Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] września 2016 r. D.O., S.O. i I.O. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1952 r. nr [...] i utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1951 r. nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu położonego w [...] przy ul. [...] nr hip. [...].
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym:
Pismem z dnia [...] grudnia 1999 r. skarżące złożyły wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczeń.
W dniu 6 czerwca 2016 r. zostało złożone przez skarżące wezwanie Ministra Infrastruktury i Budownictwa do bezzwłocznego zakończenia postępowania.
W skardze na bezczynność organu skarżące wniosły o zobowiązanie Ministra do zakończenia postępowania przez wydanie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując na znaczną liczbę spraw pozostających do załatwienia w zakresie jego obowiązków oraz złożonością toczących się postępowań i związanym z nimi nakładem pracy oraz na zmiany organizacyjne w Ministerstwie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie.
Zgodnie z art. 149 § 1 ww. ustawy, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2016 r. poz.
- 23) – powoływanej dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Ministra Infrastruktury i Budownictwa, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Minister nie rozpoznał wniosku skarżących i nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce.
W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem miesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenie postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał, zważywszy w szczególności na okoliczność wskazania przez organ w piśmie z dnia [...] października 2016 r. na przewidywany termin zakończenia sprawy na 30 listopada 2016 r.
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności kwestionowanych orzeczeń wpłynął do organu w dniu 12 stycznia 2000 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zgodnie z art. 35 § 3 załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] października 2002 r. postępowanie zostało zawieszone z uwagi na brak oryginałów postanowień spadkowych po poprzednikach prawnych skarżących.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. postępowanie w sprawie zostało podjęte. Okazało się jednak, że zmarł współwłaściciel lokalu w budynku posadowionym przy ul. [...] i współużytkownik przedmiotowego gruntu. Pismem z dnia [...] marca 2015 r. organ poinformował strony o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do dnia 31 maja 2015 r. W dniu 30 września 2015 r. zostało złożone postanowienie o stwierdzeniu praw do spadku po J.K., a w dniu 14 października 2015 r. geodeta sporządził opinię geodezyjną dotyczącą przedmiotowej nieruchomości. Pismami z dnia [...] stycznia 2016 r. organ wystąpił do Archiwum Państwowego o nadesłanie dokumentów źródłowych informujących o przeznaczeniu terenu przedmiotowej nieruchomości i charakterze jej zabudowy na dzień wydania orzeczeń dekretowych (odpowiedź wpłynęła do organu w dniu 8 lutego 2016 r.) oraz do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o nadesłanie danych z rejestru gruntów dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia [...] października 2016 r. organ zawiadomił strony o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia na dzień 30 listopada 2016 r.
Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Podejmowanie działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy w tak dużych odstępach czasu pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie przez ponad rok nie informował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a. Wprawdzie postępowanie w niniejszej sprawie było zawieszone w okresie od [...] października 2002 r. do [...] marca 2013 r. i oczywiście w odniesieniu do tego okresu nie można organowi zarzucić bezczynności, niemniej jednak po podjęciu zawieszonego postępowania przez ponad trzy lata organ pozostawał w bezczynności nie wydając rozstrzygnięcia w sprawie.
Biorąc nawet pod uwagę skomplikowany charakter spraw dekretowych, tak znaczący upływ czasu od daty wszczęcia postępowania przy uwzględnieniu okresu jego zawieszenia w ocenie Sądu stanowi o rażącym naruszeniu prawa przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku, o kosztach postępowania rozstrzygając w pkt 3 na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 p.p.s.a.