Uzasadnienie
C. Sp. z o. o. z siedzibą w W. w dniu 9 czerwca 2009 r. złożyła za pośrednictwem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w postępowaniu (nr [...]) dotyczącym uchylenia w trybie art. 161 § 1 k.p.a. ostatecznej decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] o nie wpisaniu do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...], willi położonej w W. przy ul. [...] wnosząc o zobowiązanie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do wydania rozstrzygnięcia w powyższej sprawie w oznaczonym przez Sąd terminie w związku z naruszeniem przez organ art. 12, art. 35 § 1 i § 2 oraz art. 36 § 1 k.p.a.
W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła następująco stan faktyczny:
Pismem z dnia 12 marca 2007 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zawiadomił Spółkę o wszczęciu w dniu 9 marca 2007 r. z urzędu na podstawie art. 61 § 1 i § 4 oraz art. 161 § 1 k.p.a. postępowania w trybie nadzwyczajnym w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] sierpnia 2006 r.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylił powyższą decyzję w trybie art. 161 § 1 k.p.a. Po rozpatrzeniu wniosku spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister decyzją z dnia [...] września 2008 r. uchylił swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2008 r., ale jednocześnie ponownie orzekł o uchyleniu w trybie art. 161 § 1 k.p.a. decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] sierpnia 2006 r.
Powyższą decyzję Spółka C. (inwestor na tej nieruchomości) oraz właściciel nieruchomości Spółka T. zaskarżyły skargami do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wyrokiem z dnia 24 marca 2009 r. (sygn. akt I SA/Wa 1901/08) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając obie skargi stwierdził nieważność decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2008 r. oraz decyzji z [...] września 2008 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że organ wszczynając postępowanie w trybie art. 161 § 1 k.p.a. rażąco naruszył ten przepis, ponieważ nie wyczerpał wcześniej innych trybów wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] sierpnia 2006 r. podkreślając, jednocześnie że jest w toku postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji.
Pomimo wydania wyroku przez Sąd oraz jasnych zaleceń dla Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zawartych w jego uzasadnieniu organ do dnia wniesienia skargi nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie.
W ocenie skarżącej Spółki, skoro samo wszczęcie postępowania przez organ w trybie art. 161 § 1 k.p.a. było niedopuszczalne, to jedynym możliwym rozstrzygnięciem jest umorzenie przez organ wadliwie uruchomionego postępowania. Uchylając się od tego organ zdaniem skarżącej Spółki narusza przepisy art. 12 § 1 i § 2 oraz art. 35 § 1 i § 2 k.p.a., a jego bezczynność nie budzi wątpliwości. Skarżący podkreślił w piśmie procesowym z dnia 17 sierpnia 2009 r., że wnosi zwykłą skargę na bezczynność organu, a nie skargę w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a., ponieważ nie zależy mu na karaniu organu lecz zmobilizowaniu go do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, uznając ją za bezzasadną.
Organ przytacza treść art. 286 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), z którego wynika, że termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez Sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia. Natomiast akta administracyjne tej sprawy nie zostały organowi zwrócone po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2009 r., lecz pismem poinformowano organ, że akta administracyjne zostały dołączone do sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1456/08 i zostaną zwrócone po jej prawomocnym zakończeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W przypadku skarg na bezczynność organów kontrola sprawowana przez sądy administracyjne ogranicza się do zbadania, czy postępowanie organu zaskarżone jako bezczynność nie narusza przepisów postępowania administracyjnego.
Z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.), zgodnie ze standardami wskazanymi w przepisach art. 35 i art. 36 k.p.a. Przepisy rozdziału 7 działu I k.p.a. ustanawiające terminy do załatwienia spraw mają zastosowanie nie tylko do wydania decyzji zgodnej z wnioskiem strony, ale również w przypadku wydania decyzji o umorzeniu postępowania.
Działanie bez zbędnej zwłoki określone w art. 35 § 1 k.p.a. należy rozumieć jako generalną wskazówkę dotyczącą załatwienia wszystkich spraw w postępowaniu administracyjnym w taki sposób, by nie tylko dotrzymać terminów zakreślonych w kodeksie, ale w miarę możliwości załatwić sprawy jak najszybciej. Dlatego też terminy kodeksowe organ powinien traktować jako terminy maksymalne, a nie podstawowe.
Celem skargi na bezczynność nie jest samo stwierdzenie, iż organ pozostawał w bezczynności, lecz spowodowanie ustania stanu bezczynności.
Podkreśla to art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd w wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność organu może tylko zobowiązać organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności wynikających z przepisów prawa. Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy należy wskazać, iż powoływanie się przez organ w odpowiedzi na skargę na to, że ze względu na inną sprawę zawisłą przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie o sygn. akt I SA/Wa 1456/08 nie zostały mu zwrócone akta administracyjne wspólne dla obu spraw zdaniem Sądu nie usprawiedliwia organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przesyłając organowi odpis prawomocnego wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1456/08 jednocześnie poinformował organ gdzie znajdują się akta administracyjne. Jeżeli organ uznał, że są mu one rzeczywiście niezbędne w przedmiotowej sprawie do wydania orzeczenia po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2009 r. (sygn. akt I SA/Wa 1901/08) mógł się z nimi zapoznać w siedzibie Sądu lub zrobić odpisy (kserokopie) niezbędnych mu dokumentów, tym bardziej że organ ma siedzibę w Warszawie, gdzie znajdują się również akta administracyjne sprawy. Organ zdaniem Sądu powinien wyczerpać wszelkie możliwe środki do uzyskania wglądu w akta administracyjne.
Natomiast bierne oczekiwanie na załatwienie innej sprawy przez sąd i zwrot akt administracyjnych może być ocenione jako bezczynność organu (vide wyroku NSA z dnia 8 października 1999 r., sygn. akt IV SAB 46/99).
W związku z powyższym Sąd uznał, że zawarty w skardze zarzut bezczynności organu ze względu na znaczny upływ czasu od otrzymania prawomocnego wyroku sądu jest uzasadniony.
Mając na uwadze powyższe sąd na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.