Uzasadnienie
I SAB 124/03
Z. K., D. K. i M. K. wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta W. w terminie sprawy zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2003 r., znak: [...] zobowiązało Prezydenta W. do załatwienia sprawy w terminie do dnia [...] marca 2003 r.. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący w swoim wystąpieniu podnieśli, że decyzją z dnia [...] października 1999 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność decyzji nr [...], z dnia [...] grudnia 1996 r. Prezydenta W. odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, co do części wynoszącej [...] m2 gruntu położonego w W. przy ul. [...]. Do dnia wniesienia zażalenia Urząd Dzielnicy W. nie podjął postępowania w sprawie zwrotu ww nieruchomości. Z tych przyczyn organ zakreślił termin załatwienia sprawy.
Wobec dalszej bezczynności Prezydenta W. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnieśli Z. K., D. K. i M. K.podnosząc, iż mimo zobowiązania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze Prezydenta W. do załatwienia sprawy w zakreślonym terminie, organ ten nie podjął działania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wyjaśnił, że z uwagi na rozbieżności pomiędzy treścią dokumentów dołączonych do wniosku o założenie księgi wieczystej a treścią ksiąg wieczystych i zbioru dokumentów nieruchomości objętych mapą, Sąd Rejonowy w W. Wydział Ksiąg Wieczystych postanowieniem z dnia [...] czerwca 2003 r. oddalił wniosek. W dniu [...] lipca 2003 r. za nr dz. [...] ponownie złożono do Sądu wniosek o założenie księgi wieczystej dla działki nr [...], załączając wyrys z mapy ewidencyjnej, którym opisano istniejące rozbieżności. Po urządzeniu księgi wieczystej dla działki nr [...], zostanie dokonany podział nieruchomości, celem wydzielenia gruntu o pow. [...] m2, opisanego w KW [...] d.c. ks hip. Nieruchomości [...] do odrębnej działki ewidencyjnej. Poinformowano także, iż akta własnościowe ww nieruchomości znajdują się w Samorządowym Kolegium Odwoławczym, w związku wnioskiem Z. K., D. K. i M. K. o stwierdzenie nieważności decyzji orzekających o sprzedaży lokali mieszkalnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga jako zasadna podlegała uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność wyczerpaniem środków odwoławczych w rozumieniu cytowanego przepisu jest wniesienie zażalenia w trybie art. 37 § 1 kpa. Zażalenie takie strony złożyły do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Sytuacja taka świadczy o wyczerpaniu środka odwoławczego, co upoważnia Sąd do uznania skargi za dopuszczalną.
W przypadku skargi na bezczynność kontrola Sądu sprowadza się przede wszystkim do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy.
Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy, w rozumieniu art. 104 § 1 kpa, oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania (pisma, podania, wniosku) organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 kpa). Wszczęcie postępowania administracyjnego, zgodnie z tym przepisem, nie jest więc uzależnione od woli, czy też uznania organu, gdyż ma miejsce (z mocy prawa) w dniu złożenia żądania.
O bezczynności organu administracji publicznej można bowiem mówić nie tylko wówczas, gdy w ustawowo określonym terminie (art. 35 § 1 kpa) nie podejmuje on żadnych czynności, do których był zobowiązany, lecz także wówczas, gdy prowadził postępowanie w sprawie, i nie zakończył go w terminie wydaniem stosownej decyzji czy też postanowienia. Terminy załatwienia sprawy określają przepisy art. 35 kpa, który w § 3 dla sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego przewiduje termin miesięczny, zaś dla sprawy szczególnie skomplikowanej termin nie dłuższy niż 2 miesiące.
Prezydent W. nie wypełnił obowiązku nałożonego przepisem art. 36 § 1 kpa - nie podał, w jakim terminie zostanie rozpoznany wniosek złożony w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. o przyznanie prawa własności czasowej, do gruntu o pow. [...] m2, przy ul. [...] w W. W tym stanie - zdaniem Sądu - skarga zasługuje na uwzględnienie. Wniosek skarżących o ustanowienie prawa do gruntu oczekuje na rozpoznanie od [...] października 1999 r., a obowiązkiem organów administracji jest m. in. zachowanie zasady szybkości (art. 12 § 1 kpa) i pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa)
W zaistniałej sytuacji należało więc uznać, iż zarówno w dacie złożenia skargi, jak i orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - Prezydent W. pozostawał w zwłoce, a wobec wyczerpania przez stronę trybu przewidzianego w art. 37 § 1 kpa należało orzec jak sentencji na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.