Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wpłynęła skarga R. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania podatkowego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie podatku od towarów i usług.
Naczelnik Urzędu Skarbowego wniósł o odrzucenie skargi, motywując niewyczerpaniem środków zaskarżenia w postaci ponaglenia z art. 141 Ordynacji podatkowej (aktualny Dz.U. z 2017 poz. 211).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.
W myśl art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm, - dalej: p.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Natomiast stosownie do art. 52 § 2 p.p.s.a. poprzez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do brzmienia art. 52 § 2 p.p.s.a., dostrzec należy, że zawarte w nim wyliczenie środków zaskarżenia ma charakter przykładowy, a zatem nie jest zupełne. W rezultacie przepis ten obejmuje także inne niż wymienione w nim środki zaskarżenia, o ile przewidziano je w ustawie. Dotyczy to np. ponaglenia, które uregulowano w art. 141 Ordynacji podatkowej (Dz.U. 2017 poz. 201). Służy ono bowiem na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 tej ustawy, a więc jest środkiem zaskarżenia w sprawie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ działający na podstawie przepisów ww. ustawy.
Z akt sprawy wynika, że skarżący wniósł do organu wyższego stopnia pismo (datowane na 1 marca 2017 r.) stanowiące w istocie ponaglenie. W dniu 19 kwietnia 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L., jako organ wyższego stopnia uznał ponaglenie za bezprzedmiotowe.
Ponaglenie do organu wyższego stopnia zostało wniesione 16 marca 2017 r., co oznacza, że miesięczny termin na jego rozpatrzenie, o jakim mowa w art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej nie upłynął przed dniem 23 marca 2017 r., kiedy to do organu wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na przewlekłość postępowania Naczelnika Urzędu Skarbowego
Wskazać trzeba, że samo złożenie ponaglenia nie jest zdarzeniem świadczącym o wyczerpaniu środków zaskarżenia i tym samym nie stanowi wystarczającego warunku do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania przez organ. Na okoliczność tę zwrócono uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie, akcentując, że – wskazany w art. 52 § 1 p.p.s.a. – wymóg wyczerpania środków zaskarżenia uznać należy za spełniony dopiero wtedy, gdy kompetentny organ ustosunkuje się do ponaglenia na podstawie art. 141 § 2 o.p. albo miesięczny termin do dokonania tej czynności, o którym mowa w art. 139 § 1 o.p., upłynie bezskutecznie. To wówczas dochodzi bowiem do wyczerpania administracyjnego (podatkowego) toku instancji. Nim to nastąpi uruchomienie sądowoadministracyjnej kontroli działania administracji publicznej jest więc przedwczesne i – w konsekwencji – niedopuszczalne (por. m. in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2006 r., sygn. akt I FSK 588/05, dostęp: http://orzeczenia.nsa.gov.pl; zob. także: B. Dauter, "Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego", Warszawa 2012, str. 159).
Wyczerpanie środków zaskarżenia o którym mowa w art. 52 § 2 p.p.s.a. wiąże z sytuacją, gdy od określonego zachowania organu administracji publicznej (organu podatkowego) w danym postępowaniu administracyjnym (postępowaniu podatkowym) nie służy już żaden instrument prawny, którego wniesienie, zmierzałoby do ponownego rozpatrzenia sprawy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania. Mowa tu zatem o sytuacji, która zasadniczo zachodzi po rozpatrzeniu takiego zwyczajnego środka zaskarżenia, a nie: po jego złożeniu. Dopiero bowiem od ostatecznego (wydanego w drugiej instancji) rozstrzygnięcia środek taki nie służy. Tym samym dopiero po wydaniu tego rozstrzygnięcia zachodzi stan "po wyczerpaniu środków zaskarżenia", o którym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a.
Strona powinna umożliwić właściwemu organowi wypowiedzenie się w sprawie ponaglenia w terminie przewidzianym w art. 139 § 1 o.p., a spełnienie wymogu wyczerpania środków zaskarżenia, o którym w art. 52 § 1 p.p.s.a., nastąpi, gdy skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zostanie wniesiona po rozpatrzeniu ponaglenia albo po upływie terminu do dokonania tej czynności. Skarga złożona wcześniej jest zatem niedopuszczalna.
Skarga do tutejszego Sądu została złożona prawie równocześnie z ponagleniem (ponaglenie nadano 16 marca 2017 r. a skarga do WSA datowana na dzień 21 marca 2017 wpłynęła do organu dwa dni później). Jest zatem oczywiste, że w tej sytuacji ustosunkowanie się organu do ponaglenia przed wniesieniem skargi było obiektywnie niemożliwe. W konsekwencji stwierdzić należy, że skarga została złożona przedwcześnie i jako taka musiała podlegać odrzuceniu. Stąd jedynie dodania wymaga, że ponieważ przedstawione uchybienie nie zostało wskazane przez ustawodawcę w art. 58 § 1 pkt 1-5a p.p.s.a., rozstrzygnięcie to podjęto na podstawie § 6 tego artykułu, zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn jej wniesienie jest niedopuszczalne