Uzasadnienie
W dniu 15 kwietnia 2009 r. M. S. i E. K. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1960 r. nr [...] o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości przy ul. [...] w W. We wniosku wskazano, że wniosek w sprawie stwierdzenia nieważności tego orzeczenia został złożony w dniu 14 kwietnia 2004 r. i SKO w W. mimo upływu 5 lat nie podjęło rozstrzygnięcia.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Organ przyznał, że w postępowaniu wszczętym na wniosek z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie [...] doszło do uchybienia przepisom art. 35 w związku z art. 36 k.p.a. Organ wskazał jednak, że związane to jest ze skomplikowanym charakterem sprawy, gdyż mimo wielu prób nie odnaleziono kwestionowanego orzeczenia z [...] lipca 1960 r. W aktach sprawy jest jedynie informacja wskazująca, że takie orzeczenie mogło być wydane. Kolegium wyjaśniło też, że wystąpiło do Przewodniczącego Wydziału X Sądu Rejonowego W. o wyrażenie zgody na przejrzenie księgi hipotecznej nieruchomości D. nr hip. [...] oraz dokonuje kwerendy materiałów znajdujących się w Archiwum Miasta W. pod kontem dokumentów dotyczących nieruchomości przy ul. [...]. Czynności te mają na celu ustalenie treści wskazanego orzeczenie, o czym strony zostały poinformowane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracyjnej obejmuje także bezczynność organów w przypadku niewydania decyzji administracyjnej, postanowień na które służy zażalenie albo kończących postępowanie w sprawie, postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz innych niż wymienione wyżej aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Sąd w takiej sprawie może orzec tylko o obowiązku wydania decyzji w określonym terminie. Nie może natomiast nakazywać organowi sposobu (treści) rozstrzygnięcia, ani też orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. Tak więc wyrok w sprawie ze skargi na bezczynność organu nie może dotyczyć kwestii wpływających na treść przyszłej decyzji.
Z powyższego wynika, że po zbadaniu, czy postępowanie się toczy i dotyczy sprawy administracyjnej, a także czy zostało złożone zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, organ zobowiązany będzie przez sąd do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w określonym terminie. Orzekanie w trybie art. 149 powołanej ustawy jest środkiem dyscyplinującym organ do działania zmierzającego do załatwienia sprawy, ale nie do wydania konkretnego orzeczenia o określonej przez skarżącego treści. Innymi słowy w wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność sąd nie może określić, w jaki sposób powinna być rozpatrzona sprawa w postępowaniu administracyjnym, w której organ pozostaje w bezczynności. Z akt sprawy wynika, że spełnione zostały warunki formalne określające dopuszczalność skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. W ocenie Sądu nie stanowi usprawiedliwienia okoliczność, że organ, jak podaje w odpowiedzi na skargę, nie dysponował kompletnymi aktami administracyjnymi sprawy, w tym kwestionowanym przez strony orzeczeniem z 1960 r. Jest to okoliczność o charakterze technicznym.
Usunięcie wskazanej przez organ przyczyny niezałatwienia sprawy w terminach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego mogło nastąpić wkrótce po złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia. Podjęcie czynności, o których mowa w odpowiedzi na skargę dopiero po złożeniu skargi na bezczynność musi być ocenione jako naganne i rażąco naruszające przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o terminach załatwiania spraw. Przedstawione przez SKO w W. wyjaśnienia nie mają wpływu na ocenę Sądu w tym zakresie.
Opisany sposób działania organu administracji, niezależnie od tego, że narusza zasadę ekonomii procesowej (art. 12 k.p.a.), w tym terminy określone w art. 35 k.p.a., obraża podstawowe zasady demokratycznego państwa prawnego, praworządności (legalności) i zasadę zaufania obywatela do państwa. Podkreślić należy, iż legalność nie może być współcześnie rozumiana w sposób formalny – jako podejmowanie przez organy administracji takich działań, które są zgodne z tekstem prawa. W państwie prawa konieczna jest także ocena sposobu korzystania z prawa przez administrację (E. Łętowska: glosa do wyroku NSA z dnia 1 lipca 1999 r. sygn. SA/Bk 208/99 – OSP 2000/1/17). Niedopuszczalne jest takie działanie (bądź zaniechanie) organu administracji, którego skutkiem jest ograniczenie przysługujących stronie uprawnień. W niniejszej sprawie przejawiało się to oczywistym naruszeniem terminów ustawowych do rozpatrzenia wniesionego przez strony wniosku w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] lipca 1960 r.
Z powyższych wzglądów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 149 i 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.