Uzasadnienie
M. S., M. P., J. S. pismem z 4 grudnia 2015 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W., w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], Hip. nr [...], która to została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.).
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym.
Wskazanym uprzednio wnioskiem z dnia 30 stycznia 2015 r., uzupełnionym następnie pismem z dnia 12 marca 2015 r. i 25 maja 2015 r., M. S., M. P. i J. S. wystąpili o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość.
W dniu 16 marca 2015 r. organ podjął czynności zmierzające do uzyskania akt własnościowych ww. nieruchomości, wraz z zaznaczonymi granicami obecnych działek ewidencyjnych, wchodzących w jej skład, zwracając się o ich nadesłanie. Odpowiedzi na powyższe wystąpienie organ uzyskał w pismach z dnia 5 października 2015 r. i 16 października 2015 r.
W związku z nierozpoznaniem przedmiotowego wniosku M. S., M. P. i J. S. wystąpili z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie przez Prezydenta W. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia, wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia postanowienia.
Po przedłożeniu w dniu 24 lipca 2015 r. (data prezentaty organu) Prezydentowi ww. orzeczenia, kolejna czynność została podjęta przez organ w dniu 2 grudnia 2015 r. Prezydent wezwał wówczas wnioskodawców do przedłożenia zaświadczenia hipotecznego potwierdzającego, że prawo własności do przedmiotowej nieruchomości dekretowej przysługiwało H. S. oraz aktualnej mapy z naniesionymi granicami dawnej nieruchomości i rozliczeniem powierzchni w obecnych działkach ewidencyjnych.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawcy przedłożyli przy piśmie z dnia 11 stycznia 2016 r. wyciąg z księgi hipotecznej Hip. [...], z wpisanym w dziale II tej księgi przedwojennym właścicielem nieruchomości, tj. H. W. z G. oraz geodezyjne rozliczenie dawnej nieruchomości hipotecznej, objętej ww. księgą hipoteczną.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze z dnia 4 grudnia 2015 r. strona skarżąca zarzuciła Prezydentowi W. naruszenie prawa, przez przekroczenie terminów rozpoznania sprawy, określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej zwanej "kpa."). Wskazała, że pomimo wyznaczenia terminu załatwienia sprawy przez organ wyższego stopnia, Prezydent go nie dotrzymał. W sprawie nie zapadło merytoryczne rozstrzygnięcie, zaś organ nie dopełnił obowiązku sygnalizacji i nie wyjaśnił stronom przyczyn przedłużającego się milczenia. Przy czym w ocenie skarżących wnioskodawcy złożyli do akt sprawy wszystkie wymagane dokumenty spadkowe.
W związku z powyższym skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta W. do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy i stwierdzenie naruszenia prawa przy wykonywaniu władzy publicznej, na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej określona jako "ppsa.", polegające na nieuzasadnionym, przedłużającym się pozostawaniu organu w bezczynności.
Odpowiadając na skargę Prezydent W. wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że w celu zakończenia postępowania wystąpił do pełnomocnika stron o przedłożenie zaświadczenia hipotecznego oraz mapy nieruchomości, które to dokumenty zostały przedstawione organowi przy piśmie z dnia 11 stycznia 2016 r., tj. po złożeniu przedmiotowej skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa, sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 ppsa., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa.
Z przepisu art. 35 § 1 i 3 kpa. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.).
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 ppsa. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Celem skargi na bezczynność organu, jako instytucji prawnej, jest ochrona strony, przez zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość - zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym w wyroku terminie.
W niniejszej sprawie wniosek o ustalenie odszkodowania złożony został w dniu 30 stycznia 2015 r. i do dnia wydania wyroku nie został rozpoznany – co pozostaje poza sporem. Z uwagi na to, że Prezydent nie zakończył sprawy i pozostaje w zwłoce w jej rozstrzygnięciu należało stwierdzić, że niniejsza skarga na bezczynność organu jest zasadna. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta W/ do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Termin ten jest - w ocenie Sądu - wystarczający i dający realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego sprawy oraz wydania orzeczenia merytorycznego.
Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność (aczkolwiek naganna), nie nosi jednak cechy rażącego naruszenia prawa. Niniejsza sprawa administracyjna prowadzona jest w trybie przepisu art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.). Sądowi znane są z urzędu okoliczności związane z bardzo dużą ilością spraw prowadzonych w tym trybie przez Prezydenta W. Postępowania te są niewątpliwie postępowaniami skomplikowanymi, ze względu na swój historyczny charakter, co z kolei związane jest z czasochłonnym poszukiwaniem archiwalnych dokumentów. Powyższe powoduje, że zgromadzenie dokumentacji niezbędnej do wydania rozstrzygnięcia w terminie, określonym w kpa., jest często obiektywnie niemożliwe.
Ponadto, przy dokonaniu oceny stopnia naruszenia prawa przez organ, nie można pominąć faktu, że pismem z dnia 11 stycznia 2016 r. wnioskodawcy - będąc zobowiązani przez Prezydenta W. - nadesłali dokumenty, które determinują dalszy przebieg prowadzonego postępowania. Jednocześnie bez przedłożonego materiału dowodowego organ nie miał możliwości wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 1a ppsa. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 związku art. 205 § 2 ppsa.