Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] marca 2020 r. M. N. (dalej jako: skarżąca), wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za część nieruchomości położonej w [...] przy ul [...], ozn. hip. Nr [...] (kw [...]), która wchodzi w skład dz. ew. nr [...], [...], [...] z obrębu [...].
Skarżąca wskazała, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279), dalej powoływanego jako dekret warszawski. Podkreśliła ponadto, że decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] Prezydent [...] ustalił odszkodowanie tylko za część nieruchomości położonej przy ul. [...], stanowiącej część działki ew. nr [...] z obrębu [...] będącej własnością [...]. Skarżąca zarzuciła Prezydentowi rażące naruszenie art. 35 § 3 i art. 36 k.p.a. Jednocześnie podniosła, że na skutek braku podjęcia działań przez Prezydenta w dniu [...] lutego 2019 r. (data wpływu zażalenia do organu) skarżąca złożyła do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa. Postanowieniem z dnia [...] września 2019 r., nr [...] Wojewoda uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi nowy termin załatwienia sprawy, którego organ ten również nie dotrzymał.
Ponadto Prezydent nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a. i nie informował regularnie stron postępowania o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość oraz o nowym terminie załatwienia sprawy.
Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie Prezydenta do niezwłocznego wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie;
- 2) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości [...] złotych;
- 3) zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. strona została poinformowana o podjętych czynnościach w sprawie, t.j., że pismem z dnia [...] marca 2020r. wystąpiono do [...] Biura [...] o przesłanie wszystkich zdjęć lotniczych dotyczących przedmiotowej nieruchomości oraz o tym, że dalsze czynności w sprawie zostaną podjęte po otrzymaniu odpowiedzi na w/w pismo.
Ponadto podkreślono, że w przedmiotowym piśmie poinformowano stronę również o tym, że postępowanie w niniejszej sprawie zostanie zakończone po uzupełnieniu materiału dowodowego, w terminie do [...] sierpnia 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "p.p.s.a.".
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Przedmiotem skargi jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za część nieruchomości położonej w [...] przy ul [...], ozn. hip. Nr [...] (kw [...]), która wchodzi w skład dz. ew. nr [...], [...], [...] z obrębu [...]. Ta zaś ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy.
Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1ap.p.s.a.).
Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Poza sporem jest bowiem to, że organ nie rozpoznał wniosku z [...] listopada 1999 r. o przyznanie odszkodowania za część nieruchomości położonej w [...] przy ul [...], ozn. hip. Nr [...] (kw [...]), która wchodzi w skład dz. ew. nr [...], [...], [...] z obrębu [...] oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. Z akt sprawy wynika, że do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. Pierwsze czynności w sprawie po wydaniu decyzji z [...] grudnia 2012 r., nr [...], którą Prezydent ustalił odszkodowanie tylko za część przedmiotowej nieruchomości stanowiącej część działki ew. nr [...] z obrębu [...] – organ podjął już po wniesieniu przez skarżącą zażalenia do Wojewody na przewlekłość postępowania przez Prezydenta w niniejszej sprawie.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. organ wystąpił Wydziału [...] Urzędu [...] o przesłanie kopii dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na przedmiotowej nieruchomości. Następnie pismem z dnia [...] marca 2020r. Prezydent wystąpił do [...] Biura [...] o przesłanie wszystkich zdjęć lotniczych dotyczących przedmiotowej nieruchomości.
Ponadto pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. poinformowano strony o przewidywanym terminie zakończenia niniejszego postępowania.
Jak wynika z akt sprawy były to jedyne czynności podjęte przez organ celem merytorycznego załatwienia niniejszej sprawy.
Takie działanie organu implikuje po stronie sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ta natomiast w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zwłoka w rozpoznaniu niniejszej sprawy wynosi ponad 7 lat (od daty wydania decyzji załatwiającej częściowo wniosek), a podstawowym czynnikiem ją powodującym było niepodejmowanie w niej jakichkolwiek czynności procesowych do czasu wniesienia skargi na bezczynność organu. Brak zaś podejmowania przez tak długi okres jakichkolwiek czynności w zawisłej przed organem w sprawie oznacza, że jej sposób procedowania w sposób oczywisty i drastyczny pozostaje w sprzeczności z zasadami ogólnymi postępowania wyrażonymi w przepisach art. art.: 7, 8 i 2 k.p.a., jak też narusza w sposób rażący dyspozycję normy prawnej z art. 35 § 1 i 3 k.p.a.
Ustalając termin w jakim organ zobligowany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął natomiast pod uwagę realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienia przesłanek uprawniających do ustalenia odszkodowania. Te zaś nie zawsze pozostają w jego gestii. Z tego względu oceniono, że terminem, w jakim możliwe jest realne zakończenia postępowania – będzie termin trzech miesięcy.
Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, Sąd nie uznał natomiast za zasadne i celowe zastosowanie środka dyscyplinująco-represyjnego w postaci przyznana od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie obecnie nie zaistniały takie okoliczności, które Sąd uznałby za uzasadniające i usprawiedliwiające zastosowanie tej dodatkowej sankcji wobec organu. W szczególności w ocenie Sądu okres zaniechania organu w rozpoznaniu niniejszego wniosku relatywnie nie odbiega od postępowania organu w tego typu sprawach. Sytuacja skarżącego w tej sprawie nie różni się w sposób znaczący od sytuacji innych stron, a okoliczność ta znana jest Sądowi z urzędu. Zasądzenie odpowiedniej kwoty na podstawie art. 149§ 2p.p.s.a. musi być, zdaniem Sądu, uzasadnione szczególnymi okolicznościami. Z tego względu formułowane w tym względzie żądania skargi nie mogły zostać uwzględnione, a co za tym idzie skarga w tej części podlega oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd wydał na podstawie art.151 w związku z art. 149 § 2 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.