Uzasadnienie
Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 16.510 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego J.B. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że aktualnie utrzymuje się tylko z renty w kwocie 582,71 zł, która jest obciążona zajęciem egzekucyjnym. Działalność gospodarczą zawiesił w 2013 r., a następnie została ona wykreślona w stycznia 2016 r. Wnioskodawca nie ma żadnych innych źródeł dochodów, czasami podejmuje prace dorywcze, które w części umożliwiają zaspokajanie bieżących potrzeb. Mieszka razem z żoną, z którą ma ustanowioną rozdzielność majątkową. Żona aktualnie nie pracuje i jest zarejestrowana w urzędzie pracy. Wszelkie opłaty związane z utrzymaniem domu nie są aktualnie regulowane na bieżąco. Nieruchomość położona w K. jest własnością żony – wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Osiągane dochody nie pozwalają na zaciągnięcie kredytu. Córki skarżącego są dorosłe i mają już własne rodziny, w związku z czym nie są w stanie pomóc finansowo.
Wnioskodawca po wypadku w 1988 r. od czasu wypadku jest pod stałą kontrolą okulisty i ponosi miesięcznie wydatek w kwocie około 40 zł na krople do oczu.
Uzasadniając wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego wskazał, że wskazany przez niego pełnomocnik pomagał mu na etapie postępowania przed organami podatkowymi w formie porad prawnych. Nie jest jednak w stanie ponieść wydatku na ustanowienie dor. pod. J.B. w postępowaniu sądowym.
Wnioskodawca podał, że żona wcześniej pracowała dorywczo opiekując się dziećmi, jednak wymiar czasu pracy nie uprawnia jej obecnie do zasiłku dla bezrobotnych.
Jako zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawca podał koszt kropli do oczu i powtórzył, że nie reguluje kosztów związanych z utrzymaniem domu, natomiast wynoszą one: podatek 200 zł rocznie, prąd 200 zł, woda 100 zł śmieci 50 zł.
Do wniosku załączono zaświadczenie o wysokości renty, która wynosi po wszelkich potrąceniach 582,71 zł netto oraz dokumenty potwierdzające wykreślenie działalności gospodarczej.
Z dodatkowych dokumentów i oświadczeń przedłożonych w wyniku wezwania wynika nadto, że wnioskodawca uzyskał w 2015 r. przychód z renty w kwocie 11.464,94 zł (PIT-40A), a jego żona w 2014 r. z działalności wykonywanej osobiście 8.900 zł. Skarżący wyjaśnił, iż żona nie składała zeznania za rok 2015 z uwagi na brak dochodu za ten rok. Koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą, zgodnie ze złożonym oświadczeniem: prąd 432,87 zł (opłacone z rachunku bankowego skarżącego), podatek od nieruchomości 325 zł rocznie, ścieki 156,74 zł (regulowane przez żonę, która jest wyłączną właścicielką domu). Opłaty za internet i telefon około 135 zł i rata kredytu w kwocie 107 zł – są również pokrywane z rachunku bankowego skarżącego. Jeśli chodzi o wydatki na środki czystości, wyżywienie, odzież itd., są one finansowane z rachunku skarżącego z pozostałych na nim środków i wykonywanych dorywczo prac – zbierania puszek i makulatury, pomocy sąsiedzkiej, itp.
Żona wnioskodawcy jest zarejestrowana jako bezrobotna od 16 listopada 2015 r.
Do dnia wydania niniejszego postanowienia nie przedłożono wydruków rachunku należącego do żony wnioskodawcy.
W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy należało uwzględnić w części.
Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.)
Zaznaczyć trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym powyższe przesłanki powinien wykazać sam wnioskodawca w sposób logiczny i wiarygodny, poprzez dokładne wyjaśnienie całokształtu sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej, nie ograniczając się tylko i wyłącznie do tych okoliczności, które miałyby uzasadnić jego żądanie i tylko takich, które są udokumentowane.
Tymczasem, zdaniem referendarza, wnioskodawca przedstawił swoją sytuację w sposób niespójny.
Zwrócić należy uwagę, iż z całokształtu udostępnionych danych wynika, że małżonkowie od początku 2015 r. utrzymują się wyłącznie z renty skarżącego i ewentualnie z prac dorywczych. Jego żona bowiem nie zeznała przychodu do opodatkowania, a wnioskodawca praktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej od 2013 r., skoro została w tym roku zawieszona, a następnie po 3 latach wykreślona. Jednocześnie małżonkowie utrzymują dom i wbrew temu, co twierdzi skarżący, na bieżąco są regulowane rachunki związane z jego eksploatacją, opłaty za internet oraz raty kredytowe. Dodatkowo opłaty za ścieki i podatek od nieruchomości ma opłacić żona, która nie ma żadnego dochodu i właściwie jest na utrzymaniu skarżącego.
Zauważyć też wypada, że zgodnie z oświadczeniem wnioskodawca wydatkuje miesięcznie z rachunku bankowego około 690 zł. Na pozostałe utrzymanie obojga małżonków (gdyż należy pamiętać, że żona nie ma żadnych dochodów) zarobkuje dorywczo. Kwoty dochodów z tego źródła nie są jednak znane – wnioskodawca w tej kwestii nie podał żadnych informacji. Nie podał też, jakie kwoty są przeznaczane na żywność czy środki czystości.
Nie zostały nadto przedłożone wydruki dotyczące rachunku bankowego jego żony, mimo że wnioskodawca wskazał, iż złożył w tej kwestii stosowny wniosek do banku. Przy czym wyjaśnienie to jest niezrozumiałe, skoro obecnie wydruki historii rachunku można pozyskać przez kanały internetowe – tak jak to zresztą uczynił sam skarżący.
Niemniej jednak, w ocenie rozpoznającego przedmiotowy wniosek, udostępnione informacje dają podstawę do uznania, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść całości kosztów swego udziału w sprawie, a zwłaszcza całości wpisu od skargi i wynagrodzenia dla profesjonalnego pełnomocnika. Jako, że brak jest danych co do możliwości zarobkowych wnioskodawcy z prac dorywczych, referendarz przyjął kwotę 1.000 zł jako możliwą dla niego do uzyskania celem opłacenia wpisu od skargi przynajmniej w części. Koszty sądowe bowiem, w tym wpis od skargi, stanowią formę daniny publicznej, a te – zgodnie z konstytucyjną zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP – każdy jest obowiązany ponosić. Jednocześnie też każdy ma prawo do obrony swoich praw przed sądem (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Dlatego też rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należało wyważyć pomiędzy tymi dwiema konstytucyjnymi regułami.
Końcowo wyjaśnić wypada, że zgodnie z art. 244 § 3 p.p.s.a., jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, wyznaczy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wskazanego przez stronę.
Oznacza to, że dopiero Sąd, kierując pismo do właściwej rady o wyznaczenie pełnomocnika, informuje o wskazaniu dokonanym przez stronę. Dlatego też w postanowieniu dotyczącym prawa pomocy nazwisko wskazanego przez wnioskodawcę pełnomocnika nie jest zamieszczone.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 2 i 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.