Uzasadnienie
W dniu 23 października 2015 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek E.T. o przyznanie prawa pomocy obejmującego całkowite zwolnienie od kosztów sądowych ze względu na ciężką sytuację finansową oraz ustanowienie na rzecz skarżącej adwokata lub radcy prawnego celem napisania skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 21 sierpnia 2015 roku.
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Z brzmienia cytowanego przepisu wynika, że uprawniony podmiot może wystąpić ze stosownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w każdym czasie, aż do zakończenia postępowania sądowego prawomocnym wyrokiem. Z drugiej jednak strony wydanie korzystnego orzeczenia co do zwolnienia od kosztów sądowych lub ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu eliminuje dalsze pozytywne rozpoznawanie wniosków w tym właśnie zakresie.
W niniejszej sprawie postanowieniem Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 września 2014 roku przyznane zostało skarżącej E.T. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Rady Adwokackiej na pełnomocnika skarżącej został wyznaczony adwokat R.P. wykonujący zawód w Kancelarii Adwokackiej w K. przy ul. S..
Postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma przymiot prawomocności, gdyż nie wniesiono od niego sprzeciwu. Przyznane stronie prawo pomocy rozciąga się na całe postępowanie sądowoadministracyjne. Możliwość jego utraty została wyraźnie wskazana w art. 249 i 251 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała (art. 251 p.p.s.a.), albo może być przez sąd cofnięte w całości lub części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano nie istniały lub przestały istnieć (art. 249 p.p.s.a.).
Jeżeli zatem nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w tych przepisach, to strona z przyznanego jej prawa pomocy może korzystać na wszystkich etapach postępowania przed sądami administracyjnymi w ramach sprawy, w której prawo pomocy zostało jej przyznane. Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera przepisu, który upoważniałby stronę do żądania w drodze kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy wyznaczenia innego pełnomocnika w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat nie spełnił jej oczekiwań w zakresie czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt I OZ 654/11).
Z tych względów orzekający nie ma możliwości ponownego rozstrzygania o przyznaniu prawa pomocy w sytuacji gdy strona z takiego prawa już korzysta, a nie zostało ono cofnięte lub nie wygasło. Podobne stanowisko zostało wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 262/05, w którym stwierdzono, że jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane.
Konkludując, skoro skarżąca korzysta w niniejszym postępowaniu z przyznanego jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu, nie ma prawnej możliwości ponownego przyznania jej prawa, które już raz w tym postępowaniu uzyskała. Rozpoznanie wniosku strony w tym przedmiocie stało się zatem zbędne. W takiej sytuacji postępowanie wywołane wnioskiem o przyznania prawa pomocy należało umorzyć na podstawie przepisu art. 249a § 1 p.p.s.a. stanowiącym, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W konsekwencji referendarz sądowy działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzekł jak sentencji postanowienia.