Uzasadnienie
I.Ż. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia na postanowienie Burmistrza z dnia "[...]", zawierające stanowisko wierzyciela w kwestii zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
W złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej z dnia 18 kwietnia 2011 r. skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z nim niepełnosprawny syn, który cierpi na porażenie mózgowe i w związku z tym wymaga ciągłego leczenia i rehabilitacji. Wydatki z tym związane wynoszą około 400 zł miesięcznie. Skarżący jest emerytem, posiada orzeczenie o niepełnosprawności z powodu nadciśnienia oraz choroby kręgosłupa. Na zakup swoich lekarstw przeznacza ok. 100 zł miesięcznie. Osiąga miesięczny dochód brutto z tytułu emerytury 1162,87 zł, zaś syn otrzymuje rentę socjalną w wysokości 526,88 zł miesięcznie. Wnioskodawca posiada mieszkanie o pow. ok. 57m2. Obciąża go pożyczka zaciągnięta w rodzinie w wysokości 15.000 zł.
W odpowiedzi na wezwanie z dnia 28 kwietnia 2011 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący przedłożył wyciągi z posiadanych kont bankowych. Wskazał, że syn nie posiada rachunku bankowego z powodu całkowitego ubezwłasnowolnienia, zaś jego renta wpływa na konto matki. Oświadczył, że nie posiada pisemnej umowy pożyczki, gdyż zawarto ją ustnie, a ponadto, że nie przedłoży dokumentów potwierdzających wysokość wydatków na leczenie i rehabilitację, ponieważ ich nie posiada. Jednocześnie podniósł, że wydatki te są różne w różnych miesiącach i wahają się pomiędzy 500 a 800 zł. Natomiast wydatki na żywność wahają się od 300 do 600 zł, a na odzież od 100 do 150 zł. Ponadto skarżący podał, iż w ostatnich miesiącach bardzo dużo wydatkował na remont zakupionego mieszkania (ok. 20.000 zł). Na początku roku wraz z żoną sprzedali mieszkanie o pow. 48m2 za kwotę 150.000 zł i za uzyskane z tej sprzedaży środki, tj., za kwotę 140.000 zł zakupili większe mieszkanie (57 m2) na parterze, celem poprawy warunków mieszkaniowych dla niepełnosprawnego syna. Dodał, ze jego małżonka uzyskuje jedynie zasiłek z pomocy społecznej. On sam zaś otrzymuje czasami zapomogi z Wojskowego Biura Emerytalnego, które stara się gromadzić na spłatę zaciągniętej pożyczki.
Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2011 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący zakwestionował stwierdzenie, iż nie wykazał w sposób wiarygodny, że poniesienie kosztów sądowych odbędzie się bez uszczerbku dla utrzymania jego rodziny. Nie zgodził się z argumentacją, że mógł przewidzieć, że będzie zobowiązany do udokumentowania poniesionych wydatków, gdyż obowiązek taki nie wynika z przepisów prawa. W jego ocenie, wykazał, że przy obecnym stanie finansowym, wysokości zadłużenia i braku oszczędności, poniesienie opłat sądowych nie byłoby możliwe bez uszczerbku dla rodziny. Zarzucił, iż bezpodstawnie wezwano go do ujawnienia operacji finansowych z ostatnich 4 lat. Podniósł, iż celem takiego postępowania jest uniemożliwienie mu dochodzenia jego praw przed sądem.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 14 czerwca 2011 r. do przedłożenia dokumentów potwierdzających powołane we wniosku okoliczności dotyczące m.in. osób pozostających ze stroną w gospodarstwie domowym, wysokości osiąganych przez nich dochodów oraz ponoszonych wydatków, wnioskodawca ponownie podniósł, że nie miał wiedzy o ciążącym na nim obowiązku posiadania dokumentów, a ponadto złożył dodatkowe oświadczenia w odpowiedzi na poprzednie wezwanie. Zarzucił przewlekłość postępowania w sprawie prawa pomocy, która doprowadziła do tego, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe, bowiem organ usunął skutki swej bezczynności. Wobec powyższego strona wycofała wniosek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W wyniku wniesienia przez skarżącego sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym - art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a..
Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, o czym stanowi art. 245 p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Według przytoczonej regulacji to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, a użyte określenie: "gdy wykaże" oznacza, że to obowiązkiem strony jest przekonanie Sądu, iż znajduje się w sytuacji opisanej w dyspozycji przywołanego przepisu i nie ma możliwości poniesienia kosztów postępowania. W orzecznictwie NSA utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA: z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 211/06, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Natomiast w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 428/10, NSA wskazał, że pomimo nieokreślenia przez ustawodawcę, jakimi względami należy kierować się przy ocenie informacji i oświadczeń strony, sąd ma prawo uznać je za niewiarygodne, jeżeli ocena ta będzie opierała się na logicznej i przejrzystej argumentacji, wspartej doświadczeniem życiowym, z której jasno będzie wynikało, jakie twierdzenia strony Sąd uznał za nieprawdziwe i z jakich powodów.
Oceniając wniosek skarżącego w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem w niniejszej sprawie wyłoniły się wątpliwości, których skarżący pomimo wezwań w trybie art. 255 p.p.s.a. nie wyjaśnił. Wskazać bowiem należy, że skarżący w formularzu PPF podał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z nim tylko syn. Natomiast w odpowiedzi na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a. oświadczył, iż pozostaje w związku małżeńskim z I.Ż.. Ponadto wyjaśnił, iż renta syna wpływa na rachunek bankowy małżonki. Wskazał też, iż wraz z małżonką posiadali mieszkanie w G., które sprzedali w celu zakupu większego. Wspólnie również zaciągnęli pożyczkę u rodziny. Okoliczności te świadczą zatem o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z żoną, co wspiera również analiza przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych. Tymczasem we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wyłącznie z synem, w konsekwencji nie podał również uzyskiwanych przez jego żonę dochodów z tytułu zasiłku rodzinnego w kwocie 673 zł. Zatem dane uwidocznione we wniosku odnośnie dochodów rodziny skarżącego (emerytura i renta socjalna syna) nie były pełne.
Wnioskodawca nie przedstawił również żadnych dowodów poniesionych wydatków na leczenie i rehabilitację. W odniesieniu do twierdzeń, że skarżący nie mógł przewidzieć, że będzie wzywany do przedłożenia dokumentów na poniesienie wydatków, wskazać należy, że we wcześniej zainicjowanych sprawach przed sądem administracyjnym wnosił on o przyznanie prawa pomocy, a zatem zasady przyznania tej pomocy były mu znane. W tym zakresie należy wskazać, że w latach 2008 – 2010 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie 82 skargi/wnioski.
Ponadto analiza oświadczeń podatnika w tym zakresie wskazuje na rozbieżności co do wysokości wydatkowanych na cele leczenia i rehabilitacji środków. We wniosku wysokość tych wydatków określono bowiem na 500 zł, zaś w odpowiedzi na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a. – na kwotę od 500 do 800 zł. Skarżący, wbrew obowiązkowi, nie przedłożył również kopii zawartej umowy pożyczki. Tymczasem na podstawie wyciągów z rachunków bankowych ustalono, iż na konto wpłynęły środki pieniężne tytułem udzielonej pożyczki, jednakże w innej kwocie niż wskazał skarżący (10.000 zł).
Ponadto z analizy rachunków bankowych wynikało, że w dniu 21 kwietnia 2011 r. na rachunek skarżącego wpłynęła kwota 5.000 zł tytułem raty za działkę rekreacyjną, podczas gdy skarżący nie wykazał uzyskania dochodu z tego tytułu, jak również posiadania nieruchomości w postaci działki rekreacyjnej. Zestawienie oświadczeń wnioskodawcy z treścią wyciągów z rachunków bankowych wykazało zatem szereg rozbieżności dotyczących wpływów, jak i wydatków prowadzonego przez niego gospodarstwa.
Wobec powyższego, w sytuacji przedstawienia niejasnych i niepełnych danych odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej, Sąd nie miał wystarczających podstaw do przyznania I.Ż. prawa pomocy w żądanym zakresie, przy czym wskazać należy, że pismem z dnia 16 czerwca 2011 r. skarżący poinformował Sąd, że wycofuje wniosek w tym przedmiocie.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.