Uzasadnienie
Pismem z dnia 23 marca 2016 r. W.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olszynie skargę, w której zwrócił się o "nakazanie" Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych wydania decyzji. Wskazał jednocześnie na otrzymane z ZUS dwa pisma z 2 marca i 10 lutego 2016r.. Podnosząc naruszenie przez organ prawa oraz to, że za błędy urzędników ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa, skarżący podał, że domaga się odszkodowania. ZUS uchyla się jednak od wydania decyzji w tym przedmiocie. Dlatego skarżący zwrócił się o określenie przez Sąd tego, czy powinien ją wydać Zakład Ubezpieczeń Społecznych, czy też Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, ewentualnie oddalenie, z powodu braku podstaw do uwzględnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem legalności (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.).
Przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne).
W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się wyłącznie kontrola działalności administracji publicznej, tj. organów administracji publicznej i to tylko w zakresie wyznaczonym w art. 3 p.p.s.a..
Z treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynika, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i inne czynności z zakresu administracji publicznej, wymienione szczegółowo w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej odszkodowania. Tym samym, żądanie strony nie mieści się w zakresie spraw wskazanych w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.), który wskazuje, że Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności:
- 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych;
- 2) przebiegu ubezpieczeń;
- 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek;
3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek;
- 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych;
- 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Przy czym prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, w świetle art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przysługuje jedynie od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Zgłoszone w niniejszej sprawie żądanie wydania decyzji w przedmiocie odszkodowania związane jest z roszczeniem strony z tytułu niedopełnienia obowiązków przez pracowników ZUS. Przedmiot ten nie mieści się we wskazanym powyżej katalogu spraw indywidualnych oraz rodzaju decyzji, od których przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Stwierdzić zatem należy, że skarga na bezczynność organu w sprawie wydania takiej decyzji jest niedopuszczalna.
Dodatkowo nadmienić należy, że nawet gdyby przyjąć dopuszczalność wniesionej przez W.S. skargi – to i tak podlegałaby ona odrzuceniu. Zgodnie z treścią art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., skarga do sądu administracyjnego musi być poprzedzona wyczerpaniem środków zaskarżenia w postępowaniu przed organem właściwym. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, wyczerpanie środków zaskarżenia następuje poprzez wniesienie środka przewidzianego w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23). Zgodnie z tym przepisem, na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
W rozpoznawanej sprawie, przed wniesieniem skargi na bezczynność organu, taki tryb zaskarżenia nie został wyczerpany. Zatem wniesiona skarga jest niedopuszczalna również z tej przyczyny i podlega odrzuceniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd postanowił jak w sentencji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a..