Uzasadnienie
T. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, sprecyzowaną pismem z dnia 14 września 2015 r., w której zarzuciła Centrum Pomocy Społecznej [...] w W. bezczynność w przedmiocie rozpoznania jej wniosku o przyznanie pomocy na bony żywieniowe, codzienne dożywianie, środki czystości i higieny.
W odpowiedzi na skargę, uzupełnionej pismem z dnia 22 lutego 2016 r., Prezydent W. wskazał, że wniosek T. G. wpłynął do Centrum Pomocy Społecznej [...] w W. w dniu 3 czerwca 2013 r. Złożony wniosek nie spełniał wymogów formalnych, ponieważ nie zawierał adresu do korespondencji. Skarżąca była informowana telefonicznie o konieczności uzupełnienia złożonego podania, lecz nie uzupełniła braków formalnych i nie wskazała adresu do korespondencji. Wobec tego podanie z dnia 3 czerwca 2013 r. pozostawiono bez rozpatrzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] uznało zażalenie T. G. za niezasadne. Organ poinformował, że T. G. od dnia 7 maja 2013 r. w podaniach składanych do Centrum nie wskazuje adresu do korespondencji, a korespondencja wysyłana na adres zamieszkania nie jest przez skarżącą odbierana.
Na rozprawie T. G. oświadczyła, że w dacie wniesienia wniosku z dnia 3 czerwca 2013 r. była osobą bezdomną i przebywała w różnych miejscach, ale nie chciała podać dokładnych adresów. Jej zdaniem, pracownik socjalny powinien powiadomić ją telefonicznie o wydanej decyzji, aby zgłosiła się do ośrodka po jej odbiór. Bezczynności organu upatruje w tym, że nie dostała decyzji i nie wie czy zostały w ogóle wydane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Zasady wnoszenia podań do organów administracji publicznej normują przepisy Kpa. Dotyczy to także organów pomocy społecznej (art. 14 ups). Zgodnie z przepisami art. 63 § 1 i 2 Kpa podanie (żądanie, wyjaśnienie, odwołanie, zażalenie), także wnoszone pisemnie, powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Z kolei art. 64 § 1 Kpa przewiduje, że jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Z przepisów tych wynika, że podanie winno zawierać adres (może to być adres zamieszkania, pobytu, do korespondencji), a niespełnienie tego wymogu nakłada na organ obowiązek pozostawienia podania bez rozpoznania. Ten sposób zakończenia postępowania administracyjnego przybiera formę tzw. czynności materialno-technicznej, która wywołuje określone skutki prawne, ponieważ podjęcie tej czynności w sensie formalnym kończy sprawę wskazaną w żądaniu podania.
Nie wydaje się w tym przypadku postanowienia lub decyzji administracyjnej. Zdaniem Sądu, w takiej sytuacji wystarczy utrwalenie tej czynności w aktach sprawy w formie adnotacji podpisanej przez pracownika, który dokonał czynności (art. 72 § 1 Kpa.).
W niniejszej sprawie pozostawienie podania z dnia 3 czerwca 2013 r. bez rozpoznania było podyktowane tym, że T. G. nie podała w podaniu jakiegokolwiek adresu identyfikującego ją miejscowo. Jednocześnie w podaniu z dnia 3 czerwca 2013 r., zażaleniu z dnia 28 października 2013 r. skarżąca konsekwentnie podaje, że od września 2012 r. jest osobą bezdomną. Na rozprawie wskazała, że w dacie sporządzenia podania również była bezdomna i przebywała w różnych, bliżej nieokreślonych miejscach, co jest zbieżne z informacją wskazaną przez Prezydenta W. w piśmie z dnia 22 lutego 2016 r. uzupełniającym odpowiedź na skargę, że od 7 maja 2013 r. skarżąca w podaniach nie wskazuje adresu do korespondencji i nie odbiera korespondencji wysyłanej na dotychczasowy adres. W piśmie z dnia 7 maja 2013 r. zatytułowanym "Zastrzeżenie" skarżąca w sposób stanowczy nie zgodziła się na posługiwanie się przez Centrum Pomocy Społecznej będącym w jego zasobach adresem do korespondencji i jak to określiła: z dniem 7 maja 2013 r. cofnęła zgodę na posługiwanie się przez Ośrodek jej dotychczasowym adresem do korespondencji. Zdaniem T. G., przepisy art. 63 § 2 i art. 64 § 1 Kpa nie odnoszą się do osób bezdomnych (odwołanie z dnia 4 listopada 2013 r.).
W niniejszej sprawie występuje zatem specyficzna sytuacja bowiem skarżąca w okresie istotnym dla niniejszej sprawy (3 czerwca 2013 r.), uważając siebie za osobę bezdomną, nie zgadzała się na doręczanie jej korespondencji na adres będący w dyspozycji organu, złożyła do organu podanie podając w nim swój numer telefonu i domagała się informowania jej o podjętych rozstrzygnięciach drogą telefoniczną, aby mogła je odebrać osobiście w siedzibie organu.
Sąd zwraca uwagę, że przepisy Kpa, jak też przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 63 ze zm.) – zwanej dalej "ups", wbrew stanowisku skarżącej, mogą mieć zastosowanie do osób faktycznie bezdomnych.
W przypadku osób faktycznie bezdomnych, tj. nie mogących przebywać w lokalu mieszkalnym miejscem pobytu tego rodzaju osób może być dom dla bezdomnych lub mieszkanie chronione, o których mowa w art. 2 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu tworzenia lokali socjalnych, mieszkań chronionych, noclegowni i domów dla bezdomnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 833 ze zm.). Osoba bezdomna, skoro zamierza składać środki prawne do organów administracji publicznej, a nie może posłużyć się adresem do korespondencji, winna postarać się o znalezienie schronienia w miejscach tego typu i adresy tych miejsc traktować jako adres pobytu, który winien być wskazywany w podaniach. W sprawach z zakresu pomocy społecznej głównym dowodem przeprowadzanym w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy jest rodzinny wywiad środowiskowy lub aktualizacja wywiadu (art. 107 ust. 1 i 4 ups).
Zgodnie z przepisem § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 712) wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu. Miejsce pobytu dotyczy niewątpliwie osób bezdomnych.
Przepisy Kpa o podaniach są jasne, a pozostawienie podania bez rozpoznania, wobec niewskazania adresu, nie jest w takim przypadku pozostawione uznaniu organu. Zdaniem Sądu, w sytuacji, gdy wnoszący podanie nie wskazuje adresu i jednocześnie nie zgadza się na posługiwanie się przez organ jego dotychczasowym adresem będącym w dyspozycji organu, organ znajduje się w sytuacji, gdy nie ma możliwości ustalenia adresu na podstawie posiadanych danych (art. 64 § 1 Kpa). Organ nie może bowiem, wbrew wyraźnej woli wnoszącego podanie, posługiwać się jego dotychczasowym adresem, jaki sam ustalił na podstawie posiadanych danych. Takie działanie pozostawałoby w sprzeczności z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów (art. 8 Kpa). Istotne jest też to, że podanie zawierające braki formalne nie wszczyna postępowania administracyjnego.
W konsekwencji na etapie badania braków formalnych podania nie znajdują zastosowania przepisy art. 42 § 2 i 3 oraz art. 48 § 1 Kpa (umożliwiające doręczanie pism osobom fizycznym w lokalu siedziby organu administracji publicznej lub gdzie się adresata zastanie, czy poprzez przedstawiciela ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu), ponieważ dotyczą one sfery działań organu w toku prowadzonego postępowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Prezydent W. jako organ pomocy społecznej w imieniu którego działa Centrum Pomocy Społecznej [...] w W. (jednostka organizacyjna wykonująca zadania z zakresu pomocy społecznej – art. 111 ups), nie pozostaje w bezczynności w załatwieniu wniosku T. G. z dnia 3 czerwca 2013 r. Skoro bowiem podanie to nie zawierało adresu wnoszącego podanie, to organ prawidłowo zastosował przepis art. 64 § 1 Kpa w zw. z art. 14 ups i pozostawił podanie skarżącej bez rozpoznania. Czynność ta zakończyła w sposób formalny postępowanie, bez potrzeby wydania w tym zakresie decyzji administracyjnej i dlatego skarga T. G. była bezzasadna.
Sąd zwraca uwagę, że przepisy art. 63 § 2 i art. 64 § 1 Kpa określają sztywne reguły postępowania w stosunku do podania i nie ma możliwości stosowania w tym zakresie żadnych odstępstw, nawet jeżeli podanie składa osoba bezdomna. Przepisy Kpa i przepisy ups nie przewidują takiego trybu postępowania z podaniem jakiego domaga się skarżąca, tj. nadania biegu podaniu bez adresu, zamiast to zawierającemu tylko informację o numerze telefonu. To nie osoba wnosząca podanie decyduje o tym, jakie wymogi winno spełniać podanie. Regulują to w sposób kompletny przepisy proceduralne, które organ musi stosować, zgodnie z zasadą praworządności z art. 6 Kpa. Skarżąca wnosząc podanie musiała podać adres swego pobytu.
Rację ma T. G., że możliwa jest w postępowaniu administracyjnym komunikacja strony z organem za pośrednictwem telefonu. Kontakt taki jest jednak możliwy dopiero w toku prowadzonego postępowania (np. poprzez wezwanie strony do udziału w czynnościach postępowania, złożenia wyjaśnień, osobistego stawiennictwa – art. 50 § 1 i art. 51 w zw. z art. 55 § 1 Kpa).
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie pełnomocnikowi skarżącej kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 250 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).