Uzasadnienie
A. C. pismem z dnia 7 stycznia 2014 r. złożyła do Prezydenta Miasta S. wniosek o umorzenie należności pieniężnej w kwocie [...] zł z tytułu nieopłaconego postoju samochodu o nr rej. [...] w strefie parkowania oraz o anulowanie upomnienia nr [...] z dnia [...] r.
W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku podano, że 9 grudnia 2013 r. wnioskodawczyni doręczono upomnienie nr [...] z dnia [...] r. wzywające do uregulowania kwoty [...] zł za postój pojazdu samochodowego o nr rej. [...] na ulicach publicznych miasta S. Nadto, A.C. podniosła, że przedmiotowy samochód "mógł mieć postój na ulicach publicznych m. S. wymienionych w upomnieniu lecz nie parkował w miejscach wyznaczonych na zastrzeżone stanowiska postojowe (...), gdyż przedmiotowe ulice, zastrzeżonych i odpowiednio oznakowanych miejsc do parkowania samochodów, nie posiadają." Z tego też względu, w ocenie wnioskodawczyni, nie zaistniał obowiązek opłacenia postoju, co uzasadnia złożony wniosek o anulowanie upomnienia i umorzenie należności.
Następnie, pismem z 24 kwietnia 2014 r., wnioskodawczyni zwróciła się do Prezydenta Miasta S. o wskazanie na jakim etapie postępowania znajduje się jej wniosek z 7 stycznia 2014 r.
Pismem z dnia 12 maja 2014 r., Inspektor H. M., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta S., poinformowała wnioskodawczynię, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w pismach z 19 listopada 2013 r. i 9 stycznia 2014 r., gdzie wskazano, że organ znajduje się w posiadaniu "zawiadomień", które dokumentują fakt obecności pojazdu [...]o nr rej. [...] bez wniesienia opłaty za postój w obszarze strefy płatnego parkowania. Nieopłacone postoje w oznaczonych miejscach i czasie zostały zarejestrowane przez pełniących swoje obowiązki inspektorów i zapisane na blankiecie "zawiadomienie", który to dokument jest informacją dla parkującego pojazd o niepłaconym parkowaniu, które miało miejsce.
Jednocześnie w piśmie z 19 listopada 2013 r. poinformowano wnioskodawczynię, że doręczone jej zostanie upomnienie, od którego nie przysługuje odwołanie, ma ona jednak prawo złożenia zarzutów w toku postepowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o, wystawiony przez wierzyciela, tytuł wykonawczy.
Z kolei, w piśmie z 9 stycznia 2014 r. organ przywołał akty prawa miejscowego, z których wynika obowiązek ponoszenia opłaty z tytułu płatnego parkowania w S., jak również wnoszenia opłaty dodatkowej w przypadku nie uiszczenia takiej opłaty. Jednocześnie, organ wskazał, że kopie zawiadomień o nieopłaconych postojach znajdują się w Biurze Strefy Płatnego Parkowania i mogą być udostępnione do wglądu po uprzednim ustaleniu terminu.
Pismem z 22 kwietnia 2014 r., które wpłynęło do organu 24 kwietnia 2014 r., A.C. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zażalenie na bezczynność Prezydenta Miasta S. W uzasadnieniu zażalenia wnioskodawczyni wskazała, że organ dotychczas, wbrew obowiązującym przepisom prawa, nie załatwił jej wniosku o umorzenie należności w kwocie [...] zł i anulowanie upomnienia.
Postanowieniem z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpoznaniu zażalenie A.C. nie nierozpatrzenie w terminie przez Prezydenta Miasta S. wniosku z 7 stycznia 2014 r. w sprawie anulowania upomnienia nr [...] z [...] r. lub umorzenie należności w kwocie [...] zł wymienionych w tym upomnieniu, postanowiło:
- - uznać za nieuzasadnione zażalenie w przedmiocie niezałatwienia przez Prezydenta Miasta S. w terminie wniosku z 7 stycznia 2014 r. w części dotyczącej anulowania upomnienia;
- - uznać za uzasadnione zażalenie na niezałatwienie w terminie przez Prezydenta Miasta S. wniosku z 7 stycznia 2014 r. w części dotyczącej umorzenia należności w kwocie [...] zł i nakazać rozpoznanie wniosku w terminie miesiąca;
- - stwierdzić, że niezałatwienie sprawy opisanej w pkt 2 w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa;
- - zobowiązać do wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy opisanej w pkt 2 w terminie oraz do przesłania informacji do strony oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w terminie dwóch tygodni.
W dniu 18 czerwca Prezydent Miasta S. skierował do wnioskodawczyni informację, że wykonując zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zawarte w postanowieniu z 3 czerwca 2014 r. "wyjaśnione zostały przyczyny stanowiące podstawy wydania postanowienia oraz ustalono odpowiedzialność za ich zaistnienie".
Pismo o takiej treści skierowano również do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Następnie, pismem z 23 czerwca 2014 r. Inspektor H. M., działająca z upoważnienia Prezydenta Miasta S., skierowała do A.C. pismo, w którym wskazała, że w związku ze złożeniem wniosku o umorzenie z 7 stycznia 2014 r. informuje ją, że wniosek został rozpatrzony w sposób negatywny.
Jako uzasadnienie powyższej informacji przytoczono art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13 b ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz § 58 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych.
Następnie, wnioskodawczy po raz kolejny skierowała do organu pismo z prośbą o wskazanie, czy informacja zawarta w piśmie z 23 czerwca 2014 r. stanowi rozpatrzenie jej wniosku z 7 stycznia 2014 r. oraz wskazanie podstawy prawnej tego pisma.
Z akt administracyjnych wynika, że w odpowiedzi na powyższe pismo, 24 lipca 2014 r., Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska – A.G., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta skierował do wnioskodawczyni pismo o wskazanie informacji i dokumentów potwierdzających dochody i wydatki oraz poinformował, że pismo z 23 czerwca 2014 r. nie kończyło sprawy, a jedynie stanowiło korespondencję w sprawie.
Mając na uwadze taki stan rzeczy wnioskodawczyni złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Prezydenta Miasta S. w przedmiocie nierozpoznania wniosku o umorzenie należności pieniężnej w kwocie [...] zł, zarzucając naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy i wniosła o:
- 1) stwierdzenie rażącego naruszenia prawa polegającego na niewykonaniu pkt 2 (omyłkowo wskazano pkt 1) postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] r.,
- 2) zobowiązanie Prezydenta Miasta S. do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi,
- 3) rozpoznania wniosku skarżącego zgodnie z przepisami K.p.a.,
- 4) wymierzenie organowi grzywny,
- 5) zasądzenie od Prezydenta Miasta S. na rzecz skarżącej kosztów niniejszego postępowania.
Uzasadniając powyższe żądania skarżąca przytoczyła poszczególne przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych, dotyczących bezczynności organów administracyjnych.
W piśmie z 25 listopada 2014 r. skarżąca podtrzymała zarzuty skargi oraz sprostował oczywistą omyłkę pisarską, dotyczącą błędnego wskazania w skardze, że organ nie wykonał pkt 2, a nie jak pierwotnie wskazano pkt 1, postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. W odpowiedzi na skargę, Prezydent Miasta S. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.
Wskazać należy, że skarżąca, pismem z dnia 7 stycznia 2014 r. złożyła wniosek o anulowanie upomnienia i umorzenie należności pieniężnej z tytułu nieopłacenia postoju w strefie płatnego parkowania.
Mimo wyznaczenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. terminu załatwienia sprawy sprawa ta nie została rozpoznana w trybie administracyjnym. Podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy, postanowieniem z dnia 3 czerwca 2014 r. uwzględnił zażalenie skarżącej i wyznaczył dodatkowy termin do załatwienia sprawy wszczętej wnioskiem z dnia 7 stycznia 2014 r.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organ, pozostając w bezczynności, zdaje się nie dostrzegać, że w poddanej kontroli sądowej sprawie problem leży po stronie formy, w jakiej powinno nastąpić rozstrzygnięcie sprawy.
Obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpoznanie sprawy w trybie administracyjnym lub wydanie aktu odmawiającego wszczęcia postępowania, jeżeli zachodzą ku temu przesłanki. W obydwu przypadkach organ jest zobowiązany uwzględniać reguły procesu administracyjnego, a w szczególności działać w formach przewidzianych w tym postępowaniu.
Wyrok uwzględniający skargę na bezczynność organu administracji publicznej nie może dotyczyć kwestii mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności, a ewentualne wskazania w tym przedmiocie poczynione przez Sąd nie byłyby dla organu wiążące. Organ jest jednak zobowiązany, by stanowisko w zakresie możliwości lub odmowy prowadzenia postępowania administracyjnego przedstawione zostało w odpowiedniej formie.
Podkreślić jednak należy, że podejmowana na zasadzie art. 64 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) w zw. z art. 55 tej ustawy decyzja o umorzeniu należności ma charakter uznaniowy. Co do zasady uznanie administracyjne oznacza możliwość wyboru przez organ, w określonym stanie prawnym i faktycznym, konsekwencji prawnej. Innymi słowy, decydując na zasadzie uznania administracyjnego organ podejmuje rozstrzygnięcie w sposób nieskrępowany, a o ostatecznym wyborze sposobu rozstrzygnięcia powinny zadecydować przesłanki celowości i słuszności działania, które z kolei stanowią wypadkową wyważenia przez organ, z uwzględnieniem norm prawnych mających zastosowanie i znaczenie w danej sprawie, słusznego interesu strony i interesu publicznego.
Wobec powyższego organ jest zobowiązany do rozpatrzenia – w trybie przewidzianym dla rozstrzygania spraw administracyjnych – wniosku skarżącej z dnia 7 stycznia 2014 r. o umorzenie należności pieniężnej z tytułu nieopłaconego postoju samochodu o nr rej. [...] w strefie parkowania.
Żądanie skarżącej powinno prowadzić do wydania stosownej decyzji bowiem zachowanie przez organ właściwej formy ma zasadnicze znaczenie dla poddania postępowania przed organem pierwszej instancji kontroli zarówno w trybie administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym.
W rozpoznawanej sprawie organ przez okres niespełna roku nie rozpoznał wniosku skarżącej o umorzenie należności z tytułu nieopłaconego postoju samochodu o nr rej. [...] w strefie parkowania kierując do niej różnorodne pisma kilkukrotnie na mające związku z wnioskiem skarżącej, w którym wyraźnie wyartykułowała ona swoje żądanie.
Stwierdzając bezczynność organu administracji publicznej, Sąd orzekł ponadto, że bezczynność Prezydenta Miasta S. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na okres, który upłynął od złożenia przez skarżącą wniosku o umorzenie i dotychczasowe nie zajęcie żadnego stanowiska w tym przedmiocie przez organ, a także zignorowanie przez ten organ rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., wyznaczającego dodatkowy termin na załatwienie sprawy.
W okolicznościach faktycznych sprawy Sąd uznał także, że istnieją podstawy do wymierzenia organowi grzywny zgodnie z wnioskiem skarżącej zawartym w skardze. Podkreślić należy, że nałożenie grzywny ma charakter fakultatywny. Za wymierzaniem organowi grzywny przemawia fakt, że organ, przez okres kilku miesięcy ignorował wniosek skarżącej udzielając jej wymijających odpowiedzi nie mających związku z treścią pism kierowanych przez wnioskodawczynię do Prezydenta Miasta S. Jednocześnie, także już o wydaniu postanowienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., organ po raz kolejny skierował do wnioskodawczyni pismo o odmownym załatwieniu wniosku o umorzenie nie zachowując właściwej formy takiego rozstrzygnięcia. Bezczynność sprowadzała się zatem do całkowitej bierności organu administracji publicznej w okresie od 8 stycznia 2014 r. do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie.
Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 149 § 1 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).