Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę M.O. na prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za lipiec 2013 r. Ponieważ strona zwróciła się o sporządzenie uzasadnienia wyroku, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, została wezwana do uiszczenia opłaty kancelaryjnej (100 zł) za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, w terminie 7-dniowym od dnia doręczenia wezwania. W zakreślonym terminie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej strona złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
We wniosku M. O. podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwiema córkami (18 i 20 lat). Rodzina zamieszkuje w domu o powierzchni 100 m2, oprócz domu, skarżący posiada nieruchomość rolną (0.70 ha) i garaż. Nie posiada przedmiotów wartościowych ani oszczędności. Rodzina (zgodnie z danymi zawartymi w nadesłanym do Sądu formularzu) nie posiada żadnych dochodów, skarżący w dochodach wpisał "strata".
W wykonaniu zarządzenia z dnia 19 marca 2015 r. skarżący został wezwany do złożenia, w terminie 7-dniowym, dodatkowych wyjaśnień oraz do złożenia dodatkowej dokumentacji obrazującej jego aktualną sytuację finansową (deklaracji podatkowych, poświadczających aktualną – za ostatnie 3 miesiące wysokość uzyskiwanych dochodów z działalności gospodarczej, wskazania rodzaju i wielkości stałych, miesięcznych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem (żywność, leki, wynajem mieszkania), do wyjaśnienia przyczyn nieosiągania dochodu przez małżonkę (ewent. wskazania czy jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna) oraz do wyjaśnienia, czy w związku z nieosiąganiem żadnych dochodów skarżący i jego małżonka korzystają z jakiś (i jakich) form pomocy społecznej.
Wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień zostało doręczone stronie w dniu 30 marca 2015 r.
Do ww. wezwania Sądu skarżący do dnia dzisiejszego nie odniósł się w żaden sposób.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis ten stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, określonej w art. 199 p.p.s.a. Przyznanie stronie prawa pomocy jako odstępstwo od powyższej zasady, stanowiące swoistą formę dofinansowania jej z budżetu państwa poprzez zapewnienie bezpłatnego udziału w postępowaniu, powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków na pokrycie kosztów tego postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Strona powinna zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu.
Wynika to z treści art. 252 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Zatem informacje na temat możliwości płatniczych powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jeżeli zawarte we wniosku dane okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, co wynika z art. 255 p.p.s.a. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania - art. 246 p.p.s.a.
W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów.
Skarżący wezwany do uzupełnienia oświadczenia, w wyznaczony przez Sąd sposób, winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. Podkreślić bowiem należy, że w jego interesie leży przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Brak jakiejkolwiek odpowiedzi wnioskodawcy na to wezwanie, co miało miejsce w niniejszej sprawie, oznacza, że nie wykazał on wystąpienia w jego sytuacji przesłanki przyznania prawa pomocy, że nieudokumentował w sposób wystarczający swojej sytuacji finansowej, czym pozbawił Sąd możliwości wnikliwiej oceny, a w konsekwencji przyznania prawa pomocy.
O tym, iż nienadesłanie żądanych dokumentów i wyjaśnień może spowodować odmowę przyznania prawa pomocy, strona została zaś pouczona (k.56 akt sądowych).
Odmawiając w konkluzji skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd zauważa, że podane informacje są niepełne i budzą wątpliwości co do ich wiarygodności: skarżący nie podał wysokości miesięcznych dochodów, które byłyby źródłem finansowania jakichkolwiek wydatków, choćby podstawowych, związanych z utrzymaniem czteroosobowej rodziny (żywność, środki czystości, media). Nie podał z jakich środków finansuje utrzymanie domu, w sytuacji gdy oczywistym jest, że posiadanie domu, mieszkania, zawsze związane jest z ponoszeniem jakiś kosztów (energia, gaz, woda, etc.) Skoro zatem M.O. nie uprawdopodobnił okoliczności, z powodu których nie jest w stanie wygospodarować należnych kwot kosztów związanych z wszczętym postępowaniem sądowoadministracyjnym w niniejszej sprawie, to uznać należało, że nie wykazał w sposób bezsprzeczny i nie budzący wątpliwości, że jego sytuacja materialna uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania, jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
W tej sytuacji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.ps.a. należało orzec jak w postanowieniu.