Uzasadnienie
W dniu [...] listopada 2018 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego, dalej "organ podatkowy", wpłynął wniosek z dnia [...] listopada 2018 r. K., dalej "spółka" o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2005 r. wraz z korektami deklaracji na ten podatek za ww. okresy. W ww. wniosku spółka nie wskazała żądanej kwoty nadpłaty.
Spółka podała, że obecnie nie toczy się względem niej żadne postępowanie podatkowe ani kontrolne. Uzasadnieniem wniosku były okoliczności ujawnione w toku kontroli podatkowej przeprowadzonej przez organ podatkowy w zakresie prawidłowości i rzetelności wykazanych w zeznaniu podatkowym przychodów i kosztów za okres od [...]01.2015 r. do [...].12.2015 r.
Organ podatkowy, działając na podstawie art. 75 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.), dalej "o.p.", uznał złożone korekty deklaracji za prawidłowe i na ich podstawie oraz informacji zawartych w karcie kontowej podatnika dokonał wyliczenia nadpłaty wynikającej z ww. korekt, która wyniosła [...] zł. Nadpłata kształtowała się następująco: I kwartał 2015 r. – [...] zł; II kwartał 2015 r. - [...] zł; III kwartał 2015 r. - [...] zł.
Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. (wpływu do organu- [...] stycznia 2020 r.) spółka wniosła ponaglenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S., dalej "organ II instancji", na podstawie art. 141 § 1 o.p. na bezczynność organu podatkowego. Zdaniem spółki, organ podatkowy naruszył art. 140 o.p. przez niezałatwienie sprawy w terminie w postaci wydania stosownej decyzji. Spółka podała, że organ podatkowy zwrócił jej żądaną nadpłatę wraz z należnymi odsetkami, lecz nie wydał w tym zakresie decyzji podatkowej zgodnie z przepisami o.p.
Organ II instancji wydał w dniu [...] marca 2020 r. postanowienie nr [...]; [...], w którym uznał wniesione przez spółkę ponaglenie za nieuzasadnione.
Organ II instancji przedstawił stan faktyczny sprawy i przytoczył treść art. 120, art. 124, art. 125, art. 126, art. 139 § 1 i § 2, art. 141 § 1 i § 2, art. 140, art. 75 § 3 i § 4, art. 165 § 1, § 2 i § 3 o.p. Organ II instancji stwierdził, że organ podatkowy prawidłowo uznał, że spółka miała prawo złożyć ww. wniosek, gdyż dokonała tego po zakończeniu kontroli skarbowej, ale w trakcie kontroli w podatku dochodowym od osób prawnych, która rozpoczęła się [...]04.2018 r. i zakończyła się w dniu [...]06.2019 r. Wobec złożenia ww. wniosku i trwającą kontrolę podatkową (w przedmiocie innego podatku) w zw. z art. 10 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 ze zm.), w ocenie organu II instancji, organ podatkowy nie miał możliwości przyjęcia, że spółka działała poza prawem, dlatego też dokonał zwrotu żądanej nadpłaty. Według organu II instancji, nie miał żadnego znaczenia fakt, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. (doręczonym spółce [...] stycznia 2020 r.) organ podatkowy wszczął wobec spółki postępowanie podatkowe w sprawie podatku od towarów za I, II, III i IV kwartał 2015 r.
Organ II instancji wyjaśnił pojęcie bezczynności na tle ww. przepisów i wskazał, że organ podatkowy zwrócił spółce żądaną nadpłatę wraz z należnymi odsetkami (bezsporne). Tym samym, nie zaistniał stan bezczynności organu podatkowego. Organ II instancji wyjaśnił, że spółka nie kwestionowała wysokości nadpłaty, która została jej zwrócona, lecz jedynie domagała się wydania decyzji podatkowej w tym zakresie. Organ II instancji wyjaśnił, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty wraz ze złożoną korektą wszczyna postępowanie podatkowe na żądanie strony, którego celem jest weryfikacja przez organ podatkowy złożonej korekty deklaracji. Jeżeli prawidłowość złożonej korekty nie budzi wątpliwości organu podatkowego to zwraca on nadpłatę stronie bez wydawania decyzji stwierdzającej nadpłatę, zaś korekta wywołuje stosowne skutki prawne. Organ II instancji stwierdził, że taka właśnie sytuacja nastąpiła w sprawie.
Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność organu podatkowego w postaci rażącego przekroczenia terminu do wydania decyzji kończącej postępowanie podatkowe, którego celem było:
- - stwierdzenie nadpłaty dotyczącej podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2015 r.; wykazanej w złożonych korektach deklaracji podatkowych VAT-7D;
- - stwierdzenie wysokości nadpłaty dotyczącej podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2015 r. wynikającej z korekt deklaracji podatkowych VAT-7D.
Spółka zarzuciła organowi podatkowemu naruszenie:
- 1. art. 75 § 4a w zw. z art.139 § 1 i art.140 § 1 o.p., w związku z tym, że do dnia dzisiejszego organ podatkowy nie zrealizował obowiązku określonego w powołanym przepisie o.p. - mimo, że po złożenia wniosku przez skarżącą spółkę w dniu [...]11.2018 r. o ustalenie nadpłaty i stwierdzenie jej wysokości był zobowiązany nie tylko wszcząć postępowanie podatkowe w trybie określonym przepisami o.p., ale także był zobowiązany wydać decyzję określającą nadpłatę i jej wysokość. Organ podatkowy nie miał prawa zrezygnować z obowiązku określonego w art. 75 § 4a o.p., bowiem był związany wnioskiem skarżącej spółki i nie mógł skorzystać z art. 75 § 4 o.p., ponieważ po zakończeniu postępowania kontrolnego dotyczącego podatku od towarów i usług za I, II I III kwartał 2015 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w S. uznał, że skarżąca niezasadnie zawyżyła podatek od towarów i usług do odliczenia za I, II I III kwartał 2015 r. organ podatkowy nie mógł więc dokonać zwrotu nadpłaty podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2015 r. bez wydania decyzji, bowiem w takiej sytuacji w obrocie prawnym jest wyłącznie wynik kontroli z dnia [...]02.2017 r., nr [...] wydany przez organ kontroli skarbowej, który wyklucza taki zwrot i wyklucza istnienie nadpłaty za ww. okresy rozliczeniowe, ponadto również ważna jest okoliczność z której wynika, że skarżąca spółka we wniosku o stwierdzenie nadpłaty i określenia jej wysokości powołała się na fakt nowych dowodów, które są w sprzeczności z ustaleniami i wnioskami poczynionymi przez organ kontroli skarbowej w trakcie postępowania kontrolnego - tak więc także ta okoliczność wymuszała na organie podatkowym wydanie decyzji w której uzasadniłby dlaczego uznaje ustalenia i wnioski organu kontroli skarbowej za nieaktualne;
- 2. art. 121 § 1, art. 124 o.p. w zw. z art. 120 o.p. - mającym swoje źródło w normie konstytucyjnej zawartej w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także w przepisach prawa unijnego, tj. art. 2 Traktatu Unii Europejskiej w zakresie naruszenia zasady prawa do obrony i naruszenia zaufania do organów administracji państwowej w zw. z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (zasada proporcjonalności) i art. 51 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, który to przepis ma odzwierciedlenie także w zapisach Konstytucji RP odnoszących się zarówno do zasad działania organów podatkowych w granicach wyznaczonych przez prawo (art. 7 Konstytucji RP), a także do sprawiedliwego procedowania spraw, umożliwiając tym samym obronę jego interesu prawnego w ramach obowiązującej procedury (art. 45 w związku z art. 37 Konstytucji RP) oraz Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, tj. w art. 6 ust. 1, sporządzonej dnia 4 listopada 1950 r. w Rzymie (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), przez naruszenie owych zasad, a przede wszystkim ogólnej zasady procesowej wyrażonej w art. 121 § 1 o.p. która nie dopuszcza sytuacji, aby organy podatkowe w stosunku do tego samego podatnika, w stosunku do tego samego stanu faktycznego sprawy i w stosunku do tego samego podatku w jednym przypadku zwracał nienależny podatek jako nadpłatę wraz z odsetkami bez wyjaśnienie skarżącej spółce przesłanek takiego działania, tj. bez wydania wymaganej w tej sytuacji decyzji, a z drugiej strony w obrocie prawnym pozostaje wynik kontroli, który w swej istocie odmienić ocenia stan faktyczny sprawy i z jego treści wprost wynika, że dokonaniu zwrotu nadpłaty skarżącej jest bezzasadny. Tylko decyzja wydaną przez organ podatkowy we właściwy sposób uzasadniająca istnienie nadpłaty i jej wysokość mogła wyeliminować z obrotu prawnego skutki prawne wywołane wejściem do tego obrotu wyniku kontroli z dnia [...]02.2017 r. nr [...] Tak więc brak decyzji organu podatkowego powoduje, że w obrocie prawnym pozostaje wynik kontroli, który wyklucza istnienie nadpłaty i jej zwrot skarżącej taką sytuację należy uznać za godzącą w spójność stosowania prawa przez organy państwa, tym samym zachowanie organu podatkowego godzi w sposób oczywisty w zasadę procesową określoną art.121 § 1 o.p. a także takie postępowanie godzi w powagę samego organu. Warty szczególnego podkreślenia jest fakt, że rozpatrując przedmiotową sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ma szczególnie utrudnione zadanie, którym jest kontrola działalności organu podatkowego, jako organu administracji publicznej (art. art. 1 § 1 p.p.s.a. i art. 184 Konstytucji RP), bowiem nie są znane (do tej pory) powody, dla których organ podatkowy zdecydował się nie wydawać decyzji stwierdzającej nadpłatę i jej wysokość, tj. nie są znane okoliczności faktyczne, które wg organu podatkowego nie budziły jego wątpliwości co do celowości zwrotu skarżącej nadpłaty (art. 75 § 4 o.p.) w kontekście będącego w obrocie prawnym wyniku kontroli z dnia [...].02.2017 r., nr [...],257 wydanego przez organ kontroli skarbowej.
- 3. art. 139 § 1, art. 139 § 2 i art. 140 § 1 o.p, - w związku z tym, że organ podatkowy do chwili obecnej nie zakończył postępowania podatkowego - którego celem było stwierdzenie nadpłaty i określenia jej wysokości - decyzją. Organ ten naruszył także art. 139 § 2 o.p. i nie dokonał zakończenia postępowania podatkowego niezwłocznie, mimo że skarżąca spółka w złożonym w dniu [...]11.2018 r. wniosku o stwierdzenie nadpłaty i określenia jej wysokości powołała się wyłącznie na dowody, które organ znał z urzędu (od wielu miesięcy były w jego posiadaniu). Ponadto organ ten nie wyznaczył w trakcie trwającego postępowania podatkowego nowego terminu zakończenia postępowania podatkowego, czym naruszył art. 140 o.p.
Spółka wniosła o zobowiązanie organu podatkowego do wydania decyzji w trybie określonym w art. 75 § 4a o.p. w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi w której uzasadni, dlaczego wg tego organu ustalenia i wnioski poczynione przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. uznał za nieaktualne i dlaczego zwrot nadpłaty podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2015 r. jest należny skarżącej spółce oraz o stwierdzenie, że organ podatkowy w K. dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej spółki od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ podatkowy, wniósł o jej oddalenie, ustosunkowując się do zarzutów skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Spór w sprawie dotyczy konieczności wydania przez organ podatkowy decyzji w postępowaniu podatkowym wszczętym na skutek złożenia przez skarżącą przedmiotowego wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług.
Zdaniem skarżącej, organ podatkowy winien wydać stosowną decyzję, w której ustosunkuje się do przebiegu dotychczasowego postępowania podatkowego. Wobec braku załatwienia sprawy decyzją podatkową, według skarżącej, organ podatkowy pozostaje w bezczynności.
Organ podatkowy uznał, że na podstawie przepisów o.p. w niniejszej sprawie brak było podstaw do wydania decyzji podatkowej, zaś sprawa zakończyła się podjęciem przez organ czynności materialno – technicznej w postaci wypłaty skarżącej żądanej nadpłaty. Organ podatkowy wskazał, że z uwagi na powyższe nie można zarzucić mu bezczynności.
W sprawie bezsporne było, że organ podatkowy wypłacił skarżącej żądaną nadpłatę wraz z należnymi odsetkami.
Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 o.p., za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku.
Stosownie do art. 73 § 1 o.p., nadpłata powstaje, z zastrzeżeniem § 2, z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej.
Zgodnie z art. 75 § 3 o.p., jeżeli z przepisów prawa podatkowego wynika obowiązek złożenia zeznania (deklaracji), to podatnik, płatnik lub inkasent równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty jest obowiązany złożyć skorygowane zeznanie (deklarację).
Na podstawie art. 75 § 4 o.p., jeżeli prawidłowość skorygowanego zeznania (deklaracji) nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca nadpłatę bez wydawania decyzji stwierdzającej nadpłatę. W takim przypadku korekta wywołuje skutki prawne.
Stosownie do art. 81 § 1 o.p., jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację.
W myśl art. 81b § 1 o.p., uprawnienie do skorygowania deklaracji:
- 1) ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej – w zakresie objętym tym postępowaniem lub kontrolą;
- 2) przysługuje nadal po zakończeniu: a) kontroli podatkowej, b) postępowania podatkowego – w zakresie nieobjętym decyzją określającą wysokość zobowiązania podatkowego.
W niniejszej sprawie Sąd uznał skargę za niezasadną.
Sąd podzielił stanowisko organu podatkowego, że skarżąca mogła złożyć przedmiotowy wniosek, gdyż postępowanie kontrolne w przedmiocie podatku od towarów i usług dotyczące I, II i III kwartału 2015 r. w stosunku do niej się zakończyło. Okoliczność, że trwało w stosunku do niej postępowanie w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2015 nie miała znaczenia. Także fakt, że już po złożeniu przez skarżącą ww. wniosku organ podatkowy wszczął postępowanie w zakresie I, II, III i IV kwartału 2015 r. w podatku od towarów i usług nie miał wpływu na rozpoznanie przez organ podatkowy złożonego wniosku.
Organ podatkowy postąpił zgodnie z art. 75 § 4 o.p. i dokonał zwrotu żądanej nadpłaty, po uznaniu za prawidłowe, złożonych przez skarżącą korekt deklaracji. W takiej sytuacji organ podatkowy nie wydaje decyzji podatkowej. Gdyby organ podatkowy uczynił tak jak chciałaby skarżąca, tj. wydał decyzję, to dopuściłby się rażącego naruszenia prawa (art. 75 § 4 o.p.).
Złożone przez skarżącą korekty wywołały skutki prawne, co wiąże się z treścią art. 21 § 2 o.p., który stanowi, że jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, tj. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem § 3.
Dopiero w sytuacji gdy organ podatkowy kwestionuje złożoną przez podatnika korektę deklaracji wydaje stosowną decyzję na podstawie art. 75 § 4a o.p. Jednak taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, gdyż postępowanie podatkowe zakończyło się przez wypłatę żądanej przez spółkę nadpłaty na podstawie art. 75 o.p.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), skargę oddalił.