Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], nr [...], Izba Skarbowa we W., działając na podstawie art. 218 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), stwierdziła niedopuszczalność odwołania wniesionego od decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...], nr [...], określającej M. M. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok.
Organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie podpisane przez R. M., zostało wniesione przez osobą nie będącą stroną w sprawie. Wyjaśniła Izba Skarbowa, że R. M. działał w postępowaniu I-instancyjnym w oparciu o udzielone mu przez podatniczkę pełnomocnictwo z dnia [...]. Jednakże jego umocowanie odnosiło się wyłącznie do występowania przed Urzędem Skarbowym, co jednoznacznie wynikało z treści pełnomocnictwa. Z tego też powodu organ II instancji wezwał podatniczkę do potwierdzenia czynności, jaką było wniesienie odwołania, wyznaczając jej w tym celu 7-dniowy termin. Tymczasem Strona złożyła organowi odwoławczemu pełnomocnictwo z dnia [...], w którym M.M. upoważniła R. M. do podejmowania wszelkich czynności procesowych przed Izbą Skarbową i innymi organami, dotyczących spraw o numerach: [...] oraz [...].
W ocenie Izby Skarbowej złożenie w toku postępowania odwoławczego wskazanego wyżej pełnomocnictwa z dnia [...], nie usunęło braku odwołania, albowiem umocowanie odnosić się mogło do czynności podejmowanych po tej dacie, nie zaś tych, które już wcześniej zostały dokonane. Wskazał również organ, że Strona pomimo powiadomienia jej telefonicznie o wciąż aktualnej potrzebie potwierdzenia wniesienia odwołania, czynności tej nie dokonała. W tym stanie rzeczy Izba Skarbowa we W. stwierdziła niedopuszczalność odwołania.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. M. wskazała, że udzieliła pełnomocnictwa R. M. już [...], gdyż wyjeżdżając często na zawody sportowe nie mogła osobiście uczestniczyć w postępowaniu. Podniosła, iż zamiast rozpatrzyć merytorycznie odwołanie, Izba Skarbowa "szuka dziury w całym".
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, przytaczając dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., który przejął sprawę do rozpoznania na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.), zważył co następuje:
Skarga była uzasadniona.
Na wstępie trzeba zaznaczyć, że postępowanie odwoławcze ma charakter skargowy, co oznacza, że nie może być wszczęte z urzędu, a jedynie przez uprawniony podmiot. Z tego też względu nieuprawniona była uwaga Strony, że organ odwoławczy wyjaśniając kwestię legitymacji do wniesienia odwołania "szukał dziury w całym". Organ II instancji, w świetle art. 228 Ordynacji podatkowej miał obowiązek, właśnie przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy, zbadać przesłanki skuteczności zaskarżenia decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. W zakres owego badania wchodziła między innymi kwestia, czy odwołanie wniesione zostało przez stronę.
Trzeba jednakże wskazać, że owo badanie w ramach tzw. fazy wstępnej postępowania odwoławczego, poddane jest ogólnym regułom procedowania, co oznacza, że także w tym zakresie Izba Skarbowa miała obowiązek (art. 235 Ordynacji podatkowej) dokładnego wyjaśnienia rozpatrywanej kwestii (art. 122 Ordynacji), działać w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 123 § 1 ustawy) oraz kierować się zasadą pisemności (art. 126).
Przystępując do oceny okoliczności rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że organ odwoławczy ze wskazanych obok obowiązków nie wywiązał się należycie. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że złożone w toku postępowania odwoławczego pełnomocnictwo (z dnia [...]) przedłożone zostało w reakcji na wezwanie organu do potwierdzenia wniesienia odwołania. Oznaczać to mogło, że według intencji Strony w ten sposób uczyniła zadość wezwaniu. Należy także odnotować, iż z treści owego pełnomocnictwa wynikało, że M. M. upoważniła R. M. do podejmowania wszelkich czynności procesowych w konkretnie wskazanych sprawach przed Izbą Skarbową (w tym także w sprawie zakończonej zaskarżonym aktem). Tymczasem, jeżeli przyjąć za organem, że
Strona nie miała intencji potwierdzenia wniesienia odwołania, to umocowanie pełnomocnika do wszelkich czynności procesowych w postępowaniu odwoławczym byłoby zasadniczo bezprzedmiotowe, skoro odwołanie nie podlegałoby rozpatrzeniu. W orzecznictwie sądowym zwrócono słusznie uwagę, iż prawna ocena pisma strony musi uwzględniać faktyczny cel pisma oceniany przez zaistniałe w sprawie okoliczności oraz poprzez regułę ochrony uzasadnionych interesów strony (wyrok NSA z dnia 17.02.2000 r., sygn. akt I SA/Gd 2121, publ. LEXnr 41515). Jeżeli zatem pomimo przedstawionych tu wniosków, organ odwoławczy w dalszym ciągu miał wątpliwość co do potwierdzenia wniesienia odwołania przez Stronę, to podejmowane przez niego czynności, zmierzające do wyjaśnienia tej kwestii, powinny być podjęte w trybie i formie określonej przepisami Ordynacji podatkowej.
Z zasady pisemności (art. 126 Ordynacji) wynika nie tylko obowiązek wydania w tej formie aktu kończącego postępowanie, ale też odnosi się ona (zasada) do całego ciągu czynności, od wszczęcia postępowania poprzez postępowanie wyjaśniające aż do podjęcia decyzji (B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wyd. UNIMEX 2004). Oznacza to, że wezwanie strony do dokonania określonej czynności (art. 155 § 1 Ordynacji) powinno nastąpić na piśmie. Wprawdzie art. 160 § 1 ustawy dopuszcza wezwanie telegraficzne bądź telefoniczne, to jednak odnosić się może do sytuacji szczególnych, nie przystających do okoliczności niniejszej sprawy. Przede wszystkim jednak trzeba zaakcentować, że zwrócenie się do strony w tym trybie musi czynić zadość wymogom stawianym wezwaniom przez art. 159 § 1 ustawy. Tymczasem analiza "notatki służbowej", sporządzonej przez pracownika organu na okoliczność rozmowy telefonicznej ze Skarżącą nie wskazuje, że została ona poinformowana zarówno o terminie, do którego żądanie powinno zostać spełnione (pkt 5 § 1 art. 159), jako też o skutkach prawnych niezastosowania się do wezwania (pkt 6 § 1 art. 159).
Wadliwe wezwanie do dokonania czynności utożsamić należy z brakiem wezwania, a to z kolei oznacza, że Izba Skarbowa bez należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy uznała wniesione odwołanie za niedopuszczalne.
Ubocznie jeszcze należy zwrócić uwagę, że wbrew treści art. 228 § 1 Ordynacji podatkowej, Izba Skarbowa oznaczyła swoje rozstrzygnięcie jako "decyzja", podczas gdy niedopuszczalność odwołania organ winien stwierdzić postanowieniem. Wskazana tu usterka nie wpłynęła jednak na ocenę zaskarżonego aktu, gdyż jego wadliwość prawną Wojewódzki Sąd Administracyjny wyprowadził z okoliczności powyżej przedstawionych. Z tego też powodu, uznając skargę za uzasadnioną, należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylić zaskarżone rozstrzygnięcie, albowiem przy jego wydaniu naruszono przytoczone powyżej przepisy o postępowaniu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach postępowania postanowiono w oparciu o treść art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.