Uzasadnienie
W sprawie H. S. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że z emerytury w kwocie 1.235 zł (brutto) ponosi koszty utrzymania swojego jednoosobowego gospodarstwa domowego, do których zaliczyła spłaty pożyczek oraz opłaty dotyczące utrzymania mieszkania w łącznej kwocie 1.199,92 zł. Oświadczyła nadto, że nie stać jej na lekarstwa, środki czystości i wyżywienie, natomiast spłacane pożyczki w łącznej kwocie 14.098,73 zaciągnęła na prowadzenie działalności gospodarczej.
Z przesłanych wraz z wnioskiem dokumentów i z akt administracyjnych sprawy wynika, ponad podane we wniosku fakty, że skarżąca w wieku 84 lat boryka się z problemami zdrowotnymi, z których powodu skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, będącej w roku 2010 r. źródłem jej przychodu w kwocie 2.540 zł.
W sprawie zważono, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy procesowej). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Wskazać należy także, iż prawo pomocy ma w swojej istocie stanowić zabezpieczenie realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Ma umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej osobom nie posiadającym ani dostatecznych środków ani możliwości pozyskiwania dostatecznych środków na ponoszenie kosztów sądowych.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest zatem instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. pozbawionych ze względu na okoliczności życiowe majątku ponad wartości (kwoty) niezbędne dla zapewnienia koniecznego utrzymania dla siebie i swojej rodziny.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku H. S. zaistniały ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, określone w art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania.
W ocenie referendarza sądowego sytuacja materialna i życiowa skarżącej, w tym fakt utrzymywania jej jednoosobowego gospodarstwa domowego z emerytury w kwocie 1.235 zł (brutto) oraz fakt zmniejszenia dochodów skarżącej i zwiększenia koniecznych wydatków wskutek kłopotów zdrowotnych świadczy o wystąpieniu w sprawie obiektywnego braku możliwości ponoszenia przez skarżącą kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania dla siebie i w konsekwencji przemawiają za uwzględnieniem rozpoznawanego wniosku.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.