Uzasadnienie
Sygn. akt I SAB/Sz [...]
Uzasadnienie
A. D. (dalej: "skarżąca"), pismem z dnia 14 lipca 2022 r. złożyła skargę na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy (dalej: "Burmistrz") "w sprawie braku stosowania prawa, nieprawidłowego załatwienia petentów, działania na moją szkodę".
W treści skargi, skarżąca wniosła o nakazanie pisemnego uznania nieznajomości przepisów i niedopełnienia obowiązków urzędniczych, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zaniechań, omijania prawa i że działania te miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca wniosła o ustalenie, że działania Burmistrza, a w zasadzie ich brak skutkują na niekorzyść strony. Wniosła także, o stwierdzenie niedopełnienia szeregu obowiązków, a także o stwierdzenie nadpłaty i nakazanie jej zwrotu lub przeksięgowania na przyszłe zobowiązania.
Zdaniem skarżącej, z dołączonych do skargi decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. (dalej: "SKO") z 11 lipca 2022 r. nr [...], [...], [...], dotyczących podatku za 2014, 2015 i 2016 rok wynika, że Burmistrz był wyjątkowo bezczynny w zakresie załatwienie sprawy zwolnienia podatkowego z tytułu oddania w użytkowanie nieruchomości stowarzyszeniu OPP. Organ nie reagował na złożenie korekty deklaracji od nieruchomości od 20 stycznia 2015 r. do 10 grudnia 2020 r. Wszczęcie postępowania 10 grudnia 2020 r., tj. po 5 latach nie skutkowało załatwieniem sprawy, zgodnie z ustawowymi terminami (1 miesiąc) a na finał należało czekać wiele dłużej.
Skarżąca wskazała, że bezczynność organu skutkowała dla niej negatywnymi konsekwencjami, wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącej, z tytułu bezczynności w obiegu pozostały nieprawidłowe decyzje, które nie zostały skontrolowane, skorygowane przez organ wyższej instancji, obarczając skarżącą podatkiem w nienależnej wysokości.
Burmistrz wniósł o oddalenie skargi w odpowiedzi na skargę wskazując, że nie pozostawał w bezczynności w spawie badania należności wykazanych w korekcie deklaracji. Wskazał na podjęte czynności w toku czynność sprawdzających, a także, że wydłużenie się postępowania w sprawie podatków spowodowały braki kadrowe urzędu w 2020 r., pandemia oraz wielość składanych przez skarżącą podań. Wyjaśnił, że wszczęte postępowanie egzekucyjne dotyczyło niezapłaconych rat podatku za 2013 r. i 2014 r., a więc okresu gdy nie funkcjonowała umowa dzierżawy ze stowarzyszeniem [...] oraz że z uwagi na rozłożenie zaległości na raty organ podatkowy zawnioskował o umorzenie egzekucji w związku z uregulowaniem zobowiązań. Odnośnie do wniosku o stwierdzenie nadpłaty za lata 2014 - 2016, Burmistrz wskazał, że w związku z toczącym się postępowaniem odwoławczym przed SKO, brak jest możliwości prowadzenia dwóch postępowań w tej samej sprawie.
W piśmie procesowym z dnia 2 września 2022 r. skarżąca przedstawiła polemikę z odpowiedzią na skargę organu, odnosząc kolejne zastrzeżenia do działania organu, w tym czynności podjętych w ramach postępowań podatkowych oraz do treści wydanych decyzji w przedmiocie wymiaru podatków za lata od 2014 do 2016, wskazując na opieszałość i bezczynność organu. Skarżąca nie zgadza się ze stwierdzeniem Burmistrza, że postępowanie egzekucyjne dotyczy okresu sprzed funkcjonowania umowy z [...]. Wskazuje, że do spłaty ratalnej jej zdaniem niepowstałych zobowiązań została zmuszona groźbą wszczęcia egzekucji. Zdaniem skarżącej, zawisłość sprawy jej wniosku o stwierdzenie nadpłaty przed SKO, nie oznacza, że Burmistrz nie może w każdym czasie wniosku uznać za zasadny i poinformować o tym SKO, który sprawę umorzy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest zarówno przewlekłe prowadzenie postępowania, jak i bezczynność organu. Zasadnicze znaczenie ma przy tym fakt, że skarga została wniesiona już po dacie wydania ostatecznej decyzji w postępowaniu podatkowym, w toku którego organ miał dopuścić się bezczynności i prowadzić je w sposób przewlekły.
Stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej: "p.p.s.a.") sąd odrzuca skargę m. in. wówczas, gdy jest ona niedopuszczalna. Niedopuszczalność zachodzi wówczas, gdy skarga nie może być skutecznie wniesiona, to znaczy nie może zostać merytorycznie rozpoznana przez sąd.
Możliwość wniesienia skargi na bezczynność przewiduje art. 3 § 1 pkt 9 p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a. w razie uwzględnienia takiej skargi sąd, w zależności od realiów konkretnej sprawy, może orzec w ten sposób, że:
- 1) zobowiąże organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiąże organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdzi, że organ dopuścił się bezczynności.
Jest rzeczą oczywistą, że w wypadku, gdy organ nie pozostaje już w bezczynności, tj. wydał akt administracyjny, interpretację albo dokonał czynności, a w tych ramach wypowiedział się już w zakresie uprawnień lub obowiązków strony, nie jest możliwe wydanie rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. (zob. np. wyroki NSA: z dnia 27 lutego 2020 r., II OSK 2423/19; z dnia 19 kwietnia 2017 r., II OSK 238/16). Z istoty rzeczy sąd nie może bowiem zobowiązać organu do podjęcia działania, które już zostało podjęte ani do rozstrzygnięcia o prawach czy obowiązkach strony, jeżeli już w ich przedmiocie orzekł. Z kolei co do możliwości wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., czyli stwierdzenia bezczynności organu, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19.
Stosownie do niej, wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W kolejnej uchwale składu siedmiu sędziów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził także, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (uchwała z dnia 7 marca 2022 r., II OPS 1/21).
Zapatrywania wynikające z powyższych uchwał są co do zasady wiążące dla sądów administracyjnych (art. 269 § 1 p.p.s.a.). Skoro w odniesieniu do skargi tak na bezczynność, jak i przewlekłe prowadzenie postępowania, wniesionej już po zakończeniu postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej nie jest możliwe podjęcie przez sąd administracyjny żadnego z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 149 § 1 p.p.s.a., to taka skarga jest niedopuszczalna.
Skarga w niniejszej sprawie dotyczyła bezczynności i przewlekłości w postępowaniu, które w dacie jej wniesienia było już zakończone decyzją ostateczną, podlegała zatem odrzuceniu.
Skarżąca w skardze z 14 lipca 2022 r., wskazała, że żąda od organu podatkowego, wydania korzystnych dla niej decyzji podatkowych w zakresie podatku od nieruchomości za lata 2014 - 2016, uwzględniających zwolnienie podatkowe, bowiem dotychczasowe decyzje, jej zdaniem zostały wydane wskutek opieszałości i wadliwych czynności przez Burmistrza, co ma wynikać ze wskazanych decyzji SKO z dnia 11 lipca 2022 r. Zdaniem skarżącej organ podatkowy nie rozpatrzył korekt składanych przez nią deklaracji, a decyzje wydawał z przekroczeniem ustawowych terminów załatwienia sprawy oraz naraził ją na wszczęcie egzekucji.
Z analizy akt sprawy wynika, następujący przebieg postępowań podatkowych.
Burmistrz Miasta i Gminy decyzjami z dnia 15 stycznia 2014 r. i 13 stycznia 2015 r. ustalił skarżącej wysokość podatku od nieruchomości za 2014 r. i 2015 r. Decyzje te nie zostały zaskarżone odwołaniem. W związku ze złożoną korektą informacji w sprawie podatku od nieruchomości za 2014 r. i 2015 r. (w dniu 10 marca 2015 r.), organ podatkowy podjął czynności sprawdzające, w wyniku których zostały zgormadzone dokumenty dotyczące umowy dzierżawy spornych nieruchomości. Z kolei decyzją z dnia 28 stycznia 2016 r. Burmistrz ustalił podatek od nieruchomości za 2016 r. Wskutek odwołania, powyższa decyzja została uchylona przez SKO w S. decyzją z dnia 26 maja 2016 r. i skierowana do ponownego rozpatrzenia. Burmistrz, ponownie rozpoznając sprawę podjął kolejne czynności i ostatecznie postanowieniami z dnia 10 grudnia 2020 r. wszczął postępowania podatkowe w sprawie zmiany ostatecznej decyzji z dnia 15 stycznia 2014 r. i 13 stycznia 2015 r. oraz postępowanie w sprawie ustalenia podatku za 2016 r. Ww. postępowania zakończyły się odpowiednio wydaniem przez Burmistrza: 1) decyzji z dnia 12 kwietnia 2022 r. w sprawie zmiany decyzji ustalającej wymiar podatku od nieruchomości za 2014 r.;
- 2) decyzji z 12 kwietnia 2022 r. w sprawie zmiany decyzji ustalającej wymiar podatku od nieruchomości za 2015 r.;
- 3) decyzji z dnia 12 kwietnia 2022 r. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. W wyniku złożonego odwołania od ww. decyzji SKO decyzjami z dnia 11 lipca 2022 r. uchyliło decyzje Burmistrza z 12 kwietnia 2022 r. i umorzyło postępowania wszczęte 10 grudnia 2020 r., orzekając o niepowstaniu zobowiązań podatkowych z uwagi na przedawnienie.
Niezależnie od powyższego wobec skarżącej toczyły się postępowania o rozłożenie na raty zaległości podatkowych, rozstrzygnięte na korzyść skarżącej, skutkujące wnioskiem wierzyciela o umorzenie egzekucji w tej części. Ponadto, w dniu 17 listopada 2017 r. skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty za lata 2014, 2015, i 2016. Burmistrz w dniu 16 grudnia 2021 r., odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie, a następnie, decyzją z dnia 8 lipca 2022 r., po przeprowadzeniu postępowania nadpłatowego, odmówił stwierdzenia nadpłaty. Skarżąca pismem z dnia 15 lipca 2022 r. złożyła odwołanie od ww. decyzji, żądając ponownie stwierdzenia nadpłaty. Jak wynika, z informacji uzyskanych od Burmistrza, decyzja ostateczna w tej sprawie nie została jeszcze wydana. Postępowanie odwoławcze jest w toku.
Wobec powyższego przebiegu postępowań, należało uznać, zgodnie z wytycznymi NSA i zasygnalizowanym w przywołanych uchwałach postulatem nieróżnicowania trybów zaskarżania bezczynności i przewlekłości postępowania, skargę z 14 lipca 2022 r. na bezczynność i przewlekłość postępowania – za niedopuszczalną. W ocenie Sądu, postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania skarżącej w podatku od nieruchomości za rok 2014 r. i 2015 r. zostały zakończone ostatecznymi decyzjami Burmistrza z dnia 15 stycznia 2014 r. i 13 stycznia 2015 r. Skarżąca nie ma ustalonej wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 r. i zgodnie z decyzją SKO z 11 lipca 2022 r. orzekanie w tym przedmiocie, nie jest już możliwe, z uwagi na upływ terminu przedawnienia. Powyższe prowadzi do konstatacji, że postępowania w sprawie wymiarów podatków za lata 2014 – 2016 są zakończone, wydaniem decyzji merytorycznych (za rok 2014 i 2015) oraz procesowej (za rok 2016).
W wyżej wymienionych uchwałach NSA wyraził stanowisko, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej, tj. stanu bezczynności.
W związku z tym, mając na względzie pogląd NSA wyrażony w przedstawionej powyżej uchwałach, który Sąd orzekający w pełni podziela i którym, jest związany, należało orzec o odrzuceniu skargi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Wskazać równocześnie należy, że skoro obecnie przed organami podatkowymi procedowana jest sprawa z wniosku o stwierdzenie nadpłaty za lata 2014 – 2016, skarżąca, po wydaniu decyzji ostatecznej przez SKO, będzie mogła poddać decyzje organów podatkowych kontroli sądowadministracyjnej. W związku z tym, nie jest też dopuszczalne ale i celowe aktualnie, w ramach skargi na bezczynność, zajmowanie się przez Sąd kwestią stwierdzenia nadpłaty.
Niezależnie od powyższego, z uwagi na podnoszone przez skarżącą zarzuty dotyczące działania Burmistrza, Sąd wskazuje, że na podstawie art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.), skarżącej przysługuje skarga na działanie organu do organy wyższego stopnia. Przepis ten stanowi bowiem, że przedmiotem takiej skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw.
W tym stanie rzeczy wojewódzki sąd administracyjny, z mocy art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., był zobowiązany orzec jak w pkt I sentencji.
O kosztach orzeczono w pkt II sentencji na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.