Uzasadnienie
W dniu 19 grudnia 2014 r. Spółka A z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej postępowania kontrolnego nr "[...]" w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za kwiecień 2014 r.
Przedkładając tę skargę Sądowi wraz z aktami sprawy, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, a w przypadku uznania jej dopuszczalności – o jej oddalenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi, organ wskazał, że wniesienie skargi poprzedziło złożenie przez stronę skarżącą ponaglenia z dnia 2 grudnia 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym 4 grudnia 2014 r.). Ponaglenie to zostało rozpatrzone przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej w dniu "[...]" postanowieniem o nr "[...]". W ocenie organu, wnosząc skargę do Sądu przed rozpatrzeniem ponaglenia, strona nie wyczerpała środków zaskarżenia określonych w art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynika, że kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a.
Tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego został uregulowany m.in. w art. 52 p.p.s.a. Stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Zgodnie zaś z § 2 ww. przepisu, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Wyliczenie środków zaskarżenia zawarte w powołanym wyżej art. 52 § 2 p.p.s.a. ma charakter przykładowy i niepełny. Świadczą o tym użyte w tym przepisie wyrazy "taki jak". Oznacza to, że również w przypadku środków prawnych niewymienionych w tym przepisie, jeżeli przysługują one skarżącemu, skargę można wnieść dopiero po ich wyczerpaniu.
Taka sytuacja występuje w przypadku ponaglenia, o którym mowa w art. 141 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.). Zgodnie z art. 141 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej. Przez niezałatwienie sprawy w wyznaczonym terminie należy rozumieć opieszałość przy dotrzymaniu wszelkich terminów, zarówno ustawowych, jak i wyznaczonych w trybie art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej (Komentarz do art. 141 Ordynacji podatkowej [w:] C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla, Ustawa Ordynacja podatkowa. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2003, wyd. III, LEX). Zgodnie z przepisem art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2011 r. Nr 41, poz. 214 ze zm.) organem wyższego stopnia nad dyrektorami urzędów kontroli skarbowej jest Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej.
Zatem organem właściwym do rozpatrzenia ponaglenia wniesionego w trybie art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej na przewlekłe prowadzenie postępowania przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej jest Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej (postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt I SAB/Bd 4/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 262/10, postanowienie NSA z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt I FSK 1058/13, opubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z powyższych unormowań wynika, że skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania kontrolnego można wnieść dopiero po złożeniu ponaglenia do właściwego organu. Uwzględniając natomiast, że przepisy art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. wyrażają generalną zasadę subsydiarności skargi do sądu administracyjnego, skargę tę można wnieść dopiero po załatwieniu przez właściwy organ ponaglenia przewidzianego w art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej (postanowienie NSA z dnia 19 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1325/13, opubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stanowisko, że dla wypełnienia warunku wyczerpania środków zaskarżenia bezwzględnie konieczne jest uprzednie rozpoznanie wniesionego środka zaskarżenia przez organ administracji publicznej prezentowane jest w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. R.Hausera i prof. M.Wierzbowskiego, Warszawa 2013, s. 310 i powołane tamże orzeczenia).
Uwzględniając zatem, że przez "wyczerpanie środków zaskarżenia" należy rozumieć wyczerpanie trybu przewidzianego w art. 141 Ordynacji podatkowej (postanowienia NSA: z dnia 29 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SAB/Gd 8/97, z dnia 21 września 2001 r., sygn. akt I SAB 131/00, z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1644/12, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), trzeba mieć na uwadze, że do wyczerpania środków zaskarżenia nie dojdzie przez samo złożenie ponaglenia. Konieczne jest jeszcze zajęcie przez organ wyższej instancji stanowiska w tej kwestii. Wniesienie skargi uzależnione jest zatem od rozpatrzenia złożonego ponaglenia, które winno być załatwione, stosownie do art. 139 § 2 Ordynacji podatkowej, niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu miesiąca od daty jego wniesienia. Dopóki zatem organ wyższego stopnia nie wypowie się w tym przedmiocie, postępowanie zainicjowane ponagleniem zakończone nie jest, a to sprawia, że nie można zasadnie twierdzić, że wyczerpane zostały przysługujące stronie prawem przewidziane środki zaskarżenia.
Stwierdzając zatem, że w niniejszej sprawie skarga na przewlekłe prowadzenie przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej postępowania kontrolnego nr "[...]" w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za kwiecień 2014 r. została wniesiona w dniu 19 grudnia 2014 r., tj. przed rozpatrzeniem ponaglenia przez organ wyższego stopnia, które nastąpiło dopiero w dniu "[...]", skargę należało odrzucić jako wniesioną z pominięciem przewidzianego w art. 52 p.p.s.a. wymogu wyczerpania środków zaskarżenia.
Mając na uwadze powyższe, Sąd w pkt 1 sentencji postanowienia odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalną.
Stosownie zaś do art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, wobec czego na podstawie przywołanego przepisu, orzeczono jak w punkcie 2 sentencji postanowienia.