Uzasadnienie
W dniu 13 czerwca 2024 r. E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w E. (dalej jako: "skarżąca", "strona", "spółka") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu (dalej jako: "SKO", "organ") w sprawie odwołania od decyzji w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2015 r.
Z akt sprawy przekazanych wraz ze skargą wynika, że została ona poprzedzona następującą sekwencją zdarzeń:
wskutek wniosku spółki złożonego 30 grudnia 2019 r. (data wpływu do organu podatkowego) o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2014 – 2019 oraz wszczętego z urzędu postępowania podatkowego Prezydent Miasta E. (dalej jako: "organ I instancji") 22 maja 2023 r. wydał decyzję w sprawie. Decyzja ta została doręczona stronie w tym samym dniu. Następnie 5 czerwca 2023 r. (data nadania w placówce pocztowej) spółka wniosła do SKO odwołanie od decyzji organu I instancji. Postanowieniem z 10 sierpnia 2023 r. organ zawiadomił stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie oraz wskazał, że sprawa zostanie załatwiona do 9 października 2023 r. Wobec nierozpoznania odwołania przez organ w piśmie z 17 maja 2024 r. skierowanym do SKO spółka złożyła skargę na nienależyte prowadzenie postępowania podatkowego przez ten organ. W dniu 7 czerwca 2024 r. SKO wydało decyzję, w której rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymało w mocy. Przedmiotową decyzję doręczono skarżącej 21 czerwca 2024 r.
We wniesionej do sądu skardze na bezczynność strona wniosła o zobowiązanie SKO do wydania decyzji co do istoty w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Podniesiono w niej zarzut naruszenia:
- - art. 139 §3 w zw. z art. 125 §1 i §2, a także art. 121 §1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383, ze zm.), dalej jako: "o.p." poprzez niepodejmowanie przez organ działań mających na celu zakończenie sprawy,
- - art. 140 §1 w zw. z art. 121 §1 i art. 124 o.p. polegający na niewydawaniu przez SKO od 10 sierpnia 2023 r. postanowień o wyznaczeniu nowego terminu na załatwienie sprawy i informujących o przyczynach niedotrzymania terminu, co jednoznacznie świadczy o skrajnej bezczynności organu.
Strona zwróciła uwagę, że Ordynacja podatkowa nie ustanawia organu wyższego stopnia nad SKO, co powoduje brak możliwości wniesienia przez nią ponaglenia na działalność tego organu. Zatem w jej ocenie wyczerpała środki zaskarżenia, o których mowa w art. 52 §1 i 2 oraz art. 53 §2b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako: "p.p.s.a.". Nadmieniła, że z daleko idącej ostrożności procesowej 20 maja 2024 r. złożyła do SKO skargę w rozumieniu działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Zaznaczył, że skarżąca wnosząc skargę na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie dokonała tej czynności już po zakończeniu postępowania odwoławczego. W ocenie organu skoro 7 czerwca 2024 r. SKO wydało decyzję kończącą postępowanie odwoławcze, to z tym dniem ustał stan postępowania podlegający kontroli sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądami administracyjnymi badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Badanie to przebiega m.in. z uwzględnieniem przesłanek odrzucenia skargi, o których mowa w art. 58 §1 p.p.s.a. W przepisie tym, obok kazuistycznego wskazania okoliczności skutkujących odrzuceniem skargi (pkt 1-5a), przewidziano także odrzucenie tego środka prawnego, gdy z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne (pkt 6). Z taką zaś sytuacja mamy do czynienia w niniejszej sprawie wobec wniesienia skargi na bezczynność w postępowaniu odwoławczym po uprzednim jego zakończeniu przez wydanie decyzji. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 §3 p.p.s.a.).
Jednocześnie wskazać należy, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 §1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W treści wskazanej uchwały oraz w jej uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wiąże skutek w postaci merytorycznego rozpoznania skargi na bezczynność z samym faktem "wydania decyzji". Pogląd wiążący ustanie stanu bezczynności z faktem załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności jest poglądem dominującym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. np. postanowienie NSA z 15 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 1404/23, wyrok NSA z 5 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3747/18, wyrok NSA z 8 maja 2019 r., sygn. akt I FSK 1401/17, wyrok NSA z 11 lutego 2011 r., sygn. akt I FSK 198/10).
W orzecznictwie tym podnosi się, że "(...) Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednakże bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań. Poza zakresem kontroli sądu pozostaje prawna poprawność czynności załatwiających żądanie. Oznacza to, że sąd nie wnika w merytoryczną i procesową poprawność czynności, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności. (...)" (wyrok NSA z dnia 21 marca 2019 r., I OSK 1295/17).
Sąd ustalił, że z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia (k. 117 akt SKO) wynika, że decyzja organu z 7 czerwca 2024 r. została nie tylko wydana, ale także wysłana stronie przed wniesieniem skargi. Zatem w momencie wniesienia skargi w dniu 13 czerwca 2024 r. (Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia - k. 8 akt sądowych), wobec uprzedniego wydania decyzji w postępowaniu odwoławczym, brak było przedmiotu zaskarżenia w postaci skargi na bezczynność, a tym samym nie było już możliwe osiągnięcie celu tego rodzaju skargi, którym jest rozstrzygnięcie sprawy.
W konsekwencji powyższego na etapie dokonywania przez sąd oceny istnienia przedmiotu skargi na bezczynność nie ma znaczenia, czy przed jej wniesieniem zostało złożone ponaglenie, o którym mowa wart. 52 §1 i 2 p.p.s.a, które w realiach niniejszej sprawy mogłaby stanowić skarga złożona przez stronę do SKO na podstawie uregulowań zawartych w dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego.
Jeżeli bowiem sąd ustali brak przedmiotu zaskarżenia w postaci ustania stanu bezczynności wskutek wydania rozstrzygnięcia przez organ administracji, to sąd nie może już dokonywać oceny spełnienia kolejnych warunków dopuszczalności wniesienia skargi, skoro sama skarga jest niedopuszczalna z powodu braku przedmiotu zaskarżenia.
Reasumując należy stwierdzić, że w dniu wniesienia skargi przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego w postaci bezczynności miał charakter historyczny (nieaktualny). Skoro bezczynność kończy się wraz z załatwieniem sprawy przez organ, to oczywiste jest, że skarga nie może dotyczyć przedmiotu, który nie istnieje już w chwili jej wniesienia.
Z powyższych względów na podstawie art. 58 §1 pkt 6 w związku z art. 58 §3 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2. sentencji znalazło swoje oparcie w art. 232 §1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.
Orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl.