Uzasadnienie
W wyniku wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W Uzasadnieniu wniosku wskazał, że pozostawał bez pracy od połowy 2010 r. do września 2012 r. Obecnie pracuje, jednak praca ta nie przynosi "satysfakcjonujących gratyfikacji". W związku z tym rodzina jest wspierana przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej. Jako potwierdzenie przedłożona została kopia decyzji z 4 października 2012 r. o przyznanych zasiłkach rodzinnych i dodatkach, wypłacanych miesięcznie do 31 października 2013 r. w łącznej kwocie 469 zł oraz jednorazowych dodatkach do zasiłku w wysokości łącznej 200 zł z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego we wrześniu 2013 r.
We wspólnym gospodarstwie domowym wnioskodawca pozostaje z żoną i czwórką dzieci (ur. w 1993, 1995 1999 i 2010 r.). Nie posiada jakichkolwiek nieruchomości ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Dysponuje oszczędnościami w kwocie 2.600 zł. Jego żona posiada dom obciążony hipoteką zabezpieczającą kredyt i samochód osobowy Citroen Xantia. Nie uzyskuje żadnych dochodów. Wynagrodzenie wnioskodawcy z tytułu umowy o pracę wynosi 3.900 zł brutto.
Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wnioskodawca wyjaśnił, że nie składali z żoną zeznań podatkowych za 2012 r., nie jest w stanie obecnie przedłożyć zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia i jednocześnie oświadczył, że wynosi ono netto około 3.080-3.200 zł. Wyszczególnił wydatki rodziny, w tym 2.600 zł na spłatę rat kredytowych i podał, że łączna ich wartość to 5.580 zł. Wyliczył, że dochody rodziny łącznie z zasiłkami i świadczeniami opiekuńczymi opiewają na kwotę 5.731-5.851 zł. Miesięcznie pozostają im wolne środki w przedziale 151-271 zł. Skarżący oświadczył też, iż lokal mieszkalny pod adresem wskazanym we wniosku jako adres zamieszkania, należy do jego matki, z którą mieszka, zaś nieruchomość pod adresem do korespondencji jest zamieszkiwana przez całą jego rodzinę.
Nie zostały przedłożone wydruki historii rachunków bankowych, kart kredytowych i lokat bankowych należących do małżonków za miesiące marzec, kwiecień i maj 2013r.
Przedstawione wyżej okoliczności nie dają podstaw do uwzględnienia żądania wniosku.
Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, a więc w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Zaznaczyć należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić.
O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale wręcz formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a prawo pomocy [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, "Polski model sądownictwa administracyjnego", Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne, leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LexisNexis, Warszawa 2004).
Mając na względzie powyższe, zwrócić należy uwagę, że skarżący nie przedłożył zaświadczenia o wysokości pobieranego wynagrodzenia, stwierdzając jedynie, że obecnie nie może tego uczynić, ani wydruków historii posiadanych rachunków bankowych – w tym zakresie nie udzielił żadnych wyjaśnień. Tym samym nie było możliwości zweryfikowania złożonych oświadczeń, które nie zawsze są wystarczające dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Z kolei informacje wynikające ze złożonych oświadczeń i dokumentów budzą wątpliwości.
Mianowicie, zgodnie z oświadczeniem złożonym w wyniku wezwania, wynagrodzenie wnioskodawcy wynosi około 3.000-3.200 zł. Wydatki rodziny opiewają na łączną kwotę 5.580 zł. Zgodnie z tym, co skarżący oświadczył, cała ta kwota jest pokrywana z jego wynagrodzenia, świadczeń opiekuńczych i zasiłku rodzinnego. Przy czym znana jest tylko kwota wynagrodzenia i zasiłków, która wynosi w sumie maksymalnie 3.670 zł. Wywieść stąd należałoby, że świadczenia opiekuńcze wynoszą prawie 2.000 zł, czego jednak referendarz sądowy nie był w stanie zweryfikować.
Dodać wypada, iż wszystkie świadczenia, czy to z tytułu umowy o pracę, czy o charakterze zasiłkowym stanowią dochód rodziny – uzasadnione było zatem wymienić wszystkie kwoty na urzędowym formularzu wniosku w rubryce dotyczącej dochodów. Wnioskodawca zaś podał jedynie kwotę wynagrodzenia, pomijając pozostałe dochody.
Wątpliwości budzi też zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków. Skarżący wskazał bowiem, że opłaty w sumie wynoszą 360 zł. Można jedynie domyślić się, że są to opłaty związane z utrzymaniem domu, który zajmuje przynajmniej pięć osób (żona skarżącego i czwórka dzieci – skarżący bowiem, jak twierdzi, mieszka z matką). W podanej kwocie powinny mieścić się zatem opłaty za prąd, ewentualnie gaz, wywóz śmieci oraz za wodę i ścieki. Zdaniem referendarza sądowego, trudno dać wiarę, aby w 5-osobowym gospodarstwie domowym opłaty miesięczne były tak niskie. Jednocześnie zauważyć trzeba, że zgodnie z oświadczeniem złożonym na urzędowym formularzu, skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie z rodziną, a nie z matką. Poza tym, w powyższym zestawieniu pominięte zostały całkowicie wydatki związane z utrzymaniem samochodu (Citroen Xantia).
Nie można również pominąć faktu posiadania oszczędności w wysokości 2.600 zł. Nadto w sytuacji, gdy wnioskodawca był ponad 2 lata bez pracy, obecnie pracuje niespełna rok, a dodatkowe dochody uzyskuje z Pomocy Społecznej, a więc w warunkach bardzo niskich dochodów przypadających na członka rodziny.
Powyższe uwagi dają podstawę do uznania, iż wnioskodawca nie podał wszystkich informacji, które odzwierciedlałyby w sposób obiektywny jego możliwości płatnicze.
W tym stanie rzeczy nie można było uwzględnić przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy i dlatego, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.