Uzasadnienie
A.N. w piśmie z dnia 13 lipca 2010 r zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o przesłanie urzędowych formularzy druków w celu wystąpienia o przyznanie prawa pomocy. W sprawie będącej przedmiotem skargi opisanej w sentencji niniejszego postanowienia wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych na druku PPF wpłynął do Sądu 29 lipca 2010 r. Wnioskodawca jako osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wskazał rodziców i brata. W rubryce nr 7 odnoszącej się do informacji o stanie majątkowym wnioskodawcy i ww. osób podał brak jakiegokolwiek majątku i jednocześnie zaznaczył, że nie ma upoważnienia do informowania na temat majątku rodziny. Jako źródło dochodów wskazał działalność gospodarczą prowadzoną w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i podał, że nie osiąga dochodów, zaznaczając, że "dochody rodziny są ich sprawą". W uzasadnieniu wniosku nie podniósł żadnych argumentów mających znaczenie dla oceny przesłanek w kwestii prawa pomocy.
Korzystając z możliwości żądania dodatkowego oświadczenia jaką daje art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwana dalej P.p.s.a., referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień dotyczących sytuacji materialnej, w tym o przedłożenie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych z trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, odpisu zeznania podatkowego za 2009 r., informacji o pomocy w utrzymaniu uzyskiwanej od instytucji lub osób, informacji o przyczynach braku aktywności w działalności gospodarczej.
W odpowiedzi z dnia 10 sierpnia 2010 r. skarżący oświadczył, że jego wniosek został wypełniony zgodnie z przepisami, spis majątku sporządził już do wniosku o wydanie uwierzytelnionych odpisów z akt organów skarbowych, a brak aktywności w działalności gospodarczej związany jest z postępowaniami przed tutejszym sądem administracyjnym
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Strona dochodząca swoich praw przed sądem administracyjnym ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, skuteczność jej wniosku zależy jednak od spełnienia przesłanek określonych przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – w skrócie P.p.s.a.), regulującej instytucję prawa pomocy.
Przepis art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a. wymaga by osoba starająca się o zwolnienie od opłat sądowych i wydatków wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy są odstępstwem od przewidzianej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie i wobec tego jako przepisy wyjątkowe mogą mieć zastosowanie także tylko w sytuacjach wyjątkowych, tj. wówczas, gdy nastąpiło naruszenie równowagi sytuacji materialnej powodujące niemożność zapewnienia skarżącemu i jego rodzinie niezbędnych środków utrzymania.
Zgodzić się należy, iż to na wnoszącym o prawo pomocy spoczywa inicjatywa i ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z dobrodziejstwa instytucji prawa pomocy. W postępowaniu o zwolnienie od kosztów sądowych badaniu podlega przede wszystkim konkretna sytuacja majątkowa i życiowa wnoszącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, dlatego powinien on przytaczać na poparcie swoich argumentów dane i informacje, m.in. na temat swojej sytuacji życiowej i majątkowej, a w przypadku, gdy korzysta z pomocy osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, poza obowiązkowymi informacjami o stanie majątkowym tych osób, również powinien podać rodzaj i zakres pomocy udzielanej mu przez bliskich, których w tym wypadku brak. Wnioskodawca wiedząc, czemu dał wyraz w treści wniosku, że dane o stanie majątkowym w tego rodzaju postępowaniu wpadkowym mają zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia o przyznaniu pomocy, zaniechał (poza wskazaniem kręgu osób z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym) podania informacji, które są niezbędne dla rozważenia, czy w danym przypadku wystąpiły przesłanki do zastosowania instytucji prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie kwestie związane z sytuacją materialną skarżącego nie zostały przez niego wyjaśnione
Referendarz sądowy (sąd) nie ma obowiązku prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są mu znane wobec uchylania się strony od złożenia stosownych dokumentów i wyjaśnień. Taki brak współpracy, wręcz jawna odmowa ujawnienia koniecznych do wniosku danych, musi spowodować niekorzystne konsekwencje dla wnioskodawcy w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. Nie sposób honorować wniosku skarżącego w złożonej przez niego postaci, tj. niepoddającego się jakiejkolwiek weryfikacji pod kątem przesłanek koniecznych dla rozważenia instytucji prawa pomocy. Ponownie należy podkreślić, że jedynym kryterium, od którego przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uzależnia przyznanie prawa pomocy ma charakter materialny i jest nim brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, a ocenę tego skarżący sam uniemożliwił.
Z tych względów należało w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzec jak w sentencji postanowienia.