Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 239 Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w Z. odmawiające Z. M. i D. M. wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu podatku akcyzowego w kwocie [...]. pobranego tytułem nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Wskazał organ, że strona w dniu [...] zwróciła się o zwrot niesłusznie pobranego podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, argumentując, że obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym jest sprzeczny z art. 23, art. 25 oraz art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. W związku z faktem, iż strona, odpowiadając na wezwanie organu I instancji w zakresie sprecyzowania wniosku podtrzymała żądanie zwrotu niesłusznie pobranego podatku i nie dołączyła korekty deklaracji uproszczonej AKC-U, organ I instancji odmówił, na podstawie art. 165a) Ordynacji podatkowej wszczęcia postępowania w sprawie żądania zwrotu niesłusznie pobranego podatku akcyzowego.
Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji podniósł organ odwoławczy, że w regulacjach zawartych w ustawie o podatku akcyzowym dotyczących wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych brak jest podstawy prawnej do wszczęcia i prowadzenia postępowania podatkowego, którego celem byłoby dokonanie zwrotu akcyzy zapłaconej z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego, a więc brak podstawy do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, co czyni niedopuszczalnym prowadzenie postępowania podatkowego. Wskazał organ na przepis art. 165a) Ordynacji podatkowej jako podstawę odmowy wszczęcia postępowania, podkreślając, że organ podatkowy jest władny orzekać jedynie w sprawie prawnie uregulowanej, musi istnieć zdefiniowany w przepisach prawa materialnego bądź procesowego przedmiot postępowania. Podkreślił organ, że strona, odpowiadając na wezwanie organu, wyraźnie wskazała, iż "żąda zwrotu niesłusznie pobranego podatku akcyzowego" i nie dołączyła korekty deklaracji, zwrócił uwagę, że w interesie strony leży zapoznanie się przynajmniej z podstawowymi jej obowiązkami i uprawnieniami.
W skardze od powyższego postanowienia skarżący wnieśli o jego uchylenie, podkreślając, że w sposób jednoznaczny określili swoje żądanie, które w istocie zmierzało do żądania stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym. Zarzucili naruszenie art. 165a), art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Podnieśli, że używanie pojęć potocznych jak zwrot "niesłusznie pobranego podatku akcyzowego" nie może ujemnie wpływać na prawa i obowiązki skarżących.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i argumentację z jego uzasadnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Po myśli przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawowana przez sądy administracyjne kontrola przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa, mającego lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżone orzeczenia podlegają uchyleniu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Dokonując we wskazanym zakresie kontroli zaskarżonego postanowienia uznać należy, że narusza ono prawo.
Jak wynika z akt sprawy, wobec złożenia przez skarżących wniosku o zwrot niesłusznie pobranego podatku akcyzowego, w którym wskazali skarżący na niezgodność obowiązku podatkowego w zakresie podatku akcyzowego w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego z postanowieniami Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, organ I instancji wezwał skarżących do uzupełnienia wniosku przez sprecyzowanie żądania zawartego we wniosku oraz ewentualne złożenie korekty uproszczonej deklaracji nabycia wewnątrzwspólnotowego AKC-U wraz z pisemnym uzasadnieniem przyczyn korekty, pouczając, że niewypełnienie powyższego warunku w wyznaczonym terminie będzie skutkowało pozostawieniem podania bez rozpatrzenia – art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej.
Wobec stanowiska skarżących powołujących się na uzasadnienie swojego wniosku i powtórzenie, że wniosek zawiera żądanie zwrotu niesłusznie pobranego podatku akcyzowego, organ I instancji wydał postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie zwrotu akcyzy, jako podstawę orzeczenia wskazując przepis art. 165a) § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem.
Poddane kontroli Sądu postępowanie organów administracji zakończone zaskarżonym postanowieniem jest przykładem naruszenia przez te organy obowiązujących zasad postępowania sformułowanych w przepisach art. art. 121, 122, 124 Ordynacji podatkowej.
Przede wszystkim nie wiadomo z jakich przyczyn organ I instancji nie zastosował trybu z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, o możliwości zastosowania którego pouczył skarżących w piśmie wzywającym do uzupełnienia złożonego przez skarżących wniosku.
Przepis art. 169 § 1 Ordynacji wyraźnie wskazuje, iż nieusunięcie przez stronę braku, do którego usunięcia została wezwana, skutkuje wydaniem przez organ postanowienia o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia. Ordynacja podatkowa przyjęła zasadę ograniczonego formalizmu w zakresie formy i treści podania. Jednak niezbędną przesłanką skuteczności prawnej konkretnej czynności strony jest spełnienie tych ograniczonych wymagań formalnych.
Przede wszystkim nie można zgodzić się z organem odwoławczym, że skarżący nie sprecyzowali treści zgłoszonego żądania.
Zawarte we wniosku skarżących sformułowanie żądania "zwrotu niesłusznie pobranego podatku akcyzowego", zdaniem Sądu, nie pozostawia wątpliwości, że chodzi o zwrot nienależnie zapłaconego podatku, a zatem żądanie wniosku należało potraktować jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym.
Przepis art. 75 § 1 Ordynacji wyraźnie wskazuje, że "Jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika pobranego podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku". Z treści § 2 tego przepisu wynika, że uprawnienie to przysługuje także podatnikom, których zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1, jeżeli "w zeznaniach (deklaracjach), o których mowa w art. 73 § 2, wykazali zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowany podatek albo wykazali nadpłatę w wysokości mniejszej od należnej". Zgodnie z treścią § 3 podatnik zobowiązany jest z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty złożyć skorygowane zeznanie (deklarację).
W myśl art. 72 § 1 pkt 1) Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Słowa "nienależny" (nie należący się komuś) i "niesłuszny" (nie mający uzasadnienia, nieusprawiedliwiony) w języku potocznym mają zakres znaczeniowy bardzo zbliżony, często stosowane są zamiennie. Zdaniem Sądu organ I instancji nie powinien mieć żadnych trudności z rozszyfrowaniem żądania skarżących zawartego w złożonym przez nich wniosku, mimo iż nie napisali wprost, że domagają się "stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym" lecz "zwrotu niesłusznie pobranego podatku akcyzowego", szczególnie po zapoznaniu się z treścią uzasadnienia żądania zawartego w ich wniosku.
Tak formalistyczne podejście w stosunku do skarżących, które w niniejszej sprawie zaprezentowały organy obu instancji, stoi w sprzeczności zarówno z przepisami regulującymi postępowanie podatkowe jak i zasadą zaufania do organów podatkowych.
Niewątpliwie nieusunięci braku formalnego, jakim w niniejszej sprawie był brak złożenia skorygowanej deklaracji podatkowej, winien skutkować pozostawieniem podania bez rozpatrzenia, zgodnie z treścią powoływanego art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Złożenie skorygowanej deklaracji podatkowej jest konieczne z tego względu, że to dane wynikające z korekty stanowią przedmiot oceny organu podatkowego, a nie złożona deklaracja, na podstawie której podatnik uiścił podatek.
W niniejszej sprawie organy obu instancji zamiast podążać najprostszą drogą do załatwienia sprawy, drogą, o której uprzedziły skarżących, wdały się w zbędne na tym etapie postępowania rozważania na tle ustawy o podatku akcyzowym.
Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając, że zaskarżone postanowienie narusza wskazane wyżej przepisy postępowania, Sąd, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Orzeczenie o zwrocie opłaty sądowej uzasadnia przepis art. 200 tejże ustawy.