Uzasadnienie
19 lutego 2002 r. Wojewoda Ś. przekazał Regionalnej Izbie Obrachunkowej w K. skargę dotyczącą nieprawidłowości w zakresie prowadzonej przez organy Gminy K. gospodarki finansowej związanych z zakupem i magazynowaniem tłucznia kamiennego i krawężników na budowę drogi przy ul. P. W odpowiedzi na tę skargę 5 marca 2002 r. Regionalna Izba Obrachunkowa poinformowała skarżącego o wynikach postępowania wyjaśniającego. Odpowiadając na kolejne pisma skarżącego /z: 20 września 2002 r., 29 września 2003 r., dat. 3 grudnia 2003 r./ dotyczące wskazanych nieprawidłowości związanych z budową drogi przy ul. R, organ wskazywał, że wielokrotnie poruszana przez niego sprawa zakupu i magazynowania tłucznia i krawężników w ocenie Izby może być oceniana jedynie pod względem celowości poniesionych wydatków, lecz jej ocena należy do wyłącznej kompetencji Rady Gminy. Organ wielokrotnie w pismach kierowanych do skarżącego /z: 20 lutego 2003 r., 5 marca 2002 r., 10 października 2002 r., 26 marca 2003 r., 12 listopada 2003 r./ informował o toczącym się postępowaniu, ustaleniach RIO poczynionych w trakcie kontroli, podkreślając, iż sprawuje nadzór wyłącznie w zakresie zgodności z prawem działań organów gminy, a nie w zakresie celowości i zasadności dokonywania wydatków.
Organ przekazywał również treści zarzutów postawionych władzom gminy w tym zakresie oraz fragmenty protokołów kontroli przeprowadzanych w Gminie K. Jednocześnie organ konsekwentnie wskazywał /pismo z 8 stycznia 2004 r./, iż będzie informował skarżącego o dalszych wynikach postępowania w sprawie tłucznia i krawężników. Nie zważając na wyjaśnienia i dokumenty przesyłane przez Regionalną Izbę Obrachunkową, skarżący wystosowywał kolejne już pisma do organu, opisując po wielokroć nadużycia i przestępstwa popełniane jego zdaniem przez organy tej gminy /pisma datowane 16 grudnia 2003 r. i 19 stycznia 2004 r./. Pisma tej samej treści przesyłał do wiadomości Prokuratury, Prezesa Rady Ministrów, "Gazety Wyborczej", Ministra Sprawiedliwości, Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
1 czerwca 2004 r. skarżący wniósł skargę na bezczynność Regionalnej Izby Obrachunkowej. Zarzucił w niej organowi, iż - pomimo złożenia przez skarżącego wniosku - do dnia wniesienia skargi nie wyjaśnił sprawy zakupu, magazynowania, zużycia zakupionego kruszywa i krawężników do budowy drogi przy ul. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 par. 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, sąd rozpoznaje skargi na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 ustawy. Dotyczy to więc takich spraw, które mogą być zakończone decyzją lub postanowieniem, albo które odnoszą się do innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej w sprawach uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Z bezczynnością organu mamy więc do czynienia wówczas, gdy w terminie ustalonym przez prawo organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu bądź nie podjął czynności, do której był zobowiązany.
Zakres działania regionalnych izb obrachunkowych został określony w art. 1 i art. 5 ustawy z dnia 7 grudnia 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych, w myśl których izby sprawują nadzór nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego w zakresie spraw finansowych oraz dokonują kontroli gospodarki finansowej i zamówień publicznych:
1/ jednostek samorządu terytorialnego, 2/ związków międzygminnych, 3/ stowarzyszeń gmin oraz stowarzyszeń gmin i powiatów, 4/ związków powiatów, 5/ stowarzyszeń powiatów, 6/ samorządowych jednostek organizacyjnych, w tym samorządowych osób prawnych, 7/ innych podmiotów, w zakresie wykorzystywania przez nie dotacji przyznawanych z budżetów jednostek samorządu terytorialnego.
Ponadto, izby opracowują raporty, analizy i opinie w sprawach określonych ustawami oraz prowadzą działalność informacyjną i szkoleniową w zakresie objętym nadzorem i kontrolą.
Regulacja ta nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej we wszczęciu postępowania na żądanie strony. W przypadku gdy przepis prawa materialnego nie normuje expressis verbis inicjatywy wszczęcia postępowania w danej kategorii spraw, należy przyjąć, że wszczęcie postępowania następuje z urzędu. Istota sprawy sprowadzała się zatem do rozstrzygnięcia, czy wniosek skarżącego o przeprowadzenie kontroli zakupu i magazynowania tłucznia i krawężników zobowiązywał organ do podjęcia czynności z urzędu, oczywiście na podstawie regulacji zawartych w ustawie z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych /t.j. Dz.U. 2001 nr 55 poz. 577/.
Analiza wskazanych wyżej przepisów prowadzi do konkluzji, iż "wnioski" mieszkańców nie zobowiązują organu do podjęcia postępowania wyjaśniającego i przeprowadzenia kontroli w sprawie. Pisma te mają bowiem - jak słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę - walor "sygnału w sprawie", który izba może brać pod uwagę podejmując decyzję o terminie, zakresie czy charakterze kontroli. A zatem, organ nie był zobowiązany do podjęcia postępowania, które prowadziłoby do wydania aktu, o którym mowa w art. 3 par. 2 pkt 1-4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ponadto należy podkreślić, że i żądanie zawarte w piśmie przekazanym przez Wojewodę Ś. oraz w kolejnych pismach kierowanych przez skarżącego do Prezesa Regionalnej Izby Obrachunkowej nie dotyczyło wydania któregokolwiek z aktów wymienionych w art. 3 par. 2 pkt 1-4 cyt. ustawy.
Okoliczności sprawy wskazują też, że organ nie był uprawniony do działań z urzędu ani też na wniosek w celu wydania aktu w rozumieniu art. 3 par. 2 pkt 1-4 powołanej wyżej ustawy, ponadto z treści korespondencji kierowanej do Izby wynika, że skarżący otrzymywał informacje o podjętych działaniach w sprawie nieprawidłowości w zakresie zakupu tłucznia i krawężników. Działając w ten sposób, organ uczynił zadość nałożonym nań obowiązkom.
Z tych zatem względów skarga, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu.
Na marginesie należy wskazać, iż wnioski skarżącego odniosły choćby i ten skutek, że opierając się na tych sygnalizacjach organ podjął działania zmierzające do wyjaśnienia nieprawidłowości.
Zgodnie z art. 58 par. 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn jej wniesienie jest niedopuszczalne. Jedną z takich przyczyn jest to, że skarga na bezczynność musi dotyczyć przypadków określonych w art. 3 par. 2 pkt 1-4 ww. ustawy. Z powyższych rozważań Sądu wynika, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie odnosiła się do takiego przypadku, dlatego z mocy powołanych przepisów orzeczono jak na wstępie.