Uzasadnienie
A. K. (dalej jako "skarżący") pismem z [...] marca 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. hip. Nr [...], na podstawie art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie Dz.U. z 2020 r. 65 ze zm.). W uzasadnieniu skargi wskazał, że postępowanie wszczęte zostało przez babcię skarżącego – W. R. wnioskiem z [...] maja 1979 r. Mimo upływu ponad 40 lat i dostarczeniu przez spadkobierców byłych właścicieli niezbędnych dokumentów, nieruchomość, czyli niewielka dz. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, zabudowana parterowym budynkiem mieszkalnym, nie została do dziś im zwrócona. Organ, mimo wystosowania przez strony szeregu pism ponaglających do rozpoznania wniosku, nie zakończył postępowania.
Wobec powyższego skarżący w dniu [...] marca 2020 r. wystąpił do Prezydenta z ponagleniem, jednak sprawa nie została zakończona. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 2 miesięcy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w toku postępowania podjęto czynności zmierzające do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. W celu zakończenia postępowania konieczne było wystąpienie do Ministerstwa Finansów o informację, czy dawnym właścicielom nieruchomości wypłacono odszkodowanie w ramach umów indemnizacyjnych. W sprawie ustalano również, w jakiej dacie oraz z czyich nakładów wzniesiony został na gruncie budynek niemieszkalny (garaż lub komórka) i czy jest on na stałe związany z gruntem. Z informacji uzyskanych od następców prawnych byłych właścicieli wynika bowiem, że nie powstał on z ich nakładów. W celu ustalenia powyższego organ wystąpił do Wydziału [...] dla Dzielnicy [...] oraz Zakładu [...] w Dzielnicy [...].
Dodatkowo z uwagi na brak obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, niezbędnym jest ustalenie, czy w przyszłym planie miejscowym przewiduje się zmianę dotychczasowego sposobu korzystania z nieruchomości, która będzie kolidowała z ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli, a w szczególności, czy nieruchomość ta przewidziana jest na cele użyteczności publicznej. W tym celu wystąpiono do Wydziału [...] dla Dzielnicy [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia.
W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent dopuścił się bezczynności, bowiem od [...] maja 1978 r., kiedy to do organu wpłynął wniosek W. R., do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie zwrotu przedmiotowej nieruchomości i ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych byłych właścicieli. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Prezydent nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu w tej sytuacji realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin trzech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał również, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem Prezydent po otrzymaniu wniosku z [...] maja 1978 r. początkowo podejmował czynności, m.in. w celu ustalenia, czy w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości złożony został wniosek dekretowy (por. pisma z [...] czerwca 1979 r., [...] sierpnia 1979 r., [...] listopada 1979 r., [...] listopada 1980 r.). Następnie jednak, przez prawie 38 lat, nie podejmował żadnych działań zmierzających do rozpoznania tego wniosku. Do gromadzenia materiału dowodowego nie zmobilizowało również organu pismo skarżącego z [...] grudnia 2017 r., którym wniósł na podstawie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Prezydent dopiero w 2019 r. zaczął podejmować czynności zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy występując do: Ministerstwa Finansów o informację, czy dawnym właścicielom przedmiotowej nieruchomości wypłacono odszkodowanie w ramach umów indemnizacyjnych (pismo z [...] kwietnia 2019 r.), do spadkobierców dawnych właścicieli, Zakładu [...] w Dzielnicy [...] oraz Wydziału [...] dla Dzielnicy [...] o wskazanie, kiedy i z czyich nakładów wzniesiony został znajdujący się na gruncie budynek niemieszkalny (pisma z [...] kwietnia 2019 r., [...] lipca 2019 r., [...] października 2019 r.), do Wydziału [...] dla Dzielnicy [...] o wskazanie, czy w przyszłym planie miejscowym przewiduje się zmianę dotychczasowego sposobu korzystania z nieruchomości, która będzie kolidowała z ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli, a w szczególności czy nieruchomość ta przewidziana jest na cele użyteczności publicznej (pismo z [...] lutego 2020 r.).
Z sekwencji działań organu i czynności podejmowanych jedynie w latach 1979-1980 i 2019-2020 wynika, że postępowanie niniejsze prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 i art. 35 K.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia. Organ nie tylko przy tym nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, ale również nie zastosował się do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 K.p.a., bowiem od otrzymania wniosku jedynie raz poinformował strony o przyczynach zwłoki (por. pismo z [...] kwietnia 2019 r.).
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na powyższe koszty składa się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości [...] zł.
Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.