Postanowienie WSA w Bydgoszczy z 6 września 2022 r., I SAB/Bd 7/22

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy

Rozpoznanie

w dniu 6 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym

Sprawa

sprawy ze skargi K. R. na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy w przedmiocie wydania decyzji postanawia: odrzucić skargę

Skład

Sędzia WSA Agnieszka Olesińska

Uzasadnienie

Skarżąca K. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy dotyczącą sprawy zakończonej ostateczną decyzją z dnia 14 lipca 1995 r. o odmowie prawa do renty inwalidzkiej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie skargi podnosząc, iż niniejsza sprawa jako sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych należy do właściwości sądów powszechnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna.

Przedmiotem skargi, jak to wynika z jej treści, jest bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy w przedmiocie wniosku o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy.

Podstawą merytorycznego rozpoznania skargi jest stwierdzenie, że jej przedmiot podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Uznanie, że nie mieści się ona w zakresie kognicji sądów administracyjnych powoduje odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, co wynika z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 329), dalej zwanej "p.p.s.a."

Przedmiotem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność nie może być każda bezczynność organów państwa. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. jej przedmiotem może być bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania tylko w przypadkach określonych w pkt 1-4a tego przepisu, tj. decyzje administracyjne;

decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052; dalej jako: "k.p.a."), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105; dalej jako: "O.p."), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.; dalej jako "K.A.S."), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. postępowań określonych w działach IV, V i VI O.p., postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 K.A.S., oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających. Zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Mając na względzie z jednej strony treść wyżej przytoczonych przepisów, z drugiej zaś sformułowany przez skarżącą przedmiot skargi należało uznać, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, bowiem przedmiotem zaskarżenia nie jest bezczynność organu, bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a i § 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 476 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (j.t. Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.), dalej jako: "k.p.c." przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących m.in. emerytur i rent (pkt 2). Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami oraz sprawy ze stosunków między emerytami lub osobami uposażonymi w rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych (art. 476 § 3 k.p.c.). W art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U z 2016r., poz. 963 ze zm.) dalej jako: u.s.u.s. przewidziano, że: Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; ustalania płatnika składek; przebiegu ubezpieczeń; ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 § 2 u.s.u.s.). Zatem, z uwagi na treść ww. art. 83 u.s.u.s. wskazać należy, że decyzje ZUS w indywidualnych sprawach, co do zasady podlegają kontroli sądów powszechnych na zasadach określonych w kodeksie postępowania cywilnego. Od takiej decyzji przysługuje, bowiem odwołanie do sądu powszechnego w terminie i na zasadach określonych w przepisach tego kodeksu. Wyjątek dotyczy decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. (art. 83 § 4 u.s.u.s.).

Z powyższego wynika zatem, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do kategorii spraw cywilnych, podlegających właściwości sądów powszechnych. W sprawach tych wyłączona jest właściwość sądów administracyjnych i nie przysługuje skarga sądowoadministracyjna. Wyjątkiem od powyższej reguły są decyzje wskazane w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Od tego rodzaju decyzji nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, ale prawo wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Wówczas do tego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji określone w Kodeksie postępowania administracyjnego i sprawy te podlegają zaskarżeniu do sądów administracyjnych.

Przechodząc do oceny wniesionej skargi, wskazać należy, że strona skarżąca kwestionuje bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy w przedmiocie wydania decyzji w sprawie wniosku o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy. Sprawa ta nie należy do żadnej z kategorii spraw wymienionych w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. W ocenie Sądu, nie budzi żadnych wątpliwości, iż treść żądania skarżącej dotyczy spraw, które zgodnie z wskazywanymi przepisami należą do właściwości sądu powszechnego, zatem przedmiot niniejszej sprawy nie mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych.

Mając powyższe na względzie uznać należało, że wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarga, nie należy do właściwości sądu administracyjnego i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co orzeczono jak w sentencji.