Uzasadnienie
B. K. wniósł 28 maja 2026 r. skargę na przewlekłość Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sieradzu w przedmiocie postępowania ulgowego, zainicjowanego wnioskiem skarżącego o zmianę decyzji ostatecznej rozkładającej na raty zaległości podatkowe strony w podatku od towarów i usług za okres od września do grudnia 2018 r., od stycznia do kwietnia oraz od czerwca do grudnia 2019 r. i kwiecień 2021 r., a także zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2018 i 2019 r.
W odpowiedzi na skargę Naczelnik wyjaśnił, że skarżący złożył w tym samym dniu, to jest 28 maja 2026 r., ponaglenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (k. 151 akt adm.) oraz skargę do tutejszego Sądu (k. 24 akt sądowych). W chwili wniesienia skargi do sądu, organ nadzorczy nie miał obiektywnej możliwości zapoznania się z ponagleniem, przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, ani wydania postanowienia rozstrzygającego o zasadności ponaglenia. Zdaniem Naczelnika, złożenie w tym samym dniu ponaglenia i skargi do sądu, uniemożliwia realizację nadzorczej funkcji organu wyższego stopnia. Naczelnik wniósł zatem o odrzucenie skargi jako przedwczesnej, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku – o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, postanowieniem z 8 lipca 2026 r., uznał ponaglenie za bezzasadne (k. 39-43 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga podlega odrzuceniu.
W postępowaniu przed sądem administracyjnym merytoryczne rozpoznanie skargi jest zawsze poprzedzone badaniem jej dopuszczalności. Jednym z warunków dopuszczalności, zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.), jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2).
W przypadku skarg na przewlekłość postępowania podatkowego adekwatnym środkiem zaskarżenia jest ponaglenie, o którym mowa w art. 141 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.; dalej: o.p.). Z przepisu tego wynika, że na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie (tzn. wynikającym z art. 139 o.p.) lub (dodatkowym) terminie ustalonym na podstawie art. 140, stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia. W rozpoznawanej sprawie organem właściwym do rozpoznania ponaglenia jest Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi. W przypadku uwzględnienia ponaglenia, działania jakie podejmuje organ wyższego stopnia, określa art. 141 § 2 o.p. Organ, do którego skierowano ponaglenie, uznając je za uzasadnione, wyznacza zatem dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości, a ponadto stwierdza, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wracając do przesłanek dopuszczalności skargi na przewlekłość, istotnym uregulowaniem jest art. 53 § 2b p.p.s.a., w którym ustawodawca zadecydował, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Przepis ten ma kluczowe znaczenie dla oceny dopuszczalności obecnie badanej skargi. Wynika z niego wprost, że uprzednie wniesienie ponaglenia stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
W orzecznictwie wyrażono słuszny pogląd, że wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu lub po wniesieniu skargi, należy zakwalifikować jako niezgodne z art. 52 § 1 p.p.s.a. Należy zauważyć, że zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym, terminy dla dokonania określonych czynności procesowych wyrażane są w dniach, a przy ich obliczaniu nie uwzględnia się dnia, w którym następuje zdarzenie stanowiące początek biegu terminu. Najkrótszą jednostką czasu (obliczeniową) jest zatem jeden dzień, co oznacza, że wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu należy zakwalifikować jako równoczesne wniesienie obu tych środków zaskarżenia. Nie wyczerpuje to przesłanki uprzedniego (przed wniesieniem skargi) wniesienia ponaglenia, wynikającej z art. 53 § 2b p.p.s.a. Równoczesne wniesienie ponaglenia i skargi na przewlekłość nie spełnia określonego w art. 52 § 1 p.p.s.a. warunku wyczerpania środków zaskarżenia.
Dopuszczenie możliwości jednoczesnego wnoszenia skargi na przewlekłość i ponaglenia, podważałoby racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument, mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Nie może to być postrzegane wyłącznie jako środek warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy uwzględnić, że ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia, było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji (por. postanowienia NSA z 20 stycznia 2022 r., II OSK 2772/21: z 29 czerwca 2023 r., I OSK 1062/23; z 24 sierpnia 2023 r., I OSK 1530/23; dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak wynika z akt sprawy, skarżący wniósł ponaglenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi oraz skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w drodze elektronicznej, tego samego dnia, to jest 28 maja 2026 r. Złożenie ponaglenia w tym samym czasie, w którym wniesiono skargę do sądu administracyjnego, uznać należy za czynność spóźnioną, ponieważ art. 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wymaga by najpierw wnieść ponaglenie do właściwego organu. Dopiero po wniesieniu ponaglenia, to jest najwcześniej następnego dnia, możliwe jest złożenie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Opisana sekwencja zdarzeń nie może zostać odwrócona, a wniesienie ponaglenia jednocześnie ze skargą nie konwaliduje uchybienia w postaci braku wyczerpania środków zaskarżenia. Uprzednie wniesienie ponaglenia stanowi niezbędny warunek złożenia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, a jego brak czyni skargę niedopuszczalną.
Wniesienie skargi bez wyczerpania środków zaskarżenia sprawia, że skarga taka, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn (niż wymienione pkt 1–5) wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
W tym stanie rzeczy Sąd, w oparciu o powołany art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę.
Ake.