Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] Izba Skarbowa we W. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia R. T., R. K. i jego żonie D.B. - K. oraz A. i G. małżonkom M. należności w podatku od czynności cywilnoprawnych [...], zaległości podatkowej w kwocie [...] wraz z należnymi odsetkami za zwłokę z tytułu sprzedaży nieruchomości niezabudowanej położonej we wsi J., gmina J. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż na mocy umowy sprzedaży, zawartej w formie aktu notarialnego dnia [...], R. T. zbyła prawo własności nieruchomości niezabudowanej położonej we wsi J., gmina J. na rzecz R. K. i jego żony D.B. - K. oraz A. i G. małżonków M. z udziałami po połowie. Strony określiły w umowie sprzedaży cenę przedmiotu transakcji w wysokości [...]. Notariusz, jako płatnik, pobrał opłatę skarbową w kwocie [...] (2% ceny określonej w umowie sprzedaży).
Urząd Skarbowy w G. uznając, że wartość przedmiotu transakcji wskazanej w umowie nie odpowiada jego wartości rynkowej w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 86, poz. 959), wszczął postępowanie podatkowe. W związku z tym, iż wymieniony organ podatkowy nie uzyskał zgody na podwyższenie wartości nieruchomości do wartości rynkowej według własnej wstępnej oceny, wartość rynkową należało ustalić w oparciu o opinię biegłego powołanego przez Urząd Skarbowy, stosownie do art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. W operacie szacunkowym wg stanu na [...] rzeczoznawca majątkowy K. K. - S. ustaliła wartość rynkową całej nieruchomości na poziomie [...]
W tym stanie rzeczy Urząd Skarbowy w G. bazując na danych wykazanych w opracowanym operacie, przyjął do podstawy opodatkowania wartość przedmiotowej nieruchomości w wysokości [...] i decyzją z dnia [...] nr [...] określił stronom przedmiotowej umowy sprzedaży należność w podatku od czynności cywilnoprawnych, po zastosowaniu 2% stawki w kwocie [...]. Po pomniejszeniu o podatek uiszczony w kancelarii notarialnej pozostała do zapłaty kwota [...] (jako zaległość podatkowa) wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu organ podatkowy I instancji powołał się na art. 1 ust. 1 pkt 1 lit a oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, zgodnie z którymi podatek od czynności cywilnoprawnych pobiera się od umów sprzedaży, a jej wysokość oblicza się od wartości rynkowej rzeczy lub prawa majątkowego.
W dniu [...] A. M. złożył w imieniu własnym, jak i pozostałych współwłaścicieli, odwołanie od ww. decyzji Urzędu Skarbowego w G., w którym wskazał, iż za wartość rynkową należy uznać wartość określoną w umowie stron. Zarzucił ponadto zawyżanie ceny przez Urząd Skarbowy. Ponadto zakwestionował sporządzony przez rzeczoznawcę operat szacunkowy podnosząc m.in. nieuwzględnienie okoliczności związanych z nieruchomością takich jak: wielkość działki, dostępność do mediów, położenie gruntu oraz nieuwzględnienie czynników ogólno - społecznych takich jak likwidacja dużej ulgi budowlanej czy niekorzystna koniunktura na działki.
Decyzją nr [...] z dnia [...] pozostawiono bez rozpatrzenia odwołanie wniesione przez A. M. działającego jako pełnomocnik w imieniu stron D. i R. K. oraz G. M. z uwagi na brak przedłożenia stosownych pełnomocnictw. Jednocześnie kserokopię odwołania złożonego przez A. M. uzupełnioną o podpisy pozostałych współwłaścicieli, potraktowano jako odwołanie wniesione po terminie ([...]), które w stosunku do R. K., D. B.- K. i G. M., Izba Skarbowa we W. pozostawiła bez rozpatrzenia postanowieniami z dnia [...] o numerach [...], [...]oraz [...].
Natomiast w odniesieniu do A. M. działającego jako strona, Izba Skarbowa we W. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu podatkowego I instancji w przedmiocie należności w podatku od czynności cywilnoprawnych, zaległości podatkowej oraz należnych odsetek. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż postępowanie organu podatkowego I instancji nie stanowi działania niezgodnego z przepisami prawa. Urząd Skarbowy dokonał w sposób prawidłowy ustalenia wartości rynkowej nieruchomości z uwzględnieniem opinii biegłego, a zarzut strony o niezasadnym powołaniu rzeczoznawcy uznano za niesłuszny.
Nie zgadzając się ze stanowiskiem Izby Skarbowej we W. A. M., G.M., D.B. - K. oraz R. K. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we W. podnosząc argumenty przedstawione w odwołaniu od decyzji Urzędu Skarbowego w G., jak również wskazując na okoliczność wniesienia osobnej skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia w odniesieniu do pozostałych współwłaścicieli, co ma niewątpliwie związek z przedmiotową sprawą. Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organów podatkowych I i II instancji, jak również zwrot nadpłaconej kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa we W. wniosła o oddalenie skargi w odniesieniu do A. M. podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Natomiast w odniesieniu do D. i R. K. oraz G.M. wniosła o odrzucenie skargi z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia w postępowaniu odwoławczym powołując się na okoliczność wniesienia przez strony odwołania z uchybieniem terminu, co skutkowało pozostawieniem ich bez rozpatrzenia. Wskazano również na okoliczność pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia wobec A. M. działającego w imieniu pozostałych współwłaścicieli z uwagi na brak przedłożenia stosownych pełnomocnictw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., który przejął sprawę do rozpoznania na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm) zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem, zarówno materialnym jak i formalnym. Tak rozumiejąc rolę Sądu w niniejszej sprawie, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa.
Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa w odniesieniu do opłaty skarbowej, która ma również zastosowanie w odniesieniu do podatku od czynności cywilnoprawnych i na podstawie interpretacji art. 4 pkt 1 oraz art. 5 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnej, które stanowią, iż obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na stronach czynności cywilnoprawnej i strony tejże umowy są również solidarnie zobowiązane do zapłaty podatku, należy przyjąć, iż każda ze stron umowy cywilnoprawnej jest stroną w postępowaniu w sprawie wymiaru podatku od czynności cywilnoprawnej.
W konsekwencji przyjęcia takiej tezy należy uznać, że strony te powinny być adresatami decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Przy solidarnej odpowiedzialności stron umowy cywilnoprawnej z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnej wniesienie odwołania przez jedną ze stron czyni decyzję organu pierwszej instancji rozstrzygnięciem nieostatecznym również dla pozostałych stron. Oznacza to, że w takiej sytuacji postępowanie przed organem odwoławczym dotyczyć powinno także wszystkich stron, które mają prawo do uczestniczenia we wszystkich istotnych czynnościach urzędowych oraz wypowiedzenia się w zakresie ustaleń dowodowych będących podstawą podejmowanej decyzji. Także orzeczenie tego organu rozstrzygające zasadność złożonego w sprawie odwołania powinno być adresowane do stron umowy cywilnoprawnej (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2000r. sygn.akt. I SA/Gd 2426/99).
Z okoliczności sprawy wynika jednoznacznie, iż stronami postępowania w przedmiocie określenia podatku od czynności cywilnoprawnych są A. i G. małżonkowie M., R. K. i D.B. - K. oraz R. T., którzy powinni być adresatami decyzji kończącej postępowanie także na etapie postępowania odwoławczego. Mamy tutaj bowiem do czynienia z instytucją tzw. współuczestnictwa materialnego, gdyż przedmiotem rozpatrzenia jest zobowiązanie jednego rodzaju, oparte na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej.
Natomiast Izba Skarbowa we W. błędnie uznała za stronę w postępowaniu odwoławczym jedynie A. M., który został zapoznany z zebranym materiałem dowodowym, jak również wskazano go jako jedynego adresata decyzji z dnia [...] nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie należności w podatku od czynności cywilnoprawnych, zaległości podatkowej oraz należnych odsetek.
Istotną okolicznością w niniejszej sprawie jest również kwestia zasadności odwołania wniesionego przez G. M., D. B. - K. oraz R. K. w postaci uzupełnionych podpisów na kserokopii pierwotnie złożonego odwołania przez A.M. na wyżej powołaną decyzję organu podatkowego I instancji. Sąd nie podziela stanowiska Izby Skarbowej we W. wyrażonego w decyzji nr [...] z dnia [...], co do pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia, co dał tym samym wyraz w wyroku z dnia 12 stycznia 2005r. sygn. akt. 965/03 uchylającym wspomnianą wyżej decyzję organu odwoławczego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi.
Powyżej wskazane uchybienia spowodowały, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł rozstrzygnąć sprawy, co do jej istoty i w tym stanie rzeczy - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.