Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Z. S. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek w J. G., z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za lata 2004-2008.
Odpis wyroku doręczono skarżącemu w dniu 18 października 2010 r.
We wniosku z dnia 10 listopada 2010 r. skarżący wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie dla niego adwokata lub radcy prawnego.
Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 21 grudnia 2010 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy, poprzez ustanowienie dla niego radcy prawnego.
Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. pismem z dnia 21 stycznia 2011 r. wyznaczył skarżącemu osobę pełnomocnika (r. pr. J. P.), która w dniu 28 stycznia 2011 r. zapoznała się z aktami sprawy. Następnie w dniu 01 lutego 2011 r. wniosła w imieniu skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dokonując jednocześnie spóźnionej czynności.
W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego wskazała, że o wyznaczeniu jej w tej roli dowiedziała się z chwilą odebrania pisma Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., co miało miejsce w dniu 25 stycznia 2011 r. Z tym dniem ustała zatem przyczyna opóźnienia we wniesieniu skargi kasacyjnej, natomiast dokonanie samej opóźnionej czynności w dniu 01 lutego 2011 r. nastąpiło z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 86 § 1 i 87 § 2 p.p.s.a. strona może wnosić o przywrócenie uchybionego terminu, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie to nie nastąpiło z jej winy. Jednocześnie art. 87 § 1 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek złożenia wniosku w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przeszkody, stanowiącej przyczynę uchybienia terminowi. Ponadto, w oparciu o art. 87 § 4 p.p.s.a. strona powinna równocześnie z wnioskiem dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.
Przesłanką merytoryczną przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności przed sądem jest brak winy w jego uchybieniu. Należy przez to rozumieć zachowanie należytej staranności w prowadzeniu sprawy, charakteryzującej osobę dbającą o własne interesy. Innymi słowy, podstawą przywrócenia terminu mogą być okoliczności o charakterze zewnętrznym i obiektywnym.
Należy również wskazać, że zgodnie z art. 175 § 1 i 3 p.p.s.a., skarga kasacyjna może być sporządzona tylko przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcę prawnego, w sprawach podatkowych doradcę podatkowego).
Skarżący nie mogąc sobie pozwolić na pełnomocnika z wyboru, musiał wystąpić o przyznanie mu prawa pomocy oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, co miało miejsce z zachowaniem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (wniosek z dnia 10 listopada 2010 r.). Jako, że terminy rozpatrzenia jego wniosku i wyznaczenia pełnomocnika były okolicznościami od niego niezależnymi, należy uznać, iż skarżący dochował należytej staranności występując z samym wnioskiem.
Moment ustanowienia pełnomocnika z urzędu (zapoznania się przez niego z pismem ustanawiającym go pełnomocnikiem strony) nie jest jednak równoznaczny z ustaniem przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności przed sądem. Przyjęcie literalnej wykładni art. 87 § 1 p.p.s.a. oznaczałoby bowiem, że termin dla dokonania uchybionej czynności zamykałby się zawsze w ciągu siedmiu dni, od daty w której ustanowiono pełnomocnika wyznaczonego z urzędu, co dotyczyłoby także wnoszenia skargi kasacyjnej. Takie założenie prowadziłoby do skrócenia pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej do siedmiu dni, w sytuacji, gdy zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się w ciągu trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie wyroku wraz z uzasadnieniem. W praktyce mogłoby to oznaczać uniemożliwienie pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej.
Należy również podkreślić, że w omawianym przypadku uprzywilejowani byliby pełnomocnicy ustanowieni w drodze wyboru, którzy formalnie zachowywaliby trzydzieści dni na wniesienie skargi kasacyjnej. Na gruncie p.p.s.a. brak jest podstaw do różnicowania pod tym względem obu kategorii pełnomocników. Ponadto, przyjęcie niekorzystnej dla strony skarżącej wykładni prowadziłoby do naruszenia zasady równości wobec prawa.
Stąd też należy uznać, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. należy liczyć od dnia, w którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, co powinno gwarantować jej prawidłowe sporządzenie. Termin ten powinien jednak kończyć się nie później niż z upływem trzydziestego dnia liczonego od momentu udzielenia pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu pełnomocnictwa. W przeciwnym wypadku bowiem, z kolei pełnomocnicy z urzędu zyskiwaliby "przewagę" procesową, polegającą na możliwości dodatkowo przedłużenia czasu na sporządzenie skargi kasacyjnej o kolejne siedem dni związane ze złożeniem samego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Takie też stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w szeregu orzeczeń, między innymi w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 8/09 jak i postanowieniu z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06.
Podkreślenia wymaga ponadto, że trzydziestodniowy termin do sporządzenia skargi kasacyjnej dla pełnomocnika wyznaczonego z urzędu nie jest tożsamy z terminem o którym mowa w art. 177 § 1 p.p.s.a., pełni on jedynie te same funkcje.
Mając powyższe na uwadze trzeba stwierdzić, że pełnomocnik skarżącego, składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i jednocześnie wnosząc tę skargę zachowała wymogi formalne o których mowa w art. 87 p.p.s.a.
Tym samym w oparciu o art. 86 § 1 p.p.s.a. należało przywrócić skarżącemu termin do wniesienia skargi kasacyjnej.