Uzasadnienie
UZASADNIENIU
Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej organ II instancji, SKO, Kolegium, organ odwoławczy) utrzymało w mocy orzeczenie Burmistrza Miasta Ś. (dalej organ I instancji, Burmistrz) z dnia 26 stycznia 2021 r. w sprawie zaliczenia wpłaty "ZATYTUŁOWANĄ "WYWÓZ NIECZYSTOŚCI ZA M-C I/2021" dokonanej przez Spółdzielnię Mieszkaniową w Ś. (dalej Spółdzielnia, Strona, Skarżąca) w dniu 7 stycznia 2021 r. na poczet zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące od luty do czerwca 2019 r. oraz styczeń 2021 r.
Wskazanym na wstępie postanowieniem organ I instancji, powołując się na art. 62 § 1 i § 3-4 oraz art. 55 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (DZ.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej O.p.), dokonał zaliczenia dokonanej przez Stronę wpłaty w kwocie 114.823,00 zł na poczet zaległości w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące luty, marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2019 r. i cześć bieżącej należności za styczeń 2021 r. Wpłata pokryła zaległości, tj. należność główną i odsetki za miesiące od lutego do czerwca 2019 r. w całości oraz część należności bieżącej za miesiąc styczeń 2021 r.
Rozpoznając sprawę w trybie zażalenia, organ odwoławczy utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu powołał treści art. 62 § 1 O.p. oraz stosowne orzecznictwo. Wyjaśnił, że postanowienie w sprawie rozliczenia wpłaty nie rozstrzyga o istnieniu zaległości ale informuje o sposobie jej rozrachowania, ma charakter deklaratoryjny i materialno - techniczny, jest aktem formalnym informującym o fakcie dokonania wpłaty i sposobie jej rozliczenia, natomiast nie przesądza o istnieniu zobowiązania podatkowego.
Zdaniem organu odwoławczego rozliczenie wpłaty Skarżącej zostało przeprowadzone poprawnie i niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów postepowania.
W skardze Strona podnosiła zarzuty naruszenia art. 55 § 2 O.p., poprzez błędną wykładnię i uznanie, że rozliczenia dokonano proporcjonalnie na należność główną i odsetki w sytuacji, gdy zaliczenia dokonano niezgodnie z tym przepisem, co miało wpływ na wynik sprawy. Strona wskazała na naruszenie art. 6m ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zw. z art. 53 O.p., poprzez błędną interpretację i uznanie, że z uwagi na brak pozyskania pisemnych oświadczeń od wszystkich mieszkańców budynków oraz brak aktualnych informacji w kwestii nowonarodzonych dzieci, Skarżąca popadła w zwłokę w zapłacie podatku, w sytuacji, gdy brak możliwości pozyskania przez Stronę wiedzy o wszystkich osobach nowonarodzonych zamieszkujących w jej zasobach wynika z braku narzędzi prawnych do pozyskania takich danych w określonych terminach, co wpływało na wynik sprawy.
Strona zarzuciła naruszenie 120 O.p. poprzez wydanie postanowienia z naruszeniem przepisów prawa w tym materialnego, naruszenie art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez niepodjęcie wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, naruszenie art. 121 O.p. poprzez prowadzenie postepowania w sposób sprzeczny z wymogami przedmiotowej ustawy i niewyjaśnienie skarżącej toku rozumowania oraz wnioskowania organu, w tym niewyjaśnienie powodów i logicznych podstaw prawnych wydania postanowienia, co w konsekwencji miało uzasadnić wydanie zaskarżonego postanowienia, naruszenie art. 187 § 1 O.p. podatkowa poprzez niewykonanie ustawowego zobowiązania organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym bezzasadne uznanie, iż organ podatkowy nie naruszył postepowania dowodowego w niniejszej sprawie, naruszenie art. 191 O.p. poprzez niedokonanie oceny dowodów na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, naruszenie art. 210 § 4 O.p. poprzez sporządzenie błędnego uzasadnienia faktycznego oraz niedostateczne wskazanie w uzasadnieniu decyzji przyczyn, z powodu których organ wydał zaskarżone postanowienie.
Strona wnioskowała o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz rozważenie uchylenia orzeczenia organu I instancji i zasądzenie kosztów procesu.
W uzasadnieniu Strona wskazała na zasadę proporcjonalnego rozliczania wpłaty na należność główną i odsetki, opisując przykładowy sposób rozliczenia wpłat. Na poparcie swych racji przywołała orzeczenie dotyczące naliczania odsetek i oprocentowania w sytuacji powstania zaległości i nadpłaty. W dalszych wywodach wskazała na charakter należności z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wskazała, że obowiązki nałożone na Skarżącą, która rozlicza opłaty lokatorów, nie zostały skorelowane z żadnymi instrumentami umożliwiającymi jej egzekwowanie informacji niezbędnych do obliczenia wysokości należnych opłat. Wskazała, iż organ ewidentnie nie podjął wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, postanowienie jest niejasne, nie wskazuje sposobu wyliczenia i zarachowania wpłaty. Wskazała na braku uzasadnienia faktycznego i braku ustosunkowania się do treści argumentów podniesionych w zażaleniu.
W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy podkreślić, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r., poz. 329., dalej p.u.s.a.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 – art. 150 ustawy dnia z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325. ze zm. dalej: p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu.
Sąd uchyla zaskarżony akt, jeśli stwierdzi, że wydano go z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.
Spór między stronami dotyczy zasadności i poprawności wydania postanowienia o zaliczeniu wpłaty dokonanej przez Stronę na poczet zaległości głównej oraz odsetek za zwłokę w opłatach z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi.
W opinii Strony organ podatkowy dokonał błędnego odczytania art. 55 § 2 O.p. i nieprawidłowo rozliczył dokonaną przez nią wpłatę, negowała w szczególności brak zachowania proporcjonalności w rozrachowaniu wpłaty. Podkreślała brak instrumentów prawnych umożliwiających egzekwowanie od lokatorów aktualizacji informacji wpływających na wysokość opłat, które obciążają Skarżącą.
W opinii organu podatkowego właściwie zastosowano art. 55 § 2 O.p. dokonując wpłaty na zaległość i odsetki w sposób proporcjonalny, zgodny z wymogami prawa. Sposób rozliczenia został opisany w zaskarżonym postanowieniu. W kwestii powstania zaległości i jej wysokości wskazał, że na tym etapie postępowania okoliczności te nie są już badane.
Oceniając tak nakreślony spór, Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie, jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. W tym kontekście wskazać trzeba, że badając legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, Sąd w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany granicami skargi - zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Ponadto na podstawie art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (...).
Z przytoczonych zapisów wynika, że kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem legalności, tj. oceny działań administracji podatkowej pod kątem przestrzegania przepisów postępowania i prawidłowości stosowanej wykładni przepisów prawa. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w czynnościach. Sąd administracyjny nie przeprowadza bowiem postępowania dowodowego – kontroluje jedynie prawidłowość takiego postępowania przeprowadzonego przez organy administracyjne.
Kontrola ta obejmuje ocenę zaskarżonego aktu, w tym zbadania, czy opisane w nim okoliczności znajdują potwierdzenie w materiale aktowym. Wskazane w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia okoliczności winny mieć uzasadnienie w aktach sprawy nadesłanych Sądowi wraz ze skargą. Braki w tym względzie, o ile dotyczą okoliczności zasadniczych dla sprawy, a przy tym negowanych przez stronę, uniemożliwiają ocenę i kontrolę legalności zaskarżonego orzeczenia, co prowadzić musi do jego uchylenia.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie o przerachowaniu dokonanej przez Stronę wpłaty na poczet zaległości w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi i odsetek za zwłokę od tych zaległości. Wydając to orzeczenie organ podatkowy I instancji dokonał rozliczenia wpłaty Skarżącej na wskazane w sentencji postanowienia należności, stosując regulację art. 62 § 1 i art. 55 § 2 O.p. Jednakże analiza poprawności tego rozliczenia nie jest możliwa z uwagi na brak, tak w samym postanowieniu, jak i w aktach sprawy, informacji i dokumentów źródłowych stanowiących podstawę do weryfikacji, czy kwota zaległości podatkowej została przyjęta w prawidłowej wysokości.W aktach sprawy brak jest deklaracji składanych przez Spółdzielnię, czy też ewentualnych decyzji określających zobowiązanie z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami, brak dowodów poprzednich wpłat i ewentualnych postanowień o ich zaliczeniu.
W treści postanowienia nie wskazano nawet jakich nieruchomości opłata dotyczy. Tym samym nie sposób zbadać poprawności przyjętych przez organy podatkowe kwot zaległości, które podlegały rozliczeniu dokonaną przez Skarżącą wpłatą z dnia 7 stycznia 2021 r. Powyższe powoduje, że zaskarżone postanowienie uchyla się spod kontroli Sądu, co legło u podstaw jego uchylenia. Ponadto Sądowi z urzędu jest wiadome, że wyrokiem z dnia 13 października 2021 r. sygn. akt: I SA/Wr 68/21 zostało uchylone poprzednie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 27 sierpnia 2020 r. nr SKO 4121/383/2020 w przedmiocie zaliczenia wpłaty bankowej na poczet zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Niewątpliwie rozstrzygnięcie w tej sprawie może mieć znaczenie dla rozliczenia wpłaty w niniejszej sprawie.
Niezależnie od tego wskazać trzeba, że postanowienie organu I instancji nie wskazuje jaka kwota wpłaty jest przyjmowana do rozliczenia każdego z miesięcy podlegających analizie. W jego treści wskazano wyłącznie na wielkość zaległości (której poprawności nie można zweryfikować), odsetek za zwłokę, brak natomiast wskazania jaka suma jest przyjęta do wyliczenia proporcji, o której mowa w art. 55 § 2 O.p., co uniemożliwia kontrolę prawidłowości dokonanych rozliczeń.
W opinii Sądu takie rozliczenie jest konieczne w odniesieniu do każdego z miesięcy (okresów rozliczeniowych), aby prześledzić poprawność dokonywanych obliczeń. Organ podatkowy winien wskazać zasadę rozliczenia (wzorzec) oraz wartości, które w danym rozliczeniu mają istotne znaczenie, tj. również kwotę zaległości, odsetek za zwłokę, kwotę wpłaty i wyliczone proporcją należności podlegające zaliczeniu na poczet zaległości oraz odsetek za zwłokę. W tym względzie zaskarżone postanowienie nie spełnia opisanych wymogów, co narusza przepisy art. 217 § 2 O.p. w zw. z art. 124 O.p.
Stwierdzone uchybienia legły u podstaw uchylenia zaskarżonego postanowienia. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ podatkowy będzie zobowiązany do uzupełnienia zarówno akt sprawy, jak i treści samego rozstrzygnięcia.
Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów podnoszonych w skardze trzeba stwierdzić, że zarzut naruszenia art. 55 § 2 O.p. oraz art. 6m ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach w zw. z art. 53 O.p. w tych okolicznościach sprawy ocenić trzeba jako przedwczesny. Jak już wskazano, nie ma możliwości oceny prawidłowości dokonanego przez organ podatkowy rozliczenia wpłaty Strony, a to z uwagi na brak wskazania i brak dokumentów pozwalających na dokonanie takich ustaleń, w odniesieniu do kwoty zaległości podatkowej. Niezasadne są natomiast zarzuty Strony wskazujące na konieczność prowadzenia przez organ postępowania podatkowego w zakresie określenia zobowiązania podatkowego, przed wydaniem postanowienia o zaliczeniu wpłaty. Jak słusznie wskazało Kolegium organ dokonując zaliczenia wpłaty, nie ocenia prawidłowości rozstrzygnięć zapadłych w sprawie wymiarowej, poprzedzającej wydanie postanowienia w sprawie zaliczenia wpłaty. Niezasadne są zatem zarzuty naruszenia przepisów postepowania podatkowego w tym zakresie.
Uznając, że zaskarżone postanowienia naruszają wskazane przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym wpływać na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił je w całości. O kosztach orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ww. ustawy.
Końcowo nadmienić jeszcze trzeba, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w składzie trzyosobowym.