Uzasadnienie
Pismem z 25 stycznia 2022 r. Skarb Państwa – Prezydent Miasta K. (dalej jako "skarżący") złożył skargę na bezczynność/przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Finansów w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Ministra Finansów z 22 listopada 2019 r., nr PR3.6400.150.2017.7.LMD.
Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do bezzwłocznego wydania aktu, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego z 6 grudnia 2019 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy trwa od 2019 r. Skarżący wskazał, że w tym okresie organ odwoławczy trzykrotnie, tj. pismami z 10 czerwca 2020 r., 24 lutego 2021 r. i 21 grudnia 2021 r., wyznaczał nowy termin załatwienia sprawy podając te same przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie wynikającym z przepisów k.p.a. W ocenie skarżącego, wątpliwe jest aby organ dotrzymał kolejnego wyznaczonego terminu i wydał rozstrzygnięcie do 31 stycznia 2022 r. Skarżący dodał, że przesłał Ministrowi niezbędne dokumenty, zatem dalsze jej prowadzenie nie powinno napotykać przeszkód. Będąc stroną postępowania skarżący posiada interes prawny w jego zakończeniu wydaniem decyzji, co pozwoli na uporządkowanie stanu prawnego nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie w całości. Organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego i wskazał, że decyzją z 25 lutego 2022 r., nr PR4.6400.4.2020.6.HHIC, utrzymał w mocy własną decyzję z 22 listopada 2019 r., nr PR3.6400.150.2017.7.LMD.
Zdaniem organu, przebieg przedmiotowego postępowania dowodzi, że zostało ono zakończone wydaniem decyzji i w sprawie podejmowane były kolejne czynności w celu jej zakończenia, uzasadniające przedłużenie terminu załatwienia sprawy. Minister zwrócił uwagę na czasochłonny i skomplikowany charakter postępowania prowadzonego na podstawie ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu wpisów w księgach wieczystych na rzecz Skarbu Państwa, a także trudności w interpretacji ww. ustawy wymagającej uwzględnienia szerokiego kontekstu systemowego i prawnohistorycznego. Wskazał również, że przedmiotowe postępowanie jest jednym z kilkuset postępowań prowadzonych przez Ministra Finansów w związku z przepisami ustawy z 9 kwietnia 1968 r. Nie bez znaczenia pozostaje również to, że w tej sprawie i podobnych kierowane są do Ministra Finansów, w bardzo dużej liczbie, zapytania przez organy ścigania oraz inne podmioty.
Organ podsumował, że w przedmiotowej sprawie wydał decyzję kończącą postępowanie, a wcześniej prowadził niezbędne czynności zmierzające dla wyjaśnienia sprawy i podjęcia rozstrzygnięcia, niektóre obiektywnie czasochłonne. Informował również strony o przyczynach przedłużenia terminu zakończenia postępowania (lub wyznaczał czas na zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i ustosunkowanie się do niego). Wobec powyższego, w ocenie organu odwoławczego, nie można uznać, że wystąpiła bezczynność organu, czy też, że postępowanie było prowadzone przewlekle, a tym bardziej uznać, że powyższe nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 pkt 1 i § 1 a p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (149a § 1 p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Natomiast w sytuacji wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności organu administracji publicznej, bądź przewlekłości postępowania, staje się bezprzedmiotowe. Skoro bowiem organ w bezczynności lub przewlekłości już nie pozostaje, sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi orzec o zobowiązaniu organu do wydania decyzji w zakreślonym terminie.
Jak wynika z akt sprawy decyzją z 25 lutego 2022 r., nr PR4.6400.4.2020.6.HHIC, po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję tego samego organu z 22 listopada 2019 r., nr PR3.6400.150.2017.7.LMD. Wydanie przez organ odwoławczy decyzji przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd powoduje, że brak jest podstaw do zobowiązania organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Oczywiste jest bowiem, że organ sprawę już załatwił, w konsekwencji czego przedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe. Z tych przyczyn, Sąd orzekł o umorzeniu niniejszego postępowania w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Finansów z 22 listopada 2019 r. (pkt 2 sentencji).
Jednakże, wydanie przez organ decyzji, po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, publik. ONSAiWSA 2013/1/7). Z powyższego wynika, że w tym zakresie Sąd jest zobowiązany do wypowiedzenia się.
Zatem aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu sąd administracyjny, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, powinien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę (tu: rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), dalej zwanej "k.p.a." Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Oceniając w niniejszej sprawie przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Finansów z 22 listopada 2019 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z akt sprawy wynika, że po otrzymaniu wniosku skarżącego z 6 grudnia 2019 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy organ odwoławczy pierwszą czynność w sprawie podjął dopiero po upływie przeszło sześciu miesięcy od wpływu tego wniosku, gdy zawiadomieniem z 10 czerwca 2020 r. poinformował strony o przedłużeniu postępowania do 30 września 2020 r. z uwagi na konieczność umożliwienia zapoznania się przez strony ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz ewentualnego wypowiedzenia się przez strony co do jego treści przed wydaniem decyzji.
Następnie pismami z 24 lutego 2021 r. i 21 grudnia 2021 r. Minister powiadomił strony o nowych terminach załatwienia sprawy (odpowiednio do 24 maja 2021 r. oraz do 31 stycznia 2022 r.) podając ten sam powód w postaci konieczności pogłębionej analizy i zbadania zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście przesłanek wynikających z ustawy z 9 kwietnia 1968 r. Ostatecznie decyzję kończącą postępowanie odwoławcze organ wydał w dniu 25 lutego 2022 r., a więc po upływie ponad dwóch lat i dwóch miesięcy od daty wpływu do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także już po wniesieniu skargi do sądu.
Z powyższego wynika, że niewątpliwie organ odwoławczy znacznie przekroczył termin jednego miesiąca przewidziany dla rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazany w art. 35 § 3 in fine k.p.a. Przy tym, zdaniem Sądu, podniesione w odpowiedzi na skargę okoliczności w postaci skomplikowanego charakteru sprawy prowadzonej na podstawie przepisów ustawy z 9 kwietnia 1968 r. oraz złożonego stanu prawnego nie uzasadniają tak długiego prowadzenia postępowania. Sprawa była bowiem rozpoznawana przez ten sam organ, a z akt administracyjnych nie wynika aby Minister pozyskiwał nowe dowody konieczne do rozpoznania wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy. Natomiast ponowna analiza zebranych dowodów, prowadzona przez tak długi okres czasu, nie znajduje żadnego uzasadnienia.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 sentencji wydano na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art.119 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie powyższego trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.