Uzasadnienie
R.P. oraz T.K., pismem z dnia 30 marca 2011 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2000 r., znak [...] w zakresie pkt I utrzymującego w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2000 r., znak [...] w części dotyczącej pkt 1, 4 i 5 oraz umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2000 r. w pozostałej części, tj. w zakresie pkt II.
W uzasadnieniu skargi wskazano liczne uchybienia organów administracji publicznej rozpoznających sprawę i wniesiono o zobowiązanie Ministra Infrastruktury do rozpatrzenia w trybie pilnym wniosku z dnia 28 października 2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2000 r. i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2000 r. orzekającej o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący podkreślili, że wystąpili do Ministra Infrastruktury o podjęcie zawieszonego postępowania oraz że stan zawieszenia wpływa destabilizująco na życie czteroosobowej rodziny – najemców lokalu w zwróconej nieruchomości. Zdaniem skarżących tylko unieważnienie opisanych wyżej decyzji przywróci stan prawny nieruchomości zgodny z rzeczywistym, co spowoduje, że tytuł wykonawczy eksmisji najemców z lokalu stanie się bezskuteczny, a postępowanie o zasądzenie odszkodowań na rzecz aktualnej właścicielki zostanie umorzone.
Skarga T.K. została odrzucona prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt I SAB/Wa 148/11.
W kolejnych pismach procesowych z dnia 9 stycznia 2012 r. oraz z dnia 14 lutego 2012 r. R.P. podtrzymała zaś wcześniejsze zarzuty wnosząc o uwzględnienie skargi na bezczynność.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o umorzenie postępowania lub oddalenie skargi wskazując, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] zawieszono z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku R.P. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r. Powyższe postanowienie utrzymane zostało w mocy postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...].
Organ zaznaczył, że pismami z dnia 22 grudnia 2010 r. i z dnia 17 marca 2011 r. wniesiono o podjęcie zawieszonego postępowania. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] Minister Infrastruktury odmówił jednakże podjęcia zawieszonego postępowania i postępowanie w sprawie jest nadal zawieszone.
Zdaniem Ministra Infrastruktury podjęcie rozstrzygnięcia o zawieszeniu postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie, co oznacza, że bezczynność organu nie zachodzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
W myśl natomiast art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).
Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa).
Zgodnie zaś z art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.).
W orzecznictwie podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu.
Instytucja skargi na bezczynność organu ma natomiast na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
Zdaniem Sądu skarga na bezczynność Ministra Infrastruktury (obecnie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej) jest uzasadniona.
Wskazać co prawda należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...], utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku R.P. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r., nr [...].
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że przed Sądem Okręgowym w K. pod sygn. akt [...] toczy się postępowanie z powództwa R.P. w sprawie ustalenia treści aktu notarialnego z dnia [...] lipca 1974 r., Rep. [...], mocą którego S. i B.F., na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94 ze zm.), zbyli na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w S. przy ul. [...]. Rozstrzygnięcia organów administracji dotyczące zwrotu powyższej nieruchomości oraz kontrola sądowoadministracyjna, oparte były na analizie wskazanego aktu notarialnego z dnia [...] lipca 1974 r. Tym samym Minister Infrastruktury uznał, że rozpatrzenie wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] marca 2010 r. zależy od uprzedniego ustalenia przez sąd powszechny treści aktu notarialnego z dnia [...] lipca 1974 r., co uzasadniało zawieszenie postępowania.
Z powyższego jednoznacznie wynika zatem, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zawieszone. W orzecznictwie przyjęty jest natomiast pogląd, że podjęcie rozstrzygnięcia o zawieszeniu postępowania w sprawie oznacza, iż bezczynność organu ustaje. Zgodnie bowiem z art. 103 kpa, zawieszenie postępowania administracyjnego wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Dotyczy to również terminów załatwienia sprawy (art. 35 – 37 kpa).
Zauważyć jednakże trzeba, że z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż skarżąca pismem z dnia 2 lipca 2011 r. adresowanym m.in. do Ministra Infrastruktury, poinformowała, że Sąd Apelacyjny w K. orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2011 r., sygn. akt [...] oddalił apelację R.P. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] grudnia 2010 r., w sprawie sygn. akt [...]. W piśmie tym skarżąca przytoczyła fragment ustnego uzasadnia wyroku Sądu Apelacyjnego i wystąpiła do Ministra Infrastruktury z prośbą o "autokorektę decyzji o zawieszeniu postępowania administracyjnego z uwagi na zagadnienie wstępne, które jest nieaktualne od daty ujawnienia niepodpisanego aktu notarialnego przez notariusza".
Jak wynika z prezentaty umieszczonej na powyższym piśmie, wpłynęło ono do Ministerstwa Infrastruktury w dniu 5 lipca 2011 r., skąd przy piśmie z dnia 9 sierpnia 2011 r. przekazane zostało do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w ślad za przekazana wcześniej skargą na bezczynność Ministra Infrastruktury.
Zdaniem Sądu z treści powyższego pisma z dnia 2 lipca 2011 r. wynika, że stanowiło ono w istocie wniosek o podjęcie zawieszonego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. postępowania administracyjnego. Obowiązkiem Ministra Infrastruktury było zatem podjęcie czynności celem zbadania powyższego wniosku i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Tymczasem organ – jak wyżej wskazano – nie podejmując jakichkolwiek działań przekazał powyższe pismo procesowe do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zdaniem Sądu okoliczności powyższe przemawiają za stwierdzeniem, że skarga na bezczynność Ministra Infrastruktury (obecnie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej) jest uzasadniona. Organ nie powinien bowiem przekazywać powyższego pisma do Sądu bez wcześniejszego jego zbadania. Jak już wskazano obowiązkiem Ministra w zaistniałej sytuacji było podjęcie stosownych czynności celem rozpoznania powyższego wniosku.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że w prowadzonym postępowaniu wskazany organ administracji publicznej uchybił powołanym wyżej przepisom kodeksu postępowania administracyjnego, co uzasadnia uwzględnienie złożonej skargi. Przy czym zaznaczyć trzeba, że bezczynności organu – w ocenie Sądu - nie usprawiedliwia fakt, iż akta administracyjne sprawy znajdowały się w sądzie administracyjnym. Nic nie stało bowiem na przeszkodzie aby podjąć czynności celem ich uzyskania (np. zwrócić się do Sądu z wnioskiem o ich wypożyczenie), czego jednakże w rozpoznawanej sprawie nie uczyniono.
Stosownie natomiast do treści art. 149 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie załatwił co prawda we właściwy sposób złożonego wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, jednakże nie wynikało to ze złej woli organu, lecz było wynikiem wadliwej oceny powyższego pisma.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.