Uzasadnienie
W dniu [...] września 2020 r. (data nadania w urzędzie pocztowym - [...] września 2020 r.) do Prezesa Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa (ARiMR) wpłynął wniosek J. S. (dalej "skarżący") o wydanie na podstawie art. 62 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.- dalej "o.p.") postanowienia o zarachowaniu wpłaty z [...] sierpnia 2020 r. na poczet jego należności, wynikającej z II raty układu ratalnego. Skarżący domagał się prawidłowego zaliczenia wpłaconej kwoty, gdyż jego zdaniem, organ ARiMR błędnie zaliczył ją na poczet I raty, która jest regulowana przez niego miesięcznie u komornika.
Pismem z dnia [...] października 2020 r. Prezes ARiMR przekazał ww. wniosek skarżącego Dyrektorowi Z. Oddziału ARiMR (dalej "Dyrektor ARiMR") według właściwości, wynikające z regulaminu organizacji ARiMR. Pismo wpłynęło do Dyrektora ARiMR w dniu [...] października 2020 r.
W piśmie z dnia [...] października 2020 r., skierowanym do skarżącego, Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że wpłacona przez skarżącego kwota została rozliczona prawidłowo i nie zaistniały przesłanki z art. 62 § 4a o.p. Jak wynikało z treści pisma Dyrektor ARiMR wskazał, że działa w imieniu i z upoważnienia Prezesa ARiMR. Pismo doręczono skarżącemu w dniu [...] października 2020 r.
W dniu [...] października 2020 r. skarżący złożył zażalenie na ww. pismo, gdyż uznał je za postanowienie. Dyrektor ARiMR, jako działający z upoważnienia Prezesa ARiMR, przekazał je w dniu 27 października 2020 r. Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, pismo-zażalenie skarżącego za skargę wniesioną na Prezesa ARiMR na podstawie art. 238 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. – dalej "k.p.a"), która rozparzył w dniu [...] grudnia 2020 r.
Z akt sprawy wynikało, że w stosunku do skarżącego toczyło się postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wystawionego przez Dyrektora ARiMR, na który skarżący wniósł zarzuty.
Organ egzekucyjny- Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.- dalej "u.p.e.a."), pismem z dnia [...] października 2020 r. zobowiązał wierzyciela- Dyrektora ARiMR o zajęcie stanowiska co do wniesionych przez skarżącego zarzutów.
Wierzyciel - Dyrektor ARiMR wydał w dniu [...] listopada 2020 r. postanowienie o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione, które doręczono skarżącemu w dniu [...] listopada 2020 r.
Skarżący złożył na ww. postanowienie zażalenie w dniu [...] listopada 2020 r. do Prezesa ARiMR za pośrednictwem Dyrektora ARiMR (data nadania pisma w urzędzie pocztowym), w którym zawarł również ponaglenie na podstawie art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej "p.p.s.a") na bezczynność Dyrektora ARiMR. Skarżący zarzucił, że nie otrzymał postanowienia o zarachowaniu, o które wnioskował.
W dniu [...] listopada 2020 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Dyrektora ARiMR z uwagi na niewydanie postanowienia o zarachowaniu wpłaty z [...] sierpnia 2020 r., mimo złożenia przez niego wniosku z [...] r. Wskazał również, że nie otrzymał powiadomienia o przesłaniu jego zażalenia z [...] października 2020 r. na pismo Dyrektora ARiMR z [...] października 2020 r.
Zarzucił organowi naruszenie:
- 1. art. 62 o.p., przez niewydanie postanowienia w przypisanej treści (tj. bez uzasadnienia i pouczenia), pomimo wyraźnego wniosku skarżącego o wydanie postanowienia o zarachowaniu ww. wpłaty,
- 2. art. 219 o.p. w zw. z art. 210 § 1 pkt 7 o.p., przez niezamieszczenie w treści postanowienia pouczenia o wniesieniu środka zaskarżenia,
- 3. art. 219 o.p. w zw. z art. 210 § 1 o.p., przez wydanie rozstrzygnięcia bez ustawowych elementów postanowienia, pomimo że przepisy prawa w przypadku złożenia przez skarżącego wniosku o wydanie postanowienia o zarachowaniu nakładają na organ bezwzględny obowiązek wydania rozstrzygnięcia w formie postanowienia,
- 4. art. 33 § 2 pkt 3 lit. u.p.e.a., przez błędne zastosowanie ww. artykułu i uznanie przez organ, iż wierzytelność objęta trułem wykonawczym nr [...] nie została spłacona przed wydaniem ww. tytułu i wszczęciem egzekucji w postępowaniu administracyjnym,
- 5. art. 62 o.p. w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2019 r. poz. 1505 ze zm. – dalej "ustawa o ARiMR"), przez dokonanie nieprawidłowego zarachowania kwoty [...]zł dokonanej wpłatą z dnia [...] sierpnia 2020 r., mimo wyraźnego wskazania, że jest ona wpłacana na poczet "II raty z decyzji nr [...] z [...] r.,"
- 6. art. 8 i 107 § 3 k.p.a., przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń i powołanie się w sentencji postanowienia na rozstrzygnięcie, które nie przewiduje przepis prawa, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia, w szczególności nie wyjaśnianie dlaczego organ nie dokonał prawidłowego zarachowania,
- 7. art. 62 § 4 pkt 2 o.p. w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR, przez pominięcie przez organ możliwości wydania postanowienia zgodnie z wnioskiem o zarachowanie w sytuacji, gdy dokonana wpłata może być zaliczona w całości zgodnie z żądaniem skarżącego [dłużnika] i nie narażania skarżącego na dodatkowe zbędne koszty postępowania egzekucyjnego.
Skarżący wniósł o:
- 1. zobowiązanie Dyrektora ARiMR do rozpatrzenia wniosku skarżącego z [...] września 2020 r., o dokonanie prawidłowego zarachowania wpłaty z 24 sierpnia 2020 r., zgodnie z tytułem wpłaty w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności;
- 2. stwierdzenie, że bezczynność organu Dyrektora ARiMR nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa;
- 3. zasądzenie od organu Dyrektora ARiMR na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości [...] zł;
- 4. zasądzenie od organu Dyrektora ARiMR na rzecz skarżącego wszelkich kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę z dnia [...] grudnia 2020 r. Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie. Dyrektor ARiMR opisał dotychczasowy przebieg postępowania i podejmowane przez niego czynności. Podał również, że pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. poinformował skarżącego, iż jego pismo-zażalenie z dnia [...] października 2020 r. przekazał Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu [...] października 2020 r.
Dyrektor ARiMR wskazał, że jego zdaniem, kwestia niewydania spornego postanowienia będzie obecnie rozpoznawana przez WSA w Szczecinie, jak i Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zatem skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia przed złożeniem niniejszej skargi.
W dniu [...] lutego 2020 r. do Sądu wpłynęło pismo Dyrektora ARiMR, który przekazał kopię odpowiedzi Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:
Przedmiotem sprawy jest skarga na bezczynność organu administracji publicznej, poprzedzona wniesionym przez skarżącego ponagleniem do organu prowadzącego postępowanie. Merytoryczne rozpatrzenie skargi przez sąd administracyjny każdorazowo powinno zostać poprzedzone zbadaniem dopuszczalności jej wniesienia.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - pkt 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., sąd bada także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 - pkt 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Przepisy p.p.s.a. i k.p.a. nie definiują terminu "bezczynność". Jednakże, zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie (art. 35 k.p.a.) organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.
Należy podkreślić, że Sąd, rozpoznając skargę na bezczynność nie przesądza o zasadności wniesionej do organu skargi (wniosku), ale o obowiązku zrealizowania przez ten organ nakazanych prawem czynności. Sąd nie rozstrzyga zatem merytorycznie o zasadności wywodów strony i organu w zakresie sposobu załatwienia sprawy, a jedynie kontroluje, czy w prawem przewidzianych terminach organ wydał stosowne rozstrzygnięcie lub zareagował w inny przewiedziany prawem sposób.
Badając dopuszczalność skargi, należy również zauważyć, że zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W art. 52 § 2 p.p.s.a. doprecyzowano, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Ponadto, w art. 53 § 2b p.p.s.a. wskazano, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
W aktualnym stanie prawnym (obowiązującym od 1 czerwca 2017 r.), zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:
- 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);
- 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
Zgodnie z art. 37 § 2 k.p.a. ponaglenie zawiera uzasadnienie. Wnosi się je do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, bądź do organu prowadzącego postępowanie, jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 2 k.p.a.). Chociaż ponaglenie nie ma charakteru środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym w ścisłym rozumieniu, to jego wniesienie jest warunkiem stwierdzenia bezczynności organu lub przewlekłości postępowania przez organ administracji właściwy do jego rozpoznania, a także warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego, która może doprowadzić do wydania przez sąd orzeczenia stwierdzającego, że organ administracji dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Z akt sprawy wynikało, że skarżący w piśmie z dnia [...] listopada 2020 r. – zażalenie na postanowienie wierzyciela – Dyrektora ARiMR, skierowanym do Prezesa ARiMR, zawarł również ponaglenie na podstawie art. 53 § 2b p.p.s.a na bezczynność Dyrektora ARiMR. Skarżący zarzucił, że nie otrzymał postanowienia o zarachowaniu, o które wnioskował. Zatem spełniony został przez skarżącego warunek, wynikający z art. 37 § 1 k.p.a.
Wyjaśnić należy również, że choć skarżący uznał pismo z dnia [...] października 2020 r. Dyrektor ARiMR za postanowienie wydane na art. 62 § 4a o.p. i złożył na nie zażalenie, to w ocenie Sądu, ww. pismo nie mogło być uznane za postanowienie wydane na podstawie powyższego przepisu. Podkreślić należy, że Dyrektor ARiMR występował w tym piśmie w imieniu i z upoważnienia Prezesa ARiMR, a organ ten, tj. Prezes ARiMR, nie jest właściwy do wydania postanowień z art. 62 o.p. w pierwszej instancji. Właściwość organów ARiMR do wydania postanowień z art. 62 o.p. zostanie omówiona poniżej. Prawidłowo zatem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał ww. pismo-zażalenie za skargę wniesioną na Prezesa ARiMR na podstawie art. 238 § 1 k.p.a., którą rozparzył w dniu [...] grudnia 2020 r.
Zgodnie z art. 62 § 1 o.p, jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika, a w przypadku braku takiego wskazania - na poczet zobowiązania podatkowego o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zobowiązań podatkowych podatnika. W przypadku gdy na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe, których termin płatności upłynął, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności we wskazanym przez podatnika podatku, a w przypadku braku takiego wskazania lub braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych podatnika. Jeżeli na podatniku ciążą koszty doręczonego upomnienia, dokonaną wpłatę zalicza się w pierwszej kolejności na poczet tych kosztów (§ 1a). Jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania z tytułu zaliczek na podatek, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet zaliczki, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności (§ 2).
Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w razie dokonywania wpłat na poczet rat, na jakie rozłożono podatek lub zaległość podatkową wraz z odsetkami za zwłokę oraz rat podatku (§ 3).
W sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie, z zastrzeżeniem § 4a (§ 4).
Stosownie do art. 62 § 4a o.p., postanowienie, o którym mowa w § 4, wydaje się wyłącznie na wniosek, w przypadku gdy:
- 1) wpłata w całości pokrywa kwotę główną zaległości wraz z odsetkami za zwłokę lub
- 2) zaliczenie wpłaty następuje w całości zgodnie z żądaniem podatnika, lub
- 3) kwota wpłaty podlegającej zaliczeniu na poczet zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę lub kosztów upomnienia nie przekracza pięciokrotności kosztów upomnienia, lub
- 4) od wpłat dokonanych po terminie płatności nie naliczono odsetek za zwłokę zgodnie z art. 54 § 1 pkt 5.
Przepisy § 1-4a stosuje się odpowiednio do wpłat dokonywanych przez płatników, inkasentów, następców prawnych oraz osoby trzecie (§ 5).
W tym miejscu należy rozważyć właściwość organów ARiMR do wydania postanowienia na podstawie art. 62 § 4a o.p.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o ARiMR, organem Agencji jest Prezes powoływany przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw rozwoju wsi oraz ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Prezes Rady Ministrów odwołuje Prezesa Agencji. Prezes Agencji kieruje działalnością Agencji i reprezentuje ją na zewnątrz. Prezes Agencji wykonuje zadania przy pomocy zastępców Prezesa Agencji, dyrektorów oddziałów regionalnych oraz kierowników biur powiatowych (art. 8 ust. 2 ustawy o ARiMR).
Na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o ARiMR, Prezes Agencji, dyrektorzy oddziałów regionalnych i kierownicy biur powiatowych wydają decyzje administracyjne w zakresie określonym w odrębnych przepisach. W postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do dyrektorów oddziałów regionalnych jest Prezes Agencji, a w stosunku do kierowników biur powiatowych - dyrektor oddziału regionalnego (art. 10 ust. 2 ustawy o ARiMR).
Stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
- 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,
- 2) krajowych, przeznaczonych na:
- a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
- b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
- - następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR).
Zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR, do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa:
- 1) z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni;
- 2) przy czym bieg terminu przedawnienia tych należności ulega przerwaniu także wskutek doręczenia dłużnikowi upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w dniu doręczenia tego upomnienia; w takim przypadku bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym doręczono upomnienie.
Na podstawie art. 29 ust. 8 ustawy o ARiMR, uprawnienia organu podatkowego określone w ustawie, o której mowa w ust. 7, przysługują organowi, o którym mowa w ust. 2.
Na mocy art. 29 ust. 10 ustawy o ARiMR, do egzekucji należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków finansowych, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym że uprawnienia wierzyciela określone w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przysługują:
- 1) Prezesowi Agencji - w przypadku gdy jest on właściwy do rozstrzygania w sprawach o przyznanie płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1;
- 2) dyrektorowi oddziału regionalnego:
- a) w przypadku gdy jest on właściwy do rozstrzygania w sprawach o przyznanie płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1,
- b) jako organowi wyższego stopnia - w przypadku gdy organem właściwym do rozstrzygania w sprawach o przyznanie płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest kierownik biura powiatowego.
Dział III o.p. obejmuje przepisy od art. 21 do 119 o.p., które należy stosować odpowiednio. Wskazać należy, że odpowiednie stosowanie przepisów prawa polega na uwzględnianiu indywidualnych odmienności, specyfiki i charakterystyki rozwiązań prawnych, do których, albo wespół z którymi, przepisy te z woli prawodawcy mają być stosowane. Prawo nie stanowi wówczas w regulacjach określonych instytucji pewnych przepisów, ale odsyła do innych, już obowiązujących zapisów prawnych, uznając, że te drugie, w obszarze pierwszych, mogą być odpowiednio stosowane. Inaczej rzecz ujmując – odpowiednie stosowanie przepisów oznacza, że unormowań stosowanych odpowiednio nie można przenosić w sposób "mechaniczny" bez uwzględnienia specyfiki i charakteru określonego obszaru prawnego, w jakim działa organ stosujący prawo (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2013 r. o sygn. akt II FSK 2877/11). Odpowiednie stosowanie przepisów może oznaczać zatem stosowanie ich wprost, bądź z modyfikacjami, a w pewnych okolicznościach może w ogóle wykluczać ich stosowanie.
Organem ARiMR właściwym, co do zasady, odnośnie przyznania danej płatności oraz orzeczenia o jej zwrocie byłby w pierwszej instancji – kierownik ARiMR, zaś w drugiej instancji - dyrektor ARiMR. Organom tym zatem służyłby, co do zasady, uprawnienia organów podatkowych. Należy jednak pamiętać o właściwości organów ARiMR na tle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zdaniem Sądu, odpowiednie stosowanie art. 62 o.p. polega również na ustaleniu właściwości rzeczowej organów ARiMR. Zatem biorąc pod uwagę treść art. 29 ust. 10 ustawy o ARiMR, gdzie organem, wystawiającym tytuł wykonawczy jest wierzyciel - dyrektor ARiMR, należało uznać, że organem ARiMR, upoważnionym do wydania postanowienia w trybie art. 62 § 4 w zw. § 4a o.p. jest dyrektor ARiMR, jako organ I instancji.
Jak wynikało z akt, do Dyrektora ARiMR został złożony przez skarżącego wniosek o wydanie postanowienia w trybie art. 62 § 4 w zw. § 4a o.p. Wniosek ten nie został rozpoznany przez Dyrektora ARiMR w formie wydania postanowienia.
Zdaniem Sądu, za rozpoznanie wniosku nie można uznać pisma Dyrektora ARiMR z dnia [...] października 2020 r., z przyczyn wyżej opisanych w uzasadnieniu.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- pkt 4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a., sąd:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie, sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Z powołanej regulacji prawnej wynika, że celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności w zakresie praw i obowiązków strony. Jednocześnie, sąd nie przesądza o treści czy skutkach tych działań. Jego kontrola ogranicza się do ustalenia, czy organ rzeczywiście nie podjął działania, do którego był zobowiązany. Poza zakresem kontroli sądu pozostaje natomiast kwestia oceny zagadnień materialnoprawnych.
W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, Dyrektor ARiMR pozostawał w bezczynności wobec braku rozpoznania wniosku skarżącego w formie postanowienia, zawierające rozstrzygnięcie pozytywne lub negatywne dla strony. Zatem Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia wniosku w określonym w sentencji wyroku terminie.
W niniejszej sprawie Sąd zobowiązany był przeanalizować okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób jego działania, w tym stopień przekroczenia terminów, które mają znaczenie dla oceny, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca.
Zdaniem Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie doszło do tej kwalifikowanej formy bezczynności, gdyż na niezałatwienie wniosku skarżącego z [...] września 2020 r. złożyło się wadliwe skierowanie go przez skarżącego bezpośrednio do Prezesa ARiMR, który nie był właściwy do załatwienia. Następnie Prezes ARiMR błędnie przekazał ww. wniosek Dyrektorowi ARiMR według właściwości, wynikającej z regulaminu organizacyjnego sprawy, traktując go jako wniosek złożony na podstawie działu VIII k.p.a., zamiast według właściwości rzeczowej na podstawie art. 20 k.p.a. Powyższe spowodowało, że Dyrektor ARiMR udzielił w imieniu Prezesa ARiMR w dniu [...] października 2020 r., odpowiedzi na ww. wniosek skarżącego w trybie k.p.a., na którą skarżący wniósł pismo-zażalenie i które zostało rozpoznane przez Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu [...] grudnia 2020 r. jako skarga na podstawie art. 238 § 1 k.p.a.
Podkreślić należy, że opisane powyżej czynności podejmowane były przez organy ARiMR bez zbędnej zwłoki, świadczyły o tym daty podejmowanych działań, bliżej opisane w uzasadnieniu powyżej. Błąd na początkowym etapie, tj. skierowanie przedmiotowego wniosku przez skarżącego do niewłaściwego organu miał swoje konsekwencje, które złożyły się na nierozpoznanie jego wniosku w terminie. W tych okolicznościach na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności, lecz nie z rażącym naruszeniem prawa.
Odnośnie wniosku strony o zasądzenie na jej rzecz kwoty [...]zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., należy wskazać, instytucja ta jest dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Należy przyjąć, że przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Przyznanie tej sumy powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącego oraz ewentualnego zachowania skarżącego jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania.
W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, Dyrektor ARiMR pozostawał w bezczynności wadliwie uznając, że doszło do załatwienia wniosku strony przez wydanie przez niego pisma z [...] października 2020 r. w imieniu Prezesa ARiMR, co nie stanowiło okoliczności celowego pozostawania w bezczynności i unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Tym samym, wniosek skarżącego w tym zakresie nie zasługiwał na uwzględnienie.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art.149 § 1, § 1a i art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.