Uzasadnienie
Pismem z dnia 15 września 2014 r. M. D., K. W., M. P. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie ich wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] o pow. [...] sążni kwadratowych, ozn. hip. "W [...] przy ul. [...] pod Nr [...]". Wskazały, że pomimo wydania przez Wojewodę [...] postanowienia nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. i wyznaczenia dodatkowego terminu do załatwienia sprawy wynoszącego 4 miesiące Prezydent [...] nie wydał rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że pełnomocnik skarżących został poinformowany o konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie oraz o wyznaczeniu dodatkowego terminu zakończenia postępowania do dnia 30 czerwca 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie.
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw.
Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów mamy do czynienia z nie załatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent [...] nie rozpoznał wniosku skarżących o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] o pow. [...] sążni kwadratowych, ozn. hip. "W [...] przy ul. [...] pod Nr [...]" i nadal pozostaje w zwłoce. Z nadesłanych do akt sprawy dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia wniesienia przez skarżącą przedmiotowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie.
W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku skarżących należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy.
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezspornym jest, że wniosek skarżących o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] o pow. [...] sążni kwadratowych, ozn. hip. "W [...] przy ul. [...] pod Nr [...]" wpłynął do organu w dniu 31 lipca 2013 r. (data prezentaty). Prezydent [...] po prawie siedmiu miesiącach bezczynności pismem z dnia 24 lutego 2014 r. zwrócił się do Zarządu Dróg Miejskich o przesłanie dokumentów dotyczących przejęcia przedmiotowej nieruchomości pod inwestycję – poszerzenie ulicy [...] po 1945 r. lub budowę chodnika. Z powyższego wynika, że Prezydent przez ponad osiemnaście miesięcy, tj. do dnia wydania niniejszego wyroku, nie podejmował żadnych działań w sprawie, w tym w celu zgromadzenia materiału dowodowego.
Ponadto organ dopiero pismem z dnia 24 lutego 2014 r., a zatem wysłanym po 7 miesiącach od daty wpłynięcia wniosku, o przyczynach zwłoki oraz wskazując jako datę rozpatrzenia wniosku 30 czerwca 2015 r. Powyższe oznacza, że organ nie tylko nie prowadził postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżących, ale również nie dopełniał ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a.
W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.