Uzasadnienie
W dniu 9 lutego 2018 r. (data prezentaty) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga S. M. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w sprawie dotyczącej rozpoznania jego wniosku z dnia [...] czerwca 2005 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] marca 1951 r., nr [...].
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2005 r. B. I., działający w imieniu S. M., wystąpił o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] marca 1951 r. odmawiającego przyznania S. R. prawa własności czasowej do nieruchomości gruntowej położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...], wchodzącej obecnie w skład działek ew. o nr [...],[...],[...] i [...] z obr. [...].
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zawiesiło przedmiotowe postępowanie – z uwagi na konieczność ustalenia kręgu spadkobierców właścicieli lokali położonych w budynku zlokalizowanym na przedmiotowej nieruchomości.
W dniu [...] sierpnia 2015 roku wnioskodawca złożył wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania - przedkładając wymagane przez organ brakujące dokumenty, obejmujące odpisy prawomocnych postanowień w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po J. E., A. Z., Z. Z. oraz S. E. W związku z tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], podjęło zawieszone postępowanie.
Następnie Stefan Mielczarski pismem z dnia [...] listopada 2017 r. - działając na podstawie art. 37 kodeksu postępowania administracyjnego - skierował do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Zaś pismem z dnia 9 lutego 2018 r. (data prezentaty) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z dnia [...] czerwca 2005 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] marca 1951 r., nr [...] - zarzucając mu naruszenie przepisów art. 35 w zw. z art. 8 i 12 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w terminie określonym ustawowo oraz naruszenie art. 36 k.p.a. poprzez niepoinformowanie strony przez organ o wyznaczonym nowym terminie rozpoznania sprawy pomimo, iż dotychczasowy termin został przekroczony.
Mając na uwadze powyższe wniósł o:
- 1) zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do zakończenia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia;
- 2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 3) wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a.;
- 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie.
W pierwszym rzędzie wskazało, że w przedmiotowej sprawie zostało już wydane w dniu [...] marca 2018 r. rozstrzygnięcie - decyzja nr [...]. Przedłużenie postępowania zostało spowodowane koniecznością ustalenia stanu faktycznego sprawy: weryfikacji nazwisk i adresów ponad stu właścicieli lokali mieszkalnych w budynku położonym na części nieruchomości oraz kilkumiesięcznym oczekiwaniem na doręczenie dokumentów spadkowych po niektórych osobach.
Dodatkowo, okolicznością mającą wpływ na jego tempo pracy, jest utrzymujący się bardzo duży wpływ spraw z zakresu pomocy społecznej, w tym zwłaszcza ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Spraw tego rodzaju, o dużej wadze społecznej, wpłynęło w roku 2017 do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] 936 - co spowodowało duże obciążenie sprawozdawców i przedłużenie rozpoznawania spraw w ich referatach. Ponadto sprawozdawcy rozpoznający sprawy z zakresu gruntów [...] są w ostatnich miesiącach dodatkowo obciążeni licznymi i pilnymi wezwaniami od służb i organów, które weryfikują postępowania bieżące i już zakończone. Jest to również okoliczność niezależna od organu, a wpływającą na tempo załatwiania spraw bieżących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Poza tym skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem - przed wniesieniem skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] - wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa zgodnie z art. 37 § 1 kpa.
Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
W orzecznictwie podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa.
Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
Jeśli zatem w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016), to tak jak ma to miejsce w przypadku skargi na bezczynność, dokonując badania jej zasadności sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
Stosownie do treści art. 149 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Z przepisu tego wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu przed rozpatrzeniem przez Sąd skargi na bezczynność wyłącza możliwość jej uwzględnienia, nawet wówczas, gdy decyzja podjęta została z naruszeniem ustawowego terminu przewidzianego do jej wydania. W takiej sytuacji postępowanie sądowo-administracyjne w sprawie bezczynności staje się bezprzedmiotowe.
W niniejszej sprawie w dniu [...] marca 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznało wniosek skarżącego i wydało decyzję nr [...].
Wydanie przez organ powyższego orzeczenia wyłącza możliwość uwzględnienia przez Sąd skargi na bezczynność postępowania nawet wówczas, gdy decyzja ta podjęta została z naruszeniem terminu przewidzianego do jej wydania - jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Skoro decyzja organu została wydana po wpłynięciu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ale przed rozpoznaniem skargi przez Sąd, uznać należy, że organ załatwił sprawę, zaś postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, gdyż w jego toku wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestała istnieć sprawa sądowo-administracyjna.
Wskazać jednak należy, iż zgodnie z treścią art. 149 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru.
W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność organu, aczkolwiek naganna, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa - bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podejmowało w sprawie działania - co prawda rozciągnięte w czasie - jednak w ich rezultacie rozstrzygnęło wniosek skarżącego.
Oceniając charakter bezczynności Sąd wziął też pod uwagę prawie 10 - letni okres zawieszenia postępowania oraz argumenty organu przytoczone w odpowiedzi na skargę - stwierdzając, iż jego działanie nie było wyrazem złej woli i nie cechuje go aż tak poważny stopień naruszenia prawa aby uznać, że jego bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Oceniając zaistnieją w sprawie bezczynność jako nierażącą Sąd oddalił skargę w zakresie wymierzenia organowi grzywny - uznając, iż skarga w tej części jest nieuzasadniona, a ponadto w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną i dyscyplinującą funkcję spełni samo stwierdzenie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopuściło się bezczynności.
Sąd zasądził też na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 149 § 1a, art. 161 § 1 pkt 3, art. 151 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.