Uzasadnienie
Pismem z [...] marca 2019 r. E. L. (dalej jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] (dalej jako organ) w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] maja 2017 r. o przyznanie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm., dalej jako ugn). Skarżąca wskazała, że pomimo iż wojewoda wyznaczył Prezydentowi [...] [...]-miesięczny termin na rozstrzygnięcie sprawy wniosek dotychczas nie został rozpoznany.
Skarżąca wniosła o zobowiązanie Prezydenta [...] do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty doręczenia mu odpisu wyroku, stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 156 ppsa oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest częściowo uzasadniona.
Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał.
Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Z powyższych względów Sąd rozpoznał skargę jako skargę na bezczynność organu.
Jak wynika z akt sprawy, wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania złożony został w dniu [...] maja 2017 r. [...] listopada 2017 r. pełnomocnik wnioskodawców poinformował organ o śmierci jednej z wnioskodawczyń. Akt poświadczenia dziedziczenia po ww. został przesłany przy piśmie z [...] listopada 2017 r. [...] lutego 2018 r. skarżąca złożyła do Wojewody [...] ponaglenie. Pismem z [...] marca 2018 r. organ wezwał wnioskodawców do nadesłania dodatkowych dokumentów, niezbędnych dla ustalenia kręgu osób uprawnionych do występowania jako strony. Postanowieniem z [...] października 2018 r. Wojewoda [...] rozpatrzył ponaglenie jako zażalenie na nierozpoznanie sprawy w terminie i uznał je za uzasadnione oraz wyznaczył Prezydentowi [...] 4 miesięczny termin na podjęcie rozstrzygnięcia. Następną czynnością w sprawie jest wezwanie do sprostowania pełnomocnictw – przy piśmie organu z [...] kwietnia 2019 r. Postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] organ zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie wniosku z [...] maja 2017 r.
Z uwagi na zawieszenie postępowania administracyjnego żądanie zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art 149 § 1 pkt 1 ppsa jest bezprzedmiotowe, albowiem na gruncie obowiązujących przepisów sąd administracyjny nie jest uprawniony do dokonywania kontroli prawidłowości postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego w ramach skargi na bezczynność, co skutkuje umorzeniem postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu.
Pomimo to sąd uznał, że w kontrolowanej w okresie poprzedzającym zawieszenie postępowania w sprawie zaistniała bezczynność, która jednak nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000). Postanowienie Wojewody [...] o uznaniu zażalenia za uzasadnione wpłynęło do organu [...] października 2018 r. Prezydent [...] nie dotrzymał wyznaczonego 4 miesięcznego terminu – który upływał [...] lutego 2019 r., zaś postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało wydane dopiero [...] kwietnia 2019 r. W wymienionym okresie nie były podejmowane żadne czynności i tym samym organ pozostawał w bezczynności. Jako bezczynność organu nie może zostać zakwalifikowany okres po wydaniu postanowienia o zawieszeniu postępowania.
Jednocześnie Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o wymierzenie organowi grzywny i w tej części skargę oddalił. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodzi, jako że okres bezczynności był stosunkowo krótki, zaś obecnie postępowanie zostało zawieszone.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że Prezydent Miasta [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1 sentencji). Na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa Sąd umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu (pkt 2 sentencji). O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).
Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.