić się ze Stroną, że organ odwoławczy naruszył zasady ogólne postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7 i 8 Kpa. Nie ma również podstaw do zarzucania naruszenia przepisu art. 80 tej ustawy, gdyż organ zabrał i ocenił cały potrzebny materiał dowodowy w sprawie. Zaskarżona decyzja posiada również wszystkie wymagane prawem elementy, w uzasadnieniu odniesiono się do wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Stąd też nie został naruszony przepis art. 107 § 1 i 3.
Dyrektor Izby Skarbowej we W. przyznaje, że istotnie nastąpiła pomyłka i decyzja nr [...]wysłana została bezpośrednio do Spółdzielni Mieszkaniowej "A", zamiast do wyznaczonego w sprawie pełnomocnika. Stanowi to naruszenie przepisu art. 40 § 2 Kpa. Pełnomocnik Strony otrzymał jednak decyzję i wniósł w wymaganym terminie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, dlatego też nie zachodzi konieczność uchylenia z tego powodu decyzji. Gdyby strona nie wzięła udziału w postępowaniu bądź uchybiłaby terminowi do zaskarżenia decyzji, postępowanie w niniejszej sprawie zostałoby oczywiście wznowione.
Na marginesie strona przeciwna wskazała, że umorzenie postępowania w sprawie zarzutów jako bezprzedmiotowego nie niosło dla strony żadnych ujemnych skutków. Uzyskane wskutek bezpodstawnie zastosowanego środka egzekucyjnego kwoty zostały zwrócone na rachunek bankowy strony. W miejsce zlikwidowanego tytułu wykonawczego natychmiast wystawiony został nowy tytuł wykonawczy, obejmujący tę samą zaległość, tym samym strona uzyskała prawo wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Z prawa tego strona skorzystała i obecnie toczy się postępowanie w sprawie zarzutów, gdzie rozpatrywane są wszystkie podnoszone w poprzednich zarzutach okoliczności.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Izba Skarbowa we W. wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Powyższa skarga została wniesiona w dniu [...]do Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu. Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi {Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższy zapis ustawowy uzasadnia rozpoznanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Przechodząc do oceny zasadności skargi, Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Rozpatrując powyższą skargę Sąd zważył, iż przedmiotem sprawy jest ocena zasadności decyzji Izby Skarbowej utrzymującej decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, jako bezprzedmiotowego.
Sąd rozpatrując zarzuty zawarte w skardze podzielił co do zasady stanowisko Izby Skarbowej.
Należy zważyć, iż zgodnie z przepisem art. 105 KPA, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzje o umorzeniu postępowania.
Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia w szczególności gdy nie istnieje przedmiot rozstrzygnięcia. Jak się bowiem wskazuje w orzecznictwie sądowym przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych i nie może być utożsamiana z wynikającą z przepisów zmianą właściwości organu podatkowego. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (por..
wyrok NSA z 24.04. 2003 r., III SA 2225/01; Biul. Skarb. 2003/6/25).
W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca wniosła zarzuty do tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez Urząd Skarbowy W. -Ś. Ponieważ klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji nie została podpisana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego organ egzekucyjny zasadnie uznał, iż postępowanie egzekucyjne w ogóle nie zostało wszczęte, a tym samym wskazany tytuł wykonawczy w ogóle nie wszedł do obrotu prawnego i nie wywołał żadnych skutków prawnych. Skoro więc tytuł wykonawczy nie został skutecznie wystawiony nie można było od niego wnieść zarzutów. Tym samym zasadne było umorzenie postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, skoro nie było przedmiotu do którego odnosiłyby się wspomniane zarzuty. Spełniona została zatem przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, warunkująca umorzenie postępowania.
Sąd podzielił zarzut strony skarżącej w kwestii nieprawidłowości doręczenia decyzji, polegającej na tym, iż decyzja Izby Skarbowej wysłana została bezpośrednio do Spółdzielni Mieszkaniowej "A", zamiast do wyznaczonego w sprawie pełnomocnika. Niewątpliwie stanowi to naruszenie przepisu art. 40 § 2 Kpa. Niemniej należy zważyć, iż zgodnie z przepisem art. 145 § 1pkt 1c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części jeśli stwierdzi istotne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej przez sąd sprawie z taka sytuacja nie mamy do czynienia. Mimo bowiem naruszenia przepisu art. 40 § 2 Kpa decyzja ostatecznie dotarła do rąk pełnomocnika i możliwe stało się możliwe skuteczne złożenie przezeń skargi do sądu. Tym samym nie doszło do naruszenia praw strony skarżącej i uzasadnia tezę, iż powyższe uchybienie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art..151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.