Uzasadnienie
W piśmie z dnia 12 października 2012 r. L. Ś. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prezydenta Miasta R. w przedmiocie umorzenia należności czynszowych.
W skardze podniosła, że pismami z dnia: 27 kwietnia 2011 r., 29 marca 2012r. oraz 8 maja 2012 r. bezskutecznie występowała do organu z żądaniem wydania decyzji w przedmiocie umorzenia należności czynszowych, od której mogłaby się skutecznie odwołać. W uzasadnieniu skargi opisała szczegółowo postępowanie związane z jej wnioskiem o umorzenie zaległości czynszowych.
Skarżąca wniosła o uznanie, że organ pozostaje w bezczynności w przedmiocie wydania decyzji, o zobowiązanie organu do dokonania czynności "w przedmiocie wydania zaległej decyzji" oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Odpowiadając na skargę pełnomocnik Prezydenta Miasta R. wniósł o jej odrzucenie, względnie oddalenie. Pełnomocnik organu zaznaczył, że skarga dotyczy bezczynności organu związanej z umorzeniem zaległości czynszowych za lokal mieszkalny, a zatem należności cywilnoprawnych, wynikających z umowy najmu zawartej pomiędzy wynajmującym (gminą R.) a najemcą. Brak jest w związku z tym podstaw do przyjmowania, że sprawa objęta skargą rozstrzygana jest w drodze decyzji administracyjnej. Nadto, ewentualne rozstrzygnięcie nie jest również aktem lub czynnością określoną w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem nie należy do spraw poddanych kognicji sądów administracyjnych.
W dniu 28 grudnia 2012 r. skarżąca złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Postanowieniem z dnia 18 lutego 2013 r. sygn. akt IV SAB/Gl 143/12 Sąd odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie Sąd zaakcentował, że w niniejszym postępowaniu zachodzi przypadek oczywistej bezzasadności skargi, gdyż kontrola sposobu załatwienia wniosku o umorzenie należności czynszowych nie jest objęta kognicją sądów administracyjnych.
Postanowienie powyższe zaskarżone zostało przez L. Ś. zażaleniem.
Zażalenie to oddalił Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 maja 2013 r. sygn. akt II GZ 210/13.
Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 czerwca 2013 r. sprawa przekazana została według właściwości do Wydziału I tego Sądu. Sprawa otrzymała w związku z tym nową sygnaturę akt, tj. I SAB/Gl 5/13.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
W myśl z kolei art. 58 § 3 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym.
Należy w tym miejscu przypomnieć, że na podstawie art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Mając na uwadze treść przytoczonych wyżej przepisów stwierdzić należy, iż zasadą jest dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej jedynie wówczas, gdy organy administracyjne realizują zadania administracji publicznej w formach władczych lub stanowiących, a więc w formach właściwych dla działania administracyjnoprawnego.
Dodatkowo zaakcentować trzeba, że skarga na bezczynność organu dopuszczalna jest tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia bądź akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia lub uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Nie każda skarga dotycząca bezczynności organu administracji publicznej będzie zatem poddana kognicji sądu administracyjnego.
W rozpatrywanej sprawie, poprzez złożenie skargi na bezczynność, skarżąca domaga się zobowiązania organu przez Sąd do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości czynszowych za zajmowany lokal mieszkalny. Podkreślić należy, że należności, których umorzenia domaga się skarżąca wynikają wprost ze stosunku cywilnoprawnego, łączącego skarżącą z Gminą - z poddanej regulacjom prawa cywilnego umowy najmu lokalu mieszkalnego. Zatem roszczenia wynikające z takiej umowy poddane zostały właściwości sądów powszechnych, które uprawnione są do rozpoznawania spraw cywilnych. Organ administracji nie wydaje we wskazanym zakresie władczych rozstrzygnięć o charakterze indywidualnym, które podlegałyby kontroli dokonywanej przez sąd administracyjny.
Wskazać należy, że określenie zasad umarzania należności czynszowych leży gestii jednostki samorządu terytorialnego. I tak, zgodnie z § 10 uchwały Rady Miasta Rybnik z dnia 4 stycznia 2010 r., nr 693/XLVII/2010 w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności pieniężnych, mających charakter cywilnoprawny, miasta Rybnika i jednostek podległych oraz wskazania organów lub osób do tego uprawnionych, umorzenie należności, rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności należności następuje na podstawie przepisów prawa cywilnego, np. w formie ugody bądź jednostronnego oświadczenia woli Prezydenta Miasta. Organ ten nie ma więc umocowania do podjęcia jakiegokolwiek aktu administracyjnego, dotyczącego umorzenia należności czynszowych wobec skarżącej.
W związku z tym, również bezczynność organu w sprawie dotyczącej umorzenia zaległości czynszowych nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego, wyznaczonej przez ustawodawcę w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.
Okoliczność ta stanowi podstawę do odrzucenia skargi z mocy art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 58 § 3 tej ustawy, co też orzeczono w sentencji postanowienia.