Uzasadnienie
A.T. (skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie pismo zatytułowane skarga na opieszałość – niezałatwienie wniosku o wydanie zaświadczenia, skierowane przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, formułując w nim zarzuty działania na swoją szkodę i żądając ukarania organu grzywną w wysokości 5.000 zł.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na jej niedopuszczalność lub jej oddalenie oraz oddalenie wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Niezależnie od tego, że zarzuty skargi uznał za nieuzasadnione, podniósł że sądową kontrolę nad działaniami czy też zaniechaniami organu w zakresie ubezpieczeń społecznych sprawuje wyłącznie właściwy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem legalności, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne,
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty,
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie,
- 4) inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a)pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach,
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej,
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej,
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego
- 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Ponadto sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.).
Stosownie do powyższego uregulowania, sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości orzekają m.in. w sprawach skarg na bezczynność organów administracji (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.). Skarga na bezczynność organu jest jednak dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Warunkiem dopuszczalności skargi sądowoadministracyjnej na bezczynność organu jest więc istnienie podstawy prawnej do określonego działania organu. Przy czym, nie zawsze działania lub zaniechania organów administracji publicznej objęte będą kognicją sądów administracyjnych. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, czy skarga należy do kategorii spraw wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a.
A.T. zarzuca Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych bezczynność w związku z brakiem odpowiedzi na jej pismo z dnia 6 lutego 2015 r., w którym zażądała wydania zaświadczenia o wskazanej w nim treści.
Wobec tak określonego przedmiotu zaskarżania, należy wskazać, że zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje m.in. w sprawach ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek.
Jak stanowi art. 83 ust. 2 tej ustawy od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Właściwym w tych sprawach jest więc sąd powszechny – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Wyjątek od tej zasady wynika natomiast z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w myśl którego od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje natomiast prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Na rozstrzygnięcia wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, w oparciu o art. 127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, przysługuje więc skarga do sądu administracyjnego, na podstawie przepisów P.p.s.a.
Mając na uwadze treść wyżej wymienionych przepisów należy stwierdzić, że przedmiotowa sprawa dotycząca wydania zaświadczenia o określonej treści (a w konsekwencji bezczynność w tej sprawie) nie dotyczy przyznania lub odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku czy też umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, nie mieści się w katalogu spraw o którym mowa w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dlatego też nie podlega kognicji sądu administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę A.T. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wydania zaświadczenia (pismo z dnia 6 lutego 2015 r.) za niedopuszczalną.
Z tego też względu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.