Uzasadnienie
Skarżący wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika wskazując, że nie mają środków na jego opłacenie ani stosownej wiedzy prawniczej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazali, że pozostają sami we wspólnym gospodarstwie domowym, posiadają mieszkanie o powierzchni 48 m2, garaż i miejsce postojowe, a także samochód osobowy marki [...], rocznik [...]. Dochody uzyskują z emerytur w łącznej kwocie 2.963,27 zł. Miesięczne wydatki małżonków wynoszą około 2.000 zł bez wyżywienia (podane kwoty rocznych składek ubezpieczeń za mieszkanie, OC i AC zostały uśrednione).
Dokumenty przedłożone na wezwanie potwierdzają złożone oświadczenia.
Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wpis od skargi w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 100 zł.
W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek jest zasadny w znacznej części.
Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast – stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przenosząc powyższą regulację prawną na grunt rozpoznawanego wniosku, zdaniem referendarza, wysokość dochodów wnioskodawców z tytułu ich emerytur z pewnością nie daje możliwości zgromadzenia środków pieniężnych na tyle znacznych, aby były wystarczające na opłacenie wynagrodzenia dla profesjonalnego pełnomocnika. W każdym razie mogłoby to skutkować koniecznością ograniczenia wydatków małżonków na ich podstawowe potrzeby socjalne.
Wyjaśnić wypada, iż w związku z tym, że skarżący nie wskazali wyraźnie, czy wnoszą o adwokata, radcę prawnego, czy o doradcę podatkowego, wyboru dokonał referendarz w granicach żądania wniosku.
Co do pozostałego zakresu wniosku (zwolnienie od kosztów sądowych), to zwrócić należy uwagę, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi koszty sądowe, które należy ponieść celem obrony swoich praw, zwykle sprowadzają się do wpisu od skargi, opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyroku (w sytuacji, gdy skarga zostanie oddalona, gdyż w razie jej uwzględnienia Sąd sporządza uzasadnienie z urzędu) oraz wpisu od skargi kasacyjnej stanowiącego równowartość połowy wpisu od skargi, nie mniej niż 100 zł (jeżeli strona zdecyduje wnieść ten środek zaskarżenia).
Dokonując zestawienia miesięcznych dochodów wnioskodawców z ich wydatkami, to w ocenie referendarza, są oni w stanie opłacić wymienionej wyżej koszty, a w tym przede wszystkim wpis od skargi, którego uiszczenie gwarantuje rozpoznanie skargi merytorycznie przez Sąd. Zauważyć bowiem należy, że koszty sądowe są opłatami jednorazowymi, a nie stałym miesięcznym obciążeniem finansowym. Poza tym skarżący, wnosząc skargę, powinni byli się spodziewać ich ponoszenia i czynić na ten cel stosowne oszczędności najpóźniej od momentu nadania przesyłki ze skargą w placówce pocztowej, to jest od 11 sierpnia 2017 r.
Tak zajęte stanowisko co do kosztów sądowych podyktowane jest tym, że koszty te stanowią formę daniny publicznej, daniny takie z kolei – zgodnie z konstytucyjnie wyrażoną zasadą – każdy jest obowiązany ponosić (art. 84 Konstytucji). W istocie, każdy też ma konstytucyjnie zapewnione prawo do obrony swoich praw przed sądem, dlatego też w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy konieczne jest wyważenie pomiędzy tymi dwoma regułami.
W tym stanie rzeczy, na podstawie powołanych przepisów oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.