Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez Elżbietę i Mariana S. S.C. "E." jest postanowienie Izby Skarbowej z dnia 12 marca 1996 r. utrzymujące w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego z dnia 1 lutego 1996 r., którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego. W sprawie ustalono, że po stwierdzeniu w toku kontroli szeregu nieprawidłowości w zakresie podatku od towarów i usług za rok 1994 wszczęte zostało postępowanie zabezpieczające, w którym zabezpieczenia dokonano na ruchomościach i przez zajęcie konta bankowego. Po wydaniu w dniu 15 maja 1995 r. decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne. Po utrzymaniu w mocy przez Izbę Skarbową decyzji wymiarowej, podatnicy wnieśli skargę na decyzję ostateczną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 listopada 1995 r. wstrzymał wykonanie decyzji.
Jednakże to postanowienie nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, lecz jedynie do jego zawieszenia po myśli przepisu art. 56 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161/.
W skardze na postanowienie ostateczne Elżbieta i Marian S. domagali się jego uchylenia wraz z postanowieniem organu I instancji jako wydanych z naruszeniem prawa. Przedstawiając w obszernym wywodzie przebieg wydarzeń w postępowaniu podatkowym od momentu wydania decyzji wymiarowej oraz przebieg postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego skarżący stwierdzali, że zaistniały podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 par. 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, gdyż wskutek postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego o wstrzymaniu wykonania decyzji doszło do odroczenia terminu wykonania obowiązku.
Skarżący wywodzili ponadto, że jest działaniem wbrew prawu podjęcie przez organ egzekucyjny czynności po fakcie wniesienia skargi do NSA wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Tymczasem postanowienie NSA działa z mocą wsteczną od daty doręczenia decyzji wymiarowej; skutkiem wydania postanowienia powinno być umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa wnosiła o jej oddalenie z podtrzymaniem stanowiska zajętego w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu stanu faktycznego i prawnego sprawy zważył:
Stosownie do przepisu art. 59 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161/, postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu w przypadkach ściśle w tym przepisie wyspecyfikowanych, a to:
- - jeżeli obowiązek został przed wszczęciem postępowania wykonany,
- - jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie zaistniał,
- - jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji administracyjnej, orzeczenia Sądu albo z przepisu prawa,
- - gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego,
- - jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny,
- - w razie śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego,
- - jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek są niedopuszczalne albo brak uprzedniego upomnienia zobowiązanego,
- - jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem roku od dnia zgłoszenia tego żądania,
- - jeżeli jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne,
- - na żądanie wierzyciela,
- - w innych przypadkach w powołanej ustawie przewidzianych.
Trzeba stwierdzić, że w sprawie niniejszej nie zaistniała żadna z przesłanek ustawowych wymienionych w powołanym przepisie art. 59 par.
1. Skarżący domagając się umorzenia postępowania egzekucyjnego, upatrywali podstawy umorzenia w wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji wymiarowej. Jednakże postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekające o wstrzymaniu wykonania decyzji, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, toczącego się w celu wykonania zobowiązania podatkowego, w tej decyzji ustalonego. W szczególności podstawy tej nie przewiduje powołany przepis art. 59 par. 1 ustawy o postępowaniu administracyjnym w administracji; postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji nie powoduje zaś takich skutków, jakie przedstawili skarżący w skardze.
Nie można bowiem zgodzić się z tym poglądem skarżących, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania wywiera skutek prawny sięgający daty doręczenia decyzji wymiarowej, co miałoby powodować utratę wymagalności obowiązku. Jest bowiem postanowienie orzeczeniem, które z datą wydania skutkuje wstrzymaniem czynności egzekucyjnych, nie zaś pozbawieniem wymagalności obowiązku. Stąd też skutkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji może być tylko zawieszenie postępowania egzekucyjnego, a zatem jedynie czasowe - do momentu wydania wyroku przez NSA - zaniechanie czynności egzekucyjnych. Nie może natomiast prowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż taki skutek może wywrzeć wyłącznie wyrok, rozstrzygający sprawę co do meritum a ponadto zgodnie ze stanowiskiem skarżących.
W tym stanie rzeczy skarga przestawia się jako bezzasadna, co obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do jej oddalenia po myśli przepisu art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/.