Uzasadnienie
E. D. wniósł skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w E. polegającą na nie rozpatrzeniu złożonego 13 lutego 2006r. wniosku o umorzenie z urzędu zaległości podatkowej oraz wyłączenie od udziału w rozpoznaniu tego wniosku zastępcy Naczelnika Urzędu Skarbowego
W uzasadnieniu skargi powoływał się na to, że w/w wniosek został przez Urząd dołączony do odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego w E. z dnia 27 września 2005 r., którą odmówiono umorzenia zaległości podatkowej.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w E. wniósł o odrzucenie wniosku z uwagi na to, że skarżący nie wyczerpał trybu przewidzianego w art.52§3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), cytowanej dalej jako p.p.s.a.
Badając skargę pod kątem spełnienia przez nią warunków formalnych sąd uznał, że skarga E. D. podlega odrzuceniu.
W literaturze przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne str.84).
Na tle rozpatrywanej sprawy, w ramach badania dopuszczalności skargi, jawią się dwie możliwości, z których każda skutkuje odrzuceniem skargi.
Pierwszą z nich należy wywieść ze stwierdzenia, że to do organu podatkowego należy ocena wniosku podatnika z dnia 13 lutego 2006 r. Prawidłowość potraktowania tego wniosku przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w E. jako pisma w postępowaniu odwoławczym dotyczącym decyzji z dnia 27 września 2005r. i przekazanie organowi odwoławczemu celem dołączenia do akt sprawy, a nie jako nowego wniosku, powinna być przedmiotem badania przez Dyrektora Izby Skarbowej przy rozpoznawaniu odwołania od tej decyzji. Dopiero od decyzji organu drugiej instancji przysługuje podatnikowi skarga do sądu administracyjnego, zgodnie bowiem z art. 52§1 p.p.s.a. warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.
Art.52§2 p.p.s.a. zawiera legalną definicję pojęcia "wyczerpanie środków zaskarżenia" Zgodnie z tym przepisem, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przewidziany w ustawie.
Jeśli więc podatnik obstaje przy stanowisku, iż wniosek z dnia 13 lutego 2006 r. powinien być rozpoznany jako nowy, to ma możliwość w ramach toczącego się postępowania zwrócenia na to uwagi organowi odwoławczemu, o ile organ ten jeszcze nie rozpoznał odwołania, albo ewentualnie wnosząc do sądu skargę od decyzji organu odwoławczego. W takim przypadku termin do wniesienia skargi jest trzydziestodniowy licząc od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie (art.53§1 p.p.s.a.).
Ponieważ w niniejszej sprawie w chwili wnoszenia skargi organ odwoławczy jeszcze decyzji nie wydał, to nie można mówić o wyczerpaniu przez skarżącego środków zaskarżenia, a to z kolei stanowi o niedopuszczalności skargi, czego skutkiem jest jej odrzucenie na podstawie art.58§1 pkt 6 p.p.s.a. (sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne).
Przyjmując natomiast, że podatnik obstaje przy potraktowaniu jego wniosku jako nowego i uważa, że wniosek ten powinien skutkować wydaniem odrębnej decyzji przez organ podatkowy bez względu na treść decyzji organu II instancji co do poprzedniego wniosku, to wobec braku rozstrzygnięcia przez organ co do nowego wniosku w ustawowym terminie, można rozważać dopuszczalność skargi na bezczynność organów administracji. Za aktualne bowiem na gruncie art. 3§2 pkt 8 p.p.s.a. należy uznać poglądy wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 listopada 1987 r. SAS 23/87 (ONSA 1988, nr 1, poz.13), że z punktu widzenia dopuszczalności skargi na bezczynność organu administracji obojętne jest czy organ ten nie wydał decyzji z powodu opieszałości w załatwieniu sprawy, czy wobec uznania, że występują przesłanki negatywne dla załatwienia sprawy oraz w wyroku z dnia 16 listopada 1990 r. IV SAS 9/90 ONSA 1990, nr 2-3, poz.42), że nie rozpoznanie wniosku o wznowienie w terminie określonym w art.35k.p.a. jest równoznaczne z nie wydaniem decyzji administracyjnej.
Przyjmując więc, że naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej o terminach załatwienia spraw (art.139) jest podstawą do wystąpienia do sądu administracyjnego ze skargą na bezczynność, nie można pominąć przewidzianego w art.141 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej ponaglenia organu przez stronę. Jest to specyficzny środek ochrony praw strony w postępowaniu podatkowym, będący odpowiednikiem przewidzianego w art.37§1 k.p.a. zażalenia na nie wydanie decyzji w terminie.
Wniesienie skargi na bezczynność organu jest dopuszczalne po wyczerpaniu środków zaskarżenia, do których należy, zdaniem sądu, ponaglenie przewidziane w art141§1 Ordynacji. Sad podziela stanowisko W. Chróścielewskiego, iż zawarte w art.52§2 p.p.s.a. wyliczenie środków zaskarżenia ma charakter przykładowy (por. W. Chróścielewski, Wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, PiP 2004, z. 3, s. 65). Autor uważa, że zwrot "taki jak", użyty w art. 52§2, po którym następuje wyliczenie środków zaskarżenia, powinien być uznany za synonim określenia "w szczególności". Przyjęcie więc, że zawarte w art. 52 § 2 wyliczenie środków zaskarżenia ma charakter przykładowy, prowadzi do wniosku, że w wypadku skargi na bezczynność środkami takimi będą zażalenie przewidziane w art. 37 § 1 k.p.a. oraz ponaglenie przewidziane w art. 141 § 1 o.p. (szerzej W. Chróścielewski, tamże, s. 65).
Zatem w sytuacji, gdy skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia (abstrahując od postępowania odwoławczego dotyczącego poprzedniego wniosku) nie wnosząc ponaglenia, jego skarga do sądu na bezczynność organu jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art.58§1 pkt.6 p.p.s.a. Zauważyć należy, że kwestia wyłączenia pracownika organu podatkowego od udziału w rozpoznaniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowej (jak i w każdym innym postępowaniu podatkowym) jest zagadnieniem wpadkowym, podlegającym rozpatrywaniu w ramach tego postępowania, a w przypadku nie rozpoznania wniosku o wyłączenie, istnieje możliwość postawienia zarzutu naruszenia zasad postępowania w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji lub w skardze od decyzji organu drugiej instancji. Oznacza to, że wniosek o wyłączenie pracownika organu nie ma bytu samoistnego i nie może być odrębnym przedmiotem skargi, ponieważ kwestia wyłączenia zawsze wiąże się z konkretnym postępowaniem w toku. W niniejszej sprawie, wniosek o wyłączenie pracownika organu należy więc także traktować jako element wniosku o umorzenie zaległości podatkowej.