Uzasadnienie
I SAB/Łd 1/21
M. O. (dalej: Skarżący) wniósł o Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł.. W ocenie Skarżącego bezczynność dotyczy rozpoznania wniosku z dnia z dnia 20 marca 2017 r. o wznowienie w trybie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: O.p.) postępowań kontrolnych prowadzonych w 2012 r. Na ich podstawie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. wydał decyzje: z dnia [...]r. określającą Skarżącemu zobowiązanie w podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec i sierpień 2007r. oraz z dnia [...] r. określającą Skarżącemu zobowiązanie w podatku akcyzowym za te same miesiące 2007 r. Skarżący podniósł, że wniosek o wznowienie skierował w dniu 20 marca 2017 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., który następnie pismem z dnia 30 marca 2017 r. wniosek ten przekazał do właściwego organu, czyli Naczelnikowi [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł..
Ponieważ wniosek nie został rozpoznany, ani też organ nie podjął żadnych czynności w sprawie wszczętej tym wnioskiem, w dniu 12 lipca 2018 r. Skarżący wystosował do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. ponaglenie, wnosząc o niezwłoczne podjęcie czynności przez organ właściwy. Postanowieniem z dnia [...] r. ponaglenie zostało uznane za bezprzedmiotowe. W dalszej części skargi Skarżący podniósł, że wniosek z dnia 20 marca 2017 r. stanowił odrębne pismo strony o wznowienie postępowań podatkowych i nie było kierowane do toczącego się już od dnia 3 lutego 2016 r. postępowania wznowionego na skutek wcześniejszego wniosku, zakończonego decyzją Dyrektora UKS w Ł. z [...] r., utrzymaną w mocy decyzją Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. z dnia [...] r. Tym samym, w ocenie Skarżącego, organ pozostaje w bezczynności, zatem skarga jest uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że dotyczy ona zagadnienia podniesionego już w poprzednich skargach strony z dnia 26 października 2017 r., które organ uwzględnił w decyzjach z dnia [...] r. nr [...] i nr [...].
Sąd zważył, co następuje.
Rację miał Skarżący podnosząc, że pismo z dnia [...]marca 2017 r., nr [...], wbrew stanowisku organów, nie było pismem procesowym do sprawy już wznowionej wcześniej, lecz złożonym w trybie art. 241 § 1 O.p. kolejnym wnioskiem o wznowienie - tym razem na podstawie przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. - postępowania zakończonego decyzją Dyrektora UKS z dnia [...] r., która dotyczyła podatku akcyzowego. Dyrektor IAS przesłał rzeczone pismo według właściwości Naczelnikowi UC-S, ale ten nie dokonał żadnych czynności, w tym wymaganych art. 243 O.p. Z kolei pismem procesowym, adresowanym do będącego w toku odwoławczym postępowania wznowionego w dniu 3 lutego 2016 r. w ramach przesłanki z art. 240 § 1 pkt 11 O.p., i w którym w dniu [...] r. organ pierwszej instancji wydał decyzję, utrzymaną później w mocy decyzją Naczelnika UC-S z dnia [...] r., było inne pismo Strony, choć też z dnia [...] marca 2017 r. W takim stanie rzeczy lakoniczne zapisy zawarte w decyzji z dnia [...]r. (dotyczącej podatku akcyzowego), sugerujące rozpoznanie także wniosku o wznowienie z dnia [...] marca 2017 r. i to bez jakiejkolwiek analizy merytorycznej dowodów świadczących o zaistnieniu przesłanki wznowienia z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., nie mogą potwierdzać braku bezczynności organu.
Sąd rozpatrujący sprawę stwierdza, że doszło do bezczynności Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego, który powinien był rozpoznać wniosek Skarżącego o wznowienie postępowania z dnia [...] marca 2017 r., a tego nie uczynił.
Wniosek ten znajduje się w aktach sprawy (k. 176 akt adm.) i wynika z niego, że Skarżący domagał się wznowienia 2 postępowań na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p.: 1) postępowania zakończonego decyzją ostateczną DUKS w Ł. z dnia [...]r. w sprawie wymiaru Skarżącemu zobowiązania w podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec i sierpień 2007 r; oraz 2) postępowania zakończonego decyzją ostateczną DUKS w Ł. z dnia [...] r. w sprawie wymiaru Skarżącemu zobowiązania w podatku akcyzowym za czerwiec, lipiec i sierpień 2007 r. Wniosek ten został przekazany Naczelnikowi Urzędu Celno-Skarbowego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej pismem z dnia 30 marca 2017 r. (k. 175).
Sąd w tej sprawie zajmuje się jedynie kwestią bezczynności organu w sprawie objętej pkt 2 ww. wniosku – skarga dotycząca bezczynności z pkt 1 została rozpoznana w odrębnej sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 26 listopada 2020, sygn. I SAB/Łd 13/20.
Zgodnie z art. 149 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (§ 2).
Punkt 1 sentencji niniejszego wyroku jest wynikiem uznania, że doszło do bezczynności organu w sprawie z wniosku Skarżącego z dnia [...] marca 2017 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną DUKS w Ł. z dnia [...]r. w sprawie wymiaru Skarżącemu zobowiązania w podatku akcyzowym za czerwiec, lipiec i sierpień 2007 r. Wniosek ten nie był – i nie mógł być – uwzględniony ramach postępowania wznowionego na skutek wcześniejszego wniosku skarżącego – z dnia 12 stycznia 2016 r. o wznowienie tego samego postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p. (k. 1 akt adm.), bowiem to postępowanie zakończyło się decyzją DUKS w Ł. z dnia [...] r. (k. 54 akt adm.).
Konsekwencją powyższego jest pkt 3 sentencji wyroku, w którym Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania z dnia [...]r. w ciągu 14 dni od uprawomocnienia się wyroku.
Jednocześnie, co wynika z pkt 2 sentencji, Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie wskazuje się, że "w sytuacji przekroczenia przez organ ustawowego terminu do załatwienia sprawy dla orzeczenia czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa decyduje nie tylko przedmiot sprawy. Oceniając tę kwestię należy bowiem wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności związane z bezczynnością, również okres jej trwania. W orzecznictwie wskazuje się, że bezczynność o charakterze rażącym ma miejsce w sytuacji, gdy w sposób jednoznaczny i znaczący doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a zarazem nie zachodzą okoliczności ekskulpujące tę bezczynność organu" (wyrok NSA z dnia 15 września 2020 r., II OSK 1015/20, CBOSA).
Sąd wziął pod uwagę, że – jak już wyżej zaznaczono – wniosek o wznowienie postępowania nie mógł być wprawdzie uwzględniony w ramach postępowania wznowionego na skutek wcześniejszego wniosku skarżącego – z dnia 12 stycznia 2016 r. o wznowienie tego samego postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p., to ostatnie zakończyło się bowiem decyzją pierwszoinstancyjną z dnia [...]r., to jednak decyzja ta była nieostateczna, a Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpatrywał Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł., a postępowanie wywołane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończył on już po złożeniu przez Skarżącego drugiego wniosku o wznowienie postępowania – decyzją z dnia [...] r. – utrzymując w mocy decyzję z dnia [...] r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z [...] r. określającej Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za czerwiec, lipiec i sierpień 2007 r. Sąd zauważa, że wniosek o wznowienie postępowania (na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p.) został złożony przez Skarżącego w dniu [...]marca 2017 r., przekazany do Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego 28 marca 2017 r., a wpłynął do tego ostatniego organu 12 kwietnia 2017 r. – a więc w toku postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji wydanej po wznowieniu postępowania na innej podstawie (art. 240 § 1 pkt 11 O.p.).
Organ mógł mieć wątpliwość, czy w sytuacji, gdy postępowanie wznowione jest w toku (na etapie postępowania odwoławczego), możliwe i dopuszczalne jest jedynie nawiązanie do nowej podstawy wznowienia – bez uruchamiania nowego postępowania w sprawie wznowienia postępowania (skoro postępowanie w tym trybie już się toczy). Zdaniem Sądu, można mieć co do tego wątpliwości - można mieć wątpliwości co do tego, czy każdy nowy wniosek z nową podstawą wznowienia wymaga uruchamiania tylu postępowań w sprawie wznowienia ile jest wniosków, czy też wystarcza zbadanie kilku podstaw w ramach jednego wznowionego postępowania (o ile nowy wniosek został złożony już po uruchomieniu go na innej podstawie). Takie wątpliwości dostatecznie uzasadniają twierdzenie, że o rażącym naruszeniu prawa w rozpoznanej sprawie nie mogło być mowy.
W związku z tym Sąd uznał za niecelowe orzeczenie o wymierzeniu organowi grzywny, podobnie jak nie znalazł podstaw do przyznanie Skarżącemu od organu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Co do tej kwestii Sąd zauważa, że orzeczenia w tym przedmiocie nie zapadają automatycznie, ale zależą od okoliczności konkretnej sprawy. Jak wskazuje się w orzecznictwie, "środki wskazane w art. 149 § 2 p.p.s.a. są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa" (wyrok NSA z dnia 28 lipca 2020 r., II GSK 127/20, CBOSA).
Sąd nie znalazł podstaw do szczególnego dyscyplinowania, czy represjonowania organu w celu wykonania niniejszego wyroku – ani wnioski analizy akt sprawy, ani nic innego nie wskazuje na to, że może istnieć ryzyko niewykonania wyroku na skutek celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie objętej skargą na bezczynność.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i 4, art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 1687).
ak