Wyrok WSA we Wrocławiu z 31 maja 2023 r., I SA/Wr 655/22

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu

Rozpoznanie

w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2023 r.

Sprawa

sprawy ze skargi D. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 21 lipca 2022 r. nr SKO 4121/30/2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie w całości; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu na rzecz skarżącego kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skład

sędzia WSA Marta Semiczek przewodniczący
sędzia WSA Andrzej Cichoń
asesor WSA Iwona Solatycka sprawozdawca

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 21 lipca 2022 r. nr SKO 4121/30/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO) po rozpatrzeniu wniosku D. G., na podstawie art. 163 § 1 i § 2 w zw. 162 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.) dalej O.p. postanowiło odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Stronia Śląskiego z dnia 10 listopada 2021 nr F..3123.60.2021.MR wydanej po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją Burmistrza Stronia Śląskiego z dnia 5 lutego 2020 r. nr 319 ustającej podatnikowi D. G. (dalej Strona, podatnik, Skarżący) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2020 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało na wstępie, że decyzja z dnia 10 listopada 2021 r. została doręczona stronie w trybie art. 150 O.p. w dniu 29 listopada 2021 r. Pismem z dnia 11 stycznia 2022 r. Strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu wraz odwołaniem, wskazując, że decyzja ustalająca wymiar podatku za 2018 r. – 2020 r. nie została mu doręczona. W uzasadnieniu wskazała, że o wydaniu decyzji dowiedziała się w dniu 11 stycznia 2022 r. od pracownika organu podatkowego, decyzja nie została stronie doręczona i nie otrzymała awizacji jakiejkolwiek przesyłki listownej. Pismem z dnia 18 marca 2022 r. doradca podatkowy przedłożył pełnomocnictwo w sprawie F.3123.59.2021.MR z dnia 10 listopada 2021 r. dotyczącej uchylenia w części ostatecznej decyzji Burmistrza Stronia Śląskiego nr 319 oraz wskazał, że w okresie kiedy doręczana była korespondencja, możliwe jest, że ewentualne awizo pozostawione w skrzynce na listy zostało zniszczone lub zabrane przez niewiadomą osobę. W tym okresie skrzynka na listy została uszkodzona, co podatnik zgłaszał na komisariacie Policji w L. Do pisma pełnomocnik załączył informację z Komisariatu Policji w L. z dnia 16 lutego 2021 r. o zgłoszeniu szkody we wskazanym zakresie. Pismem z dnia 24 czerwca 2022 r. SKO wezwało doradcę podatkowego M. P. do przedłożenia prawidłowego oryginalnego pełnomocnictwa bądź uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa wskazując, że chodzi o decyzję nr F.3123.60.2021.MR. Pełnomocnik nie odpowiedział na wezwanie.

Po rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania SKO postanowieniem z dnia 21 lipca 2022 r. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w uzasadnieniu wskazując, że strona nie uprawdopodobniła w żaden sposób, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, nie uwiarygodniła stosowną dokumentacją swojej staranności oraz faktu, że przeszkoda była od niego niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu: nie przedstawił w tym zakresie żadnego dowodu. Kolegium wskazało ponadto, że nie uwzględniło w sprawie argumentacji przedstawionej przez M. P. z dnia 18 marca 2022 r., ponieważ nie przedstawił on właściwego pełnomocnictwa do reprezentowania strony.

Od powyższego postanowienia podatnik wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skargi zostały wniesione przez dwóch różnych pełnomocników. W skardze Skarżący zarzucił naruszenie art. 162 O.p. W uzasadnieniu Skarżący odniósł się do swojego pisma z 11 stycznia 2022 r. w którym wskazał, że decyzja, jak również awiza nie zostały mu doręczone, nie wiedział o istnieniu tych dokumentów do dnia 11 stycznia 2022 r. a zatem nie ponosi on winy za niedotrzymanie terminu do wniesienia odwołania. Do skargi dołączono zaświadczenie Państwowego Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Kłodzku, korespondencję mailową, oraz zaświadczenie z Komisariatu Policji w L. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z dnia 31 maja 2023 r. Sąd dopuścił z urzędu dowód z akt administracyjnych znajdujących się przy sprawie sygn. akt: I SA/Wr 570/22 oraz dopuścił dowód z dokumentów dołączonych do skargi z dnia 1 września 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.) wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Działając w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na wady proceduralne.

Przedmiotem kontroli sądu było rozstrzygnięcie organu odwoławczego, co do odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia 10 listopada 2021 r. Na wstępie wskazać należy, że myśl art. 163 § 2 o.p. w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Dalej zgodnie z treścią art. 162 § 1 o.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin - art. 162 § 2 o.p. Z powyższego wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Z powołanych regulacji wynikają cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, tj. 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin.

Skarżący z wnioskiem dokonał uchybionej czynności, wnosząc odwołanie. Skarżący składając wniosek wszczynający postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania działał osobiście bez pełnomocnika. Pismem z dnia 18 marca 2022 r. doradca podatkowy przedłożył pełnomocnictwo w sprawie F..3123.59.2021.MR z dnia 10 listopada 2021 r. dotyczącej uchylenia w części ostatecznej decyzji Burmistrza Stronia Śląskiego nr 319 oraz wskazał, że w okresie kiedy doręczana była korespondencja, to możliwe, że ewentualne awizo pozostawione w skrzynce na listy zostało zniszczone lub zabrane przez niewiadomą osobę. W tym okresie skrzynka na listy została uszkodzona, co podatnik zgłaszał na komisariacie Policji w L. Do pisma pełnomocnik załączył informację z Komisariatu Policji w L. z dnia 16 lutego 2021 r. o zgłoszeniu szkody we wskazanym zakresie. Pismem z dnia 24 czerwca 2022 r. SKO wezwało doradcę podatkowego M. P. do przedłożenia prawidłowego oryginalnego pełnomocnictwa bądź uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa wskazując, że chodzi o decyzję nr F.3123.60.2021.MR. Wobec braku odpowiedzi pełnomocnika, organ nie uwzględnił przedłożonego pełnomocnictwa, pomijając dowody załączone do pisma pełnomocnictwa i przedstawiona w nim argumentację, wskazując, że pełnomocnik nie przedstawił prawidłowego pełnomocnictwa.

W myśl art. 169 § 1 O.p. jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

W sytuacji pisma procesowego przez osobę nieuprawnioną (w tym przypadku nielegitymującą się prawidłowym pełnomocnictwem pochodzącym od podmiotu w imieniu, którego składa odwołanie) organ wciąż ma do czynienia z pismem wniesionym jako podanie strony, jednakże przez osobę, która nie została należycie umocowana do dokonania tej czynności. Pismo takie jest niewątpliwie obarczone brakiem formalnym. Do takich bowiem braków należy zaliczyć właśnie brak pełnomocnictwa, gdy strona działa przez pełnomocnika. W ocenie Sądu, gdy pismo takie jest dotknięte brakami formalnymi, stanowiącymi przeszkodę do nadania mu dalszego biegu a w konsekwencji do jego rozpoznania, wówczas organ ma obowiązek wezwać Stronę do uzupełnienia tych braków.

Brak formalny polegający na złożeniu niewłaściwego pełnomocnictwa podobnie jak niedołączenie do akt sprawy pełnomocnictwa jest brakiem pisma strony (a nie pisma pełnomocnika) który może być konwalidowany. To zaś oznacza, że nieuzupełnienie tego braku nie czyniło z doradcy podatkowego M. P. pełnomocnika, ale skutkowało koniecznością przyjęcia, iż pełnomocnik w sprawie nie występuje, a wobec tego kolejne swoje czynności organ powinien odnosić bezpośrednio do strony postępowania.

Tymczasem w niniejszej sprawie organ poniechał wezwania strony do podpisania złożonego pisma w dniu 18 marca 2022 r. oraz przedłożenia oryginału załączonego do niego dowodu.

Brak formalny pisma procesowego złożonego w toku postępowania, wynikający z nieprzedłożenia przez pełnomocnika prawidłowego dokumentu pełnomocnictwa skutkuje bezpośrednio tym, że nie jest spełniony wynikający w art. 168 § 3 o.p. warunek podpisania pisma przez wnoszącego. Jak już wskazano, brak ten można uzupełnić wykazując na podstawie właściwego pełnomocnictwa, przedłożonego do akt sprawy, umocowanie do działania osoby, która się pod pismem podpisała, jednakże brak ten może zostać konwalidowany także przez samą stronę postępowania - poprzez jej własny podpis pod pismem procesowym. W rozpatrywanej sprawie nie istniały trudności ze zidentyfikowaniem rzeczywistej strony postępowania – podmiotu składającego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Zakwestionowanie umocowania pełnomocnika wnoszącego pismo procesowe skutkuje, jak już zwrócono uwagę, obowiązkiem podejmowania przez organ wszystkich czynności w postępowaniu bezpośrednio wobec strony. Zaniechanie tej czynności doprowadziło do naruszenia przez organ podstawowej zasady postępowania wyrażonej w art. 123 § 1. O.p., zgodnie z którą organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Należy bowiem wskazać, że w zaskarżonym postanowieniu pominięto wniosek dowodowy strony wniosek dowodowy strony wraz z zawartymi w piśmie procesowym argumentami. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien wezwać Stronę do podpisania pisma procesowego z dnia 18 marca 2022 r, i złożenia oryginału przedstawionych dowodów.

Sąd wskazuje, że z uwagi na uchylenie postanowienia ze względów procesowych, zawnioskowane przez Stronę dowody, mające na celu udowodnienie, że strona nie uchybiła terminowi do wniesienia odwołania nie ze swojej winy, nie podlegały ocenie przez Sąd.

Z powyższych względów zaskarżone postanowienie, na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., zostało uchylone. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.sa.