Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2022 r. nr 480000/71/145775/2022/P-3441/IL Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu ponaglenia skarżącej, uznał bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie rozpatrzenia skarg z dnia 28 marca 2022 r., nie stwierdzając jednocześnie rażącego naruszenia prawa oraz określił termin rozpoznania przedmiotowych skarg do dnia 29 sierpnia 2022 r.
Jednocześnie postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2022 r. nr 480000/71/145775/2022/P-3442/IL Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddalił skargi B.B. z dnia 28 marca 2022 r. na czynności egzekucyjne dokonane w oparciu o zawiadomienia z dnia 4 marca 2022 r. nr [...], [...], [...], od [...] do [...].
Pismem z dnia 10 października 2022 r. B.B. wniosła skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie rozpatrzenia skarg z dnia 28 marca 2022 r. na czynności egzekucyjne dokonane w oparciu o zawiadomienia z dnia 4 marca 2022 r. nr [...], [...], [...], od [...] do [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga jest niedopuszczalna, dlatego podlega odrzuceniu.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Zasadniczym celem skargi na bezczynność/przewlekłe prowadzenie przez organ administracyjny postępowania jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności/przewlekłości, a więc załatwienie sprawy. W związku z powyższym, nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie skargi na bezczynność/przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w danej sprawie w takiej sytuacji, gdy została ona załatwiona. Pogląd taki przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w dwóch uchwałach składu siedmiu sędziów: z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (w odniesieniu do bezczynności) oraz z dnia 7 marca 2022 r., sygn. II OPS 1/21 (w odniesieniu do przewlekłości). Choć wskazane uchwały dotyczą wniesienia skarg na bezczynność/przewlekłość po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej, to jednak stanowią one wskazówkę w zakresie koniecznego podejścia do sprawowania sądowej kontroli także w sprawach skarg na bezczynność/przewlekłość postępowań administracyjnych inicjowanych po wydaniu nieostatecznego rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej.
Za takim wnioskiem przemawia cel takich skarg. Jest nim bowiem doprowadzenie do zwalczenia opieszałości organu administracji w zakresie prowadzonego postępowania i nadania sprawie należytego biegu, prowadzącego do merytorycznego jej zakończenia. Zarówno bowiem skarga na bezczynność, jak i na przewlekłe prowadzenie postępowania, skierowane są przeciwko wadliwemu procedowaniu organu, w wyniku którego konkretna i indywidualna sprawa administracyjna nie jest załatwiona. Podkreślić przy tym należy, że ocena wystąpienia każdego ze stanów opieszałości organu administracji dokonywana winna być przez sąd administracyjny każdorazowo na dzień wniesienia skargi.
W przedmiotowej sprawie, w momencie wniesienia skargi nie mógł występować zarzucany skargą stan bezczynności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, bowiem postępowanie prowadzone przed tym organem, zainicjowane skargami na czynności egzekucyjne, zostało uprzednio zakończone postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2022 r. nr 480000/71/145775/2022/P-3442/IL doręczonym skarżącej w dniu 12 września 2022 r.
W kontekście wskazanych wyżej uchwał brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznania takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie stwierdzania o tym, czy organ administracji dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a). Z uwagi na stan niniejszej sprawy, wniesiona skarga nie mogła zatem zmierzać do stwierdzenia zarzucanego stanu opieszałości organu administracyjnego, a zatem, nie mogła realizować przedstawionego wyżej celu tej skargi (jej istoty), co uzasadnia jej odrzucenie. Wniesienie w takim wypadku skargi na bezczynność stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Powyższe stanowisko potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1575/22, z dnia 8 września 2023 r., sygn. akt I OZ 361/23).
Jeżeli zatem w dniu wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość, przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego w postaci bezczynności lub przewlekłości miał charakter historyczny, a więc nieaktualny, gdyż ewentualny stan bezczynności lub przewlekłości kończy się wraz z załatwieniem sprawy przez organ, to uznać trzeba, że skarga nie może dotyczyć przedmiotu, który nie istnieje w chwili jej wniesienia.
Mając zatem na uwadze, że skarga nie mogła zrealizować stawianego jej celu, jakim jest zwalczanie bezczynności/przewlekle prowadzonego postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.